Niek Mouter van onderzoeksbureau Populytics kijkt tevreden het zaaltje in van The Climate Hub in Den Haag. Dat zit vol met een stuk of dertig studenten van de TU Delft en Kamerleden Raoul Boucke (D66), Joris Thijssen (PvdA) en Silvio Erkens (VVD). "Dit is niet hoe burgerparticipatie er meestal uitziet", zegt de hoofdonderzoeker, doelend op het normaal gesproken hoge gehalte gepensioneerde enthousiastelingen.
De studenten mogen vandaag als eerste de nationale klimaatraadpleging invullen. Daarna is het de beurt aan de rest van Nederland en kan iedereen zich vanaf nu tot eind april via een online vragenlijst buigen over de hoe ons klimaatbeleid eruit zou moeten zien. Het is een manier om de mensen wie het beleid aangaat er ook daadwerkelijk bij te betrekken.
In het zaaltje hoor je de hersenen kraken. Het zijn geen simpele vraagstukken die de studenten voorgeschoteld krijgen. Kleine, grote of helemaal géén kerncentrales bouwen in Nederland? Waar kunnen we veilig CO2 opslaan? En moeten vliegvakanties en vlees luxeproducten worden? Oftewel: wat zou jij doen als je de relevante keuzes moest maken over het klimaat?
Deelnemer Jip Enthoven (25) gaat in discussie met D66-Kamerlid Boucke over het verbieden van korte afstandsvluchten. De student technische bestuurskunde is kritisch over zijn optimisme over duurzame innovatie van het luchtverkeer, bijvoorbeeld elektrisch vliegen. "We hebben de tijd niet om daarop te wachten", zegt Enthoven. "We moeten nu al beginnen met het verbieden van korte vluchten."
Na afloop zegt Enthoven: "Het is bijzonder hoe wij als burgers inbreng mogen geven en kunnen discussiëren met Kamerleden. Ik hoop wel dat de resultaten echt wordt gebruikt. Politici dragen een verantwoordelijkheid naar de bevolking."
Het is niet voor het eerst dat Nederlanders hun mening mogen geven over de Nederlandse klimaataanpak. Zo werd er in 2021 ook een klimaatraadpleging gehouden en kon je vorige maand nog meedoen met een uitgebreide raadpleging over energie. Die werd in totaal 7700 keer ingevuld, vertelt hoofdonderzoeker Mouter. "In plaats van alleen twintig beleidsambtenaren, konden achtduizend burgers nu ook meepraten."
Naast de uitgebreide vragenlijst die voor iedereen toegankelijk is, loopt er ook een online panel van drieduizend man. Die groep is geselecteerd met het idee zo representatief mogelijk te zijn voor de Nederlandse bevolking. Dat betekent een juiste afspiegeling van bijvoorbeeld leeftijd, geslacht en opleidingsniveau.
Dat panel vertegenwoordigt als het ware "de gemiddelde Nederlander", terwijl aan de klimaatraadpleging iedereen kan meedoen. Beide manieren zijn nuttig volgens Mouter. "Uit de open raadplegingen komen vaak de creatieve, vernieuwende ideeën. Mensen vullen de vragenlijst in vanuit een sterke persoonlijke motivatie en nemen er goed de tijd voor."
Volgens Mouter maakt het niet uit voor de resultaten als de open raadpleging vooral wordt ingevuld door mensen die het klimaat erg belangrijk vinden. De resultaten uit het panel en die van de open raadpleging worden door de onderzoekers namelijk naast elkaar gelegd.
De Tweede Kamer zal beiden gebruiken bij het maken van het landelijke Klimaatbeleid. "Burgers willen niet de taak van de overheid uit handen nemen, maar we vinden het wél fijn betrokken te zijn. Bijvoorbeeld door meer inzicht te krijgen in de afwegingen die de politiek moet maken." Mouter denkt dat de kloof tussen de overheid en burgers daardoor kan verkleinen.
"Belangengroepen weten de weg naar de Tweede Kamer wel te vinden, maar de mening van de mensen zelf bereikt ons minder snel", zegt Silvio Erkens van de VVD. "Ik vind het heel goed dat wij hen nu onze soms complexe keuzes kunnen voorleggen."
Erkens: "Het was leuk om bij de klimaatraadpleging van 2021 al die goed onderbouwde en genuanceerde antwoorden te lezen. Die nuance komt van pas bij onze debatten, waar vaak je toch vaak in voors- of tegens belandt."
De resultaten uit beide raadplegingen wil Erkens dan ook meenemen naar een Kamerdebat over het energiesysteem van 2050. "Je moet alleen aan burgerparticipatie doen als er ook echt iets mee gebeurt, anders schaad je het vertrouwen juist."
Op dit moment onderzoekt de Kamer samen met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat de mogelijkheden van een landelijk burgerforum. Dat is een nog uitgebreidere versie van een volksraadpleging waarbij een groep van 150 burgers de overheid adviseert over klimaat- en energie. De uitkomsten van deze klimaatraadpleging zullen de basis vormen van een toekomstig burgerforum. In het voorjaar wordt daarover gedebatteerd.
Source: Nu.nl algemeen