Op 1 maart 2022, nog geen twee weken na de Russische inval, kwam de eerste groep van tachtig Oekraïners aan in Amsterdam. Inmiddels zijn dat er - voor zover bekend - bijna 90.000. En dat aantal neemt nog altijd toe.
De Oekraïense vluchtelingen vallen onder de zogenoemde Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Met die speciale door Europa ingevoerde regel hoeven zij niet de gewone asielprocedure te doorlopen. Maar zo tijdelijk is de opvang niet meer. Sterker nog, het ministerie van Justitie en Veiligheid concludeerde in oktober al dat de opvang waarschijnlijk "nog langere tijd" nodig is.
En hoe langer de oorlog duurt, hoe meer Oekraïense vluchtelingen hier een leven willen opbouwen. Niet alleen groeit de behoefte aan een eigen woning in plaats van een bed in de gemeentelijke opvang, ook willen ze Nederlands leren of een baan die past bij hun opleiding. Want juist door hun status kunnen Oekraïners nog niet altijd beginnen met inburgeren of aan de slag als bijvoorbeeld zzp'er.
De Adviesraad Migratie zei al bijna een half jaar geleden al dat er plannen moesten komen nu Oekraïners hier langer blijven. De raad wees het kabinet erop dat het onder meer moest gaan nadenken over vrijwillige inburgeringscursussen, hoe Oekraïners zonder zogenoemde Basisregistratie Personen (BRP) medische zorg kunnen krijgen en hoe zzp'ers uit Oekraïne aan de slag kunnen.
Maar dat is "nog niet echt" van de grond gekomen, zegt voorzitter Monique Kremer van de Adviesraad Migratie nu. "Mensen weten niet waar ze aan toe zijn. En werkgevers die mensen in dienst hebben ook niet, net zo min als gemeenten. Mogen en zullen ze blijven of niet? En op basis van welke condities?"
Kremer noemt het "heel mooi" om te zien hoe gemeenten en burgers hebben opgevangen. "Maar mensen wonen nog steeds vaak in de crisisopvang, waar je moeilijk een thuis van kan maken." Daarnaast vraagt ze zich af of de Oekraïners voldoende mogelijkheden hebben om de Nederlandse of Engelse taal te leren en werk te kunnen doen dat bij hun opleidingsniveau past, in plaats van laagbetaald werk via uitzendbureaus.
Ook VluchtelingenWerk merkt dat er behoefte is aan duidelijkheid. De organisatie krijgt veel vragen van Oekraïners die in de gemeentelijke opvang of in een gasthuishouden wonen en een eigen huis zoeken, maar niet weten hoe dat moet.
In de snel opgezette opvanglocaties begint het steeds meer te knellen, ziet VluchtelingenWerk. Er zijn opvanglocaties nodig waar mensen ook voor een langere termijn opgevangen kunnen worden. "Mensen zitten nog steeds met vreemden in kamers, in gehorige panden en met strakke huisregels. Op deze manier gaat dat niet nog jaren lukken."
Overigens hopen veel Oekraïners zodra het even kan terug te keren, zegt een woordvoerder van VluchtelingenWerk. "Het heeft voor een gedeelte ook te maken met waar uit Oekraïne deze mensen komen. Bijvoorbeeld uit een stad als Mariupol, daar zijn veel mensen hun huis kwijtgeraakt. In het westen van Oekraïne hebben veel mensen nog wel een woning. Een deel van hen wil terug zodra het veilig is om terug te keren."
De Adviesraad Migratie wil daarnaast dat Nederland in Europa pleit voor een langetermijnplan. Europa kan de Richtlijn Tijdelijke Bescherming verlengen, maar dat betekent ook dat Oekraïense vluchtelingen nog langer in onzekerheid zitten.
"De situatie in Oekraïne is ook onzeker", zegt Kremer. "Maar er kan ondanks deze onzekerheid wel een begin gemaakt worden met nadenken over de vraag of mensen een verblijfsvergunning krijgen."
Het kabinet is bezig met plannen voor de lange termijn, zegt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Maar die plannen zijn pas in de loop van 2023 klaar. "Op dit moment worden deze plannen, die op sommige punten nauwkeurig onderzoek nodig hebben, uitgewerkt", laat de woordvoerder weten.
Source: Nu.nl algemeen