"Kijk, dit is de sleutel van jouw appartement. Het is op de bovenste verdieping", zegt mijn tijdelijke huisbaas.
De hotels in Kostiantynivka zijn dicht, dus heb ik 'via via' dit appartement geregeld in deze half verlaten stad, die een uitvalsbasis vormt voor de Oekraïense troepen bij Bakhmut. "Is er niks op de begane grond?", vraag ik. In een land waar steeds meer bovenste verdiepingen van gebouwen worden weggeschoten, is zo laag mogelijk logeren een betere optie. Maar helaas.
Even later stappen we het appartement binnen. Het ruikt er naar riool, en het is van iemand die gevlucht is. "Ik zal je nog iets laten zien." We lopen het balkon op en ik kijk naar de overburen, of wat daar nog van over is. Een heel stuk van het identieke gebouw is weggebombardeerd. Een weinig bemoedigend uitzicht, ook al zou de schade van maanden geleden zijn.
Het wrange uitzicht komt boven op de ervaring van enkele uren eerder in Kostiantynivka.
Toen ik net was gearriveerd en zat te lunchen in een restaurantje vol militairen, klonk er een keiharde knal. Veel harder dan de explosies van de strijd rond Bakhmut, die je hier steeds hoort. Er was een projectiel neergekomen bij het cultureel centrum van de stad: veel schade aan de gevel, maar geen serieuze gewonden. Het geluk van een stad die halfleeg is. Winkeliers die granaatscherven en stukken steen tegen hun gevel hadden gekregen, veegden de boel bij elkaar en leefden weer verder.
Ik veegde mijn zorgen ook in een afvalzak en viel die avond nog best snel in slaap. Af en toe werd ik wakker van nieuwe explosies in de verte. De oorlog slaapt immers nooit.
De volgende ochtend kijk ik of deze wijk nog een beetje tot leven komt.
Oudere dames met dikke mutsen schuifelen voorzichtig door de sneeuw naar de supermarkt. Ik hoor nergens geluid van kinderen. Gezinnen zijn hier bijna allemaal weggetrokken. Wel komen uit diverse trapportalen militairen tevoorschijn. Een aantal van hen staan rond een oude Lada Niva met de motorkap open. De mannen proberen de terreinwagen weer aan de praat te krijgen en rijden even later naar hun 'werk': de frontlinie bij Bakhmut. Ze passeren een benzinestation dat goede zaken doet dankzij het vele militaire verkeer.
Natalia (63) komt mij tegemoet in de sneeuw. Ze was met pensioen, maar is weer voor het gasbedrijf gaan werken. Omdat zo veel werknemers zijn vertrokken naar elders. "Ik zorg ervoor dat mensen hier nog gas hebben. En ik heb het geld nodig naast mijn pensioen, doordat de prijzen zo gestegen zijn." Het is inderdaad warm in mijn appartement, en er is ook permanent elektriciteit. Ik begrijp dat dit extra goed is geregeld omdat hier zo veel militairen zitten, die comfortabel moeten kunnen bijkomen van de strijd.
Natalia zegt dat ze vaak heel erg bang is als er bommen vallen. Maar ze wil niet weg. "Dankzij het Oekraïense leger kan ik hier blijven, zij verdedigen de stad. Ik woon hier al mijn hele leven én ik zorg ook nog voor mijn hoogbejaarde schoonmoeder." Ze is niet bang dat de Russen meteen in Kostiantynivka staan als Bakhmut valt. "Zelfs als dit het nieuwe Bakhmut wordt, wil ik zo lang mogelijk blijven." Ze zegt vrienden en bekenden wel heel erg te missen in deze stille buurt.
In de supermarkt op de hoek staat Inna achter de balie. "De prijzen zijn door de oorlog erg gestegen. Ze zijn soms twee tot drie keer zo hoog. Eieren kostten eerst 25 en nu 66 hryvnia (ongeveer 1,69 euro, red.)."
Ze merkt dat klanten alleen nog kopen wat ze echt nodig hebben. Sommige producten worden nauwelijks meer verkocht. De hoek met snoep blijft vrijwel onaangeroerd, want er zijn nauwelijks nog kinderen in de buurt. "En macaroni verkopen we ook niet meer, want dat zit in de hulppakketten die humanitaire organisaties uitdelen."
Een andere medewerkster, Svetlana, woont boven de supermarkt en was thuis toen de bom aan de overkant viel. "Ik ben meteen onder de tafel gedoken." Naar een schuilkelder gaat ze nooit. "Want dan lig je straks klem onder het puin." Geen van de medewerksters wil weg uit Kostiantynivka. "Zoiets kost geld. We hebben gevluchte mensen zien terugkeren omdat hun geld opraakte", vertelt Inna.
Verderop in de wijk staan twee militairen buiten: Vladimir en Victor. Vladimir vertelt dat hij namens zijn gevechtseenheid een appartement heeft gehuurd, waar om de beurt een paar militairen kunnen bijkomen. "Een douche, een bed, een wasmachine." Simpele dingen, maar wel een geschenk als je moet vechten in de loopgraven bij Bakhmut.
Ze zitten nog maar net in deze flat. "We logeerden eerst in een andere buurt, maar omwonenden hadden aan de Russen doorgegeven waar we zaten." Volgens hem wonen in dit gebied nu eenmaal veel oude mensen die zijn opgegroeid in de Sovjet-Unie en pro-Russisch zijn.
Op deur van de entree naar mijn trapportaal zitten reclamestickers van minibusservices naar Moskou, uit een tijd die nu lang geleden lijkt. Dezelfde deur is ook een soort openbare schandpaal: een opsomming van welke appartementen hun afvalstoffenheffing nog niet hebben betaald, met het bedrag erbij. Een hele lijst, want het merendeel van de bewoners wacht op een andere plek af wat er met deze oorlog gaat gebeuren.
Natalia van het gasbedrijf gelooft dat Oekraïne - hoewel nu in het nauw bij Bakhmut - uiteindelijk zal overwinnen. "Ik heb daarvoor al een fles champagne klaarstaan. Als dat gebeurt, dan moet je het met mij komen vieren", zegt ze glunderend.
Maar voorlopig ziet het er nog somber uit voor Bakhmut: de Russen maken er vorderingen. Al is het heel weinig. En om van Kostiantynivka niet het volgende Bakhmut te maken, moet de frontlinie juist de andere kant op.
Op de laatste avond kijk ik weer naar het donkere gat recht tegenover mij en de enkele ramen ernaast die wel zijn verlicht. De Lada Niva staat ook weer beneden geparkeerd, zonder oorlogsschade. Of de appartementen nu bewoond of onbewoond zijn: alle bewoners leven in een nieuwe realiteit. 'Voor de oorlog' lijkt een eeuwigheid geleden.
Ik doe mijn licht uit en val weer in slaap met dezelfde gedachte waaraan ook andere mensen in deze buurt zich vasthouden: de kans blijft klein dat precies jij wordt getroffen door die ene raket. Al denken mijn overburen daar ongetwijfeld anders over.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen