Ellen Kamphorst
redacteur Binnenland
Ellen Kamphorst
redacteur Binnenland
Alle ontheemden uit Oekraïne moeten in Nederland een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen, ook de ongeveer 5000 'derdelanders' die waarschijnlijk moeten vertrekken uit de opvang. Dat vindt Carolus Grütters, onderzoeker bij het Centrum voor Migratierecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.
De 5000 derdelanders zijn mensen die in Oekraïne een tijdelijke verblijfsvergunning hadden (werk- of studievisum), voor ze op de vlucht sloegen voor het oorlogsgeweld. Voor de zomer zijn ze in Nederland terechtgekomen.
Volgens Grütters vallen derdelanders, net als andere ontheemden uit Oekraïne, onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming en hebben ze daarom het recht om hier te blijven. Grütters stelt dat staatssecretaris Van der Burg niet tussentijds kan afwijken van de richtlijn omdat dat in strijd is met met Europese wetgeving. Concreet betekent dit volgens hem dat de IND zijn voornemen met de derdelanders niet kan doorzetten.
De groep kreeg in november te horen dat er een einde komt aan hun bescherming en dat zij dan waarschijnlijk de opvang moet verlaten.
Gisteren stuurde de Vereniging Nederlandse Gemeenten een brandbrief aan het kabinet. De VNG wil van de staatssecretaris Van der Burg horen waar de derdelanders naartoe moeten als ze niet meer welkom zijn in de opvang. Het aanmeldcentrum in Ter Apel heeft geen plaats voor deze mensen. Volgens migratieonderzoeker Grütters geeft de tijdelijke richtlijn derderlanders het recht om de in gemeentelijke opvang te blijven.
Toen Rusland Oekraïne binnenviel, besloot de Europese Unie om de beschermingsrichtlijn te activeren.
Oekraïners, en niet-Oekraïners met een permanente verblijfsvergunning in Oekraïne, kregen daardoor bij aanmelding in een EU-lidstaat zoals Nederland recht op onderdak. Ook mochten ze meteen een baan nemen.
Vorig jaar zomer begonnen sommige gemeenten te klagen. Zo meldden zich bij het het registratiecentrum voor Oekraïners in Amsterdam meer derdelanders dan mensen met een Oekraïens paspoort. Staatssecretaris Van der Burg besloot daarop dat nieuwe derdelanders zich niet meer op deze manier konden melden bij het Nederlandse opvangloket. Wie meende recht te hebben op bescherming, moest voortaan net als andere asielzoekers een asielaanvraag indienen.
Daarnaast besloot de staatssecretaris dat derdelanders met een tijdelijke bescherming, die al in de opvang verbleven, daar tot tot 4 maart van dit jaar mogen blijven. Migratieonderzoeker Grütters: "Destijds zag ik niet dat die beslissing in strijd is met het Europees Unierecht. Maar ontheemden die eenmaal onder zo'n richtlijn vallen, kun je niet ineens uitsluiten."
Hij verwacht dat de groep derdelanders nog iets groter uitvalt dan de kleine 5000 mensen over wie het nu gaat: "De staatssecretaris heeft de wijziging met terugwerkende kracht op 19 juli in laten gaan, maar pas op 25 augustus in de Staatscourant gepubliceerd, Het sluiten van het loket voor deze groep kan op z'n vroegst pas na publicatie. Het is uiterst merkwaardig dat de staatssecretaris dat met terugwerkende kracht heeft gedaan."
Het is niet de eerste keer dat Van der Burg door migratiedeskundigen wordt gewezen op het Europees Unierecht. Momenteel buigt de Raad van State zich over de omstreden kabinetsmaatregel waardoor gezinshereniging tijdelijk niet mogelijk is. Bij verschillende rechtbanken hield die maatregel geen stand. Over ongeveer drie weken doet de Raad uitspraak.
Deze Richtlijn is vastgesteld in 2001 en is op 4 maart 2022 voor het eerst door de EU in werking gesteld. Lidstaten in de Europese Unie waren eind jaren 90 teleurgesteld over het gebrek aan samenwerking bij de opvang van vluchtelingen uit Bosnië en Kosovo. In het Europees Unierecht werd deze richtlijn opgesteld, om zo samen op te trekken bij een nieuwe grote vluchtelingenstroom.
Lidstaten zetten zo'n richtlijn altijd om naar hun eigen wetgeving. Daar ging het al mis, zo verklaart emeritus hoogleraar Kees Groenendijk. "Onder minister Verdonk werd die Nederlandse vertaling heel minimalistisch, of eigenlijk gebrekkig. Normaal gesproken staat in een tabel per bepaling uit de richtlijn hoe die in de Nederlandse wet is verankerd. Die tabel ontbreekt."
Het ministerie baseert zich op de Nederlandse vertaling en niet op het bindende Unierecht, waarin staat dat die bescherming voortduurt tot die door de EU wordt beëindigd. Een lidstaat mag tussentijds geen groepen of individuen uitsluiten. Uitsluitend oorlogsmisdadigers kunnen individueel worden uitgesloten, zegt Groenendijk.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws