"Het belangrijkste kenmerk van carnaval is dat de verhoudingen omdraaien", zegt hoogleraar Cultuurstudies Sjaak Kroon. "De burgemeester geeft de sleutel van de stad af aan Prins Carnaval, en geeft daarmee even symbolisch de macht uit handen."
Kroon vindt het een risico dat sommige tradities minder goed tussen de oren zitten bij carnavalsvierders. "Daardoor dreigen rituelen te verwateren", zegt hij. Bijvoorbeeld de sleuteloverdracht.
In het Noord-Limburgse Middelaar, waar Kroon zelf carnaval viert, ging die overdracht altijd gepaard met kritische speeches over het stadsbestuur. "Op alle slakken werd zout gelegd. Maar tegenwoordig wordt er eerder een vrolijk liedje gezongen." Volgens Kroon gaat het nu meer om de aftrap van het carnavalsfeest dan om de machtsoverdracht.
Als mensen niet meer begrijpen waarom tradities er zijn, groeit volgens Kroon het risico dat carnaval meer gaat lijken op een gewoon feest. "Je moet weten hoe het hoort om het te kunnen vieren."
Jan van Mersbergen is fervent carnavalsganger en auteur van het boek Carnaval, een levensverhaal. Hij ziet dat de carnavalscultuur in Noord-Brabant wel degelijk platter is dan in Limburg. Als tiener vierde hij het volksfeest in Breda, waar het volgens hem "behoorlijk tanken" was.
"In Brabant is carnaval ranziger, opener en vrolijker", zegt Van Mersbergen. Daar vragen mensen gewoon of je mee naar buiten gaat om seks te hebben. In Venlo (waar Van Mersbergen tegenwoordig carnaval viert, red.) zal die vraag subtieler worden gesteld."
Een ranzig voorbeeld heeft de auteur ook. Hij zag hoe een jongen een weggezet bierglas vol plaste en op een plankje zette. "Vervolgens pakte een polonaiseganger het 'biertje' en nam een slok", vertelt hij geamuseerd.
Het beeld van buitenstaanders dat carnaval losbandig is, vindt hoogleraar Kroon onterecht. "In het westen denkt men dat het een kwestie is van zuipen en vreemdgaan, maar dat is natuurlijk niet de essentie. In Limburg niet en in Brabant niet."
Van Mersbergen gaat al jaren naar Venlo rond deze tijd, met 20 kilo aan carnavalskleren. "Je kunt op dinsdag niet zomaar in een paarse outfit op de boerenbruiloft verschijnen", zegt hij. "Je moet een goed pak hebben en een goed verhaal."
Het levert diepgaande contacten op, vertelt Van Mersbergen. In Venlo dansen ze zo dat feestvierders elkaar in de ogen kijken. "Nooit de polonaise dus. En in elk lied zit het woord 'jij'. Zo kan je altijd naar iemand toezingen", zegt hij.
Elk jaar heeft hij ook minstens één huilmomentje. "Ook dat is niet erg. Dan slaat iemand gewoon een arm om me heen."
Uiteindelijk gaat het volgens Van Mersbergen om de mensen. "We praten veel bij, ook over ziekte en de dood. Op de laatste woensdag weet ik altijd precies waar ik sta in m'n leven."
Source: Nu.nl algemeen