De hoogbegaafde Susan Schuring kwam er pas drie jaar geleden, op 47-jarige leeftijd, achter dat ze hoogbegaafd is. Ze besloot haar eigen IQ te laten testen nadat haar zes jaar oude zoon op school kenmerken van hoogbegaafdheid had vertoond. Wat bleek: ook zij is hoogbegaafd.
Zo gaat dat vaker. Volwassenen komen erachter dat ze hoogbegaafd zijn doordat bij hun kinderen hoogbegaafdheid wordt opgemerkt. Voor goed scorende kinderen op school is steeds meer aandacht. Ze kunnen terecht in plusklasjes, krijgen extra begeleiders en meer. Maar hoogbegaafdheid herkennen bij volwassenen gaat minder goed. Mede om hier aandacht voor te vragen is het van 4 tot 12 maart de Week van de Hoogbegaafdheid.
Gz-psycholoog Pleun van Vliet is gespecialiseerd in het vaststellen van hoogbegaafdheid. Volgens haar ervaren hoogbegaafden problemen in het bedrijfsleven, omdat ze als lastig kunnen worden ervaren. Een leidinggevende of collega kan zich aangevallen of bekritiseerd voelen, maar dat is voor de hoogbegaafde juist een positief bedoeld verbeterpunt.
Schuring vindt dat zonde. Zij zag hoogbegaafden vertrekken op haar werk vanwege frustraties om zaken die beter konden. Haar eigen verhaal past daar ook in. "Als er aandacht en bekendheid was geweest voor hoogbegaafdheid, dan zou dit anders zijn gelopen", denkt ze.
Schuring had nooit het idee dat ze slimmer was dan anderen. Wel merkte ze dat het "onwijs druk" was in haar hoofd. "Ik ben ook niet het type dat mensen als beeld hebben bij een hoogbegaafde. Zo'n professor met een brilletje."
Achteraf vallen veel gebeurtenissen op hun plek. "Ik heb me afgevraagd wat het gescheeld zou hebben voor mij als we het eerder wisten. Nu worden hoogbegaafde kinderen beter begeleid."
Ongeveer 2 procent van de bevolking is hoogbegaafd, wat neerkomt op 350.000 mensen in Nederland. Rianne van de Ven, initiatiefneemster van de Week van de Hoogbegaafdheid, zegt dat veel mensen simpelweg niet weten dat ze hoogbegaafd zijn.
"Een grote groep waar het prima mee gaat, heeft ook niet de behoefte om te weten dat ze hoogbegaafd zijn. Maar als het niet goed gaat, kan de verklaring hoogbegaafdheid wel helpen voor het zelfbeeld en zelfmanagement", zegt Van de Ven.
"Hoogbegaafden denken sneller en intenser. Zij kunnen bij dezelfde situatie daarom een hele andere beleving hebben. Zij herkennen onrecht bijvoorbeeld sneller of zijn soms te perfectionistisch. Bij sommige mensen ontwikkelt dat zich helemaal niet positief."
Dat is ook de mening van de vijftigjarige Frederique Kamp, die werkt in de financiële sector. Ook zij kwam pas op late leeftijd achter haar hoogbegaafdheid. "Ik kom uit 1972. In mijn jeugd was het helemaal geen thema."
Met leidinggevenden bij vorige werkgevers kwam Kamp soms in conflict, juist door haar aparte denkwijze. "Ik kan snel oplossingen bedenken voor complexe problemen. Je zou verwachten dat bedrijven het fijn vinden, maar anderen ervaren het als bedreigend in een systeem waar maar één iemand promotie kan maken. Boven jouw team zit één stoel. Als iemand hogerop vertrekt, worden directe collega's ineens concurrenten van elkaar."
"Ook met je baas kan het schuren als hij weet dat jij intelligenter bent", zegt Kamp. "Toen ik bij mijn vorige baas voorzichtig vertelde dat ik hoogbegaafd was, reageerde hij erg vervelend." Andere collega's reageerden wel positief: "Dat je daar nu pas achter komt; natuurlijk ben jij hoogbegaafd."
Kamp is zelfbewust, maar hecht weinig waarde aan het stempel hoogbegaafd. Ze ziet het als een manier om zichzelf beter te begrijpen, zodat ze haar eigen levensgeluk kan bevorderen. Ze heeft zelf moeten leren omgaan met anders zijn, vertelt ze.
"Sommigen denken dat ik mijzelf verheven voel, maar dat is niet zo. Als hoogbegaafde is het alsof je allochtoon bent in een compleet witte wijk. Je wordt niet geaccepteerd en je mag jezelf niet zijn."
Leon Gütz is 63 jaar, hoogbegaafd en werkzaam bij een grote bank. Hij vond het moeilijk om te vertellen dat hij hoogbegaafd is en vergelijkt dit met het uitkomen voor homoseksualiteit. "Mensen vinden hoogbegaafden vaak raar, arrogant en uit de hoogte doen."
Gütz nam tien jaar geleden deel aan een workshop op zijn werk over hoogbegaafdheid. Want, zo werd gezegd, bij zijn IT-afdeling zouden wel eens veel hoogbegaafden kunnen werken. Tot die tijd had hij zich nog nooit met hoogbegaafdheid beziggehouden.
Eenmaal thuis na de workshop zocht Gütz meteen meer informatie op zijn computer. En hij herkende zich in veel kenmerken van hoogbegaafden. "Alsof er twintig flipperkasten tegelijk afgingen." Achter de computer vroeg hij zich af: "Waarom wist ik dit niet veertig jaar eerder?"
Achteraf gezien snapt Gütz dat hij als kind anders was en nu nog steeds anders is. "Hoogbegaafden zijn anders bedraad in hun hoofd", zegt hij. Verwijzend naar wetenschappelijke artikelen haalt hij er allerlei definities bij. "Hoogbegaafdheid meet je niet alleen met een IQ-test, maar er komt meer bij kijken. Deze mensen hebben een hoge drive om dingen te doen, brede interesses en creativiteit."
Hoogbegaafden kunnen snel uitgekeken zijn op dingen of om de zoveel jaar een nieuwe uitdaging zoeken. Een cv waarop vijftien activiteiten staan is geen uitzondering in deze groep. Zo is Gütz naast ICT'er bij een grote bank ook imker en heeft hij allerlei andere projecten lopen.
Kamp raakte ook snel uitgekeken en ging net als Gütz telkens op zoek naar nieuwe dingen. Langzaamaan vormde zich hetzelfde patroon op haar cv. Om de drie jaar wisselde ze van baan. Haar leidinggevenden begrepen dat niet.
Ook Schuring liep op een gegeven moment vast in haar loopbaan. Ze zocht telkens naar een andere baan. In haar huidige baan als HR-adviseur is ze wel tevreden. Schuring: "Het is belangrijk hoogbegaafde volwassenen te herkennen en HR-adviseurs en leidinggevenden daarin te scholen."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen