Wie de openbare verhoren vorig jaar gevolgd heeft, kan voorspellen dat het oordeel van de commissie onder leiding van Kamerlid Tom van der Lee niet mals zal zijn. Voor Groningers was dat al veel langer duidelijk.
"Horen we nog bij Nederland?" Met die vraag zaten gedupeerden tegenover Eric Wiebes toen hij nog minister van Economische Zaken was. Inwoners van het aardbevingsgebied voelen zich al jaren achtergesteld bij de rest van Nederland. Geestelijk verzorger Melissa Dales omschreef het als het gevoel dat je een "tweederangs burger" bent.
Wiebes en Dales zijn twee van de tientallen getuigen die vorig jaar zijn verhoord door de enquêtecommissie. Van wetenschappers tot de hoogste bazen van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en van premier Mark Rutte tot gedupeerden die jarenlang moesten knokken om hun recht te halen: allemaal kwamen ze voorbij. Zeven weken lang was de stoel tegenover de commissieleden bezet.
Zes decennia aan gaswinning is onder de loep genomen, met nadruk op twee belangrijke momenten. Allereerst de beving bij Huizinge in de zomer van 2012. Deze aardbeving zette de veiligheidssituatie van de inwoners van het aardbevingsgebied in de schijnwerpers. Het tweede belangrijke moment doet zich zes jaar later voor als Wiebes het historische besluit neemt om de gaskraan dicht te draaien.
Uit de openbare verhoren is al één ding duidelijk geworden. De aardgasbaten waren zo belangrijk dat er tot 2012 überhaupt niet echt werd nagedacht over gevaarlijke neveneffecten. Het besef dat veel huizen onveilig waren drong zelfs jaren na de beving van Huizinge pas echt door.
428 miljard euro is er verdiend met de gaswinning uit het Groningenveld. Voor oliebedrijven Shell en ExxonMobil was de opbrengst bijna 65 miljard euro. Het leeuwendeel, ruim 363 miljard euro, vloeide naar de staatskas. Het geld belandde op de begrotingen van allerlei ministeries.
De periode van 1995 en 2010 vormt daar een uitzondering op. In die vijftien jaar is 26 miljard euro apart gehouden en in een speciaal fonds voor economische ontwikkeling gestopt. Veel van dat geld is besteed aan het bouwen van nieuwe spoorlijnen, zoals de Betuwelijn. Maar 1 procent van het geld is geïnvesteerd in de drie noordelijke provincies, bleek in 2006 uit onderzoek van het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven.
De Tweede Kamer vindt dan ook dat Nederland een "ereschuld naar Groningen" heeft. De coalitie wil dat het kabinet een investeringsplan voor de toekomst opstelt. Een mooi gebaar, maar voor de inwoners van het aardbevingsgebied is het nog niet aan de orde. Zij willen eerst en vooral een veilig thuis.
Veel mensen wachten daar al jaren op en zullen nog eens jaren moeten wachten. De versterkingsoperatie zal zeker nog tot 2028 duren. De verwachting is dat zo'n twaalfduizend adressen vertimmerd moeten worden. In de praktijk betekent dat voor veel mensen sloop-nieuwbouw. De gigantische operatie heeft de afgelopen jaren tot veel ongelijkheid in dorpen geleid.
De enquêtecommissie zal vandaag niet alleen een oordeel vellen, maar ook aanbevelingen voor de toekomst doen. "Ik hoop dat het enquêterapport, los van het beschrijven van de waarheid, ook elementen bevat die maken dat we nog meer kunnen doen voor de Groningers", zei staatssecretaris Hans Vijlbrief (Mijnbouw) een poosje geleden tegen de Kamer.
"De versterkingsoperatie is echt een zorgenkind waar je engelengeduld voor moet hebben. Het enige wat je moet doen, is doorgaan, doorgaan, doorgaan en aan knopje, knopje, knopje draaien", zo beschrijft Vijlbrief zijn aanpak.
De staatssecretaris is redelijk geliefd in Groningen. Het maakt dat Jan Wigboldus niet zit te wachten op "Haags gedoe". Hij is voorzitter van het Groninger Gasberaad, een samenwerkingsverband van verschillende belangenclubs. De mensen schieten er niks mee op als Vijlbrief opstapt. Dan loopt alles alleen maar meer vertraging op, legt hij uit.
Het belangrijkste is volgens hem dat er stappen gezet worden en de versterking versneld wordt. "Ik zou niet graag willen dat de aandacht voor Groningen na vrijdag weg is."
Source: Nu.nl algemeen