De politie vraagt voortdurend persoonsgegevens van demonstranten op, zoals hun adres, burgerservicenummer en geboortedatum. Daarnaast vraagt de politie gegevens op van ouders en kinderen van actievoerders. Dat blijkt uit 67 persoonlijke dossiers van demonstranten, die onderzoeksplatform Investico inzag in samenwerking met De Groene Amsterdammer en Trouw.
De politie haalt de gegevens uit de Basisregistratie Personen (BRP), een database waarin informatie over iedere inwoner van Nederland staat. Volgens de politie is het opvragen noodzakelijk om haar politietaak uit te voeren. Bijvoorbeeld om verdachten op te sporen, aangiftes te verwerken, in contact te komen met demonstranten of voor slachtofferzorg.
Ook data van familieleden van demonstranten worden opgevraagd. Dat gebeurt volgens de politie als die demonstranten eerder schuldig waren aan bijvoorbeeld ernstige openbare-ordeverstoringen. Uit de overzichten blijkt echter dat ook gegevens van familieleden van nooit veroordeelde demonstranten worden opgehaald.
Sinds 2021 kan iedere burger bij de gemeente een overzicht opvragen van gegevensverkeer tussen de politie en de BRP. Investico kreeg met medewerking van activisten inzage in 67 van deze overzichten. Tien van hen zijn nog nooit gearresteerd, maar van zeven van die tien werden de gegevens toch tientallen keren opgehaald door de politie.
Het gaat vooral om activisten uit de antiracisme- en klimaatbeweging, onder wie Extinction Rebellion-demonstranten Sieger Sloot en Lucas Winnips. Maar ook coronademonstranten en antifascisten deden mee aan het onderzoek.
De overzichten laten zien dat de gegevens van sommige betrokkenen veel vaker worden opgevraagd sinds ze meedoen aan protesten. Dat gebeurde eerder alleen bij bijvoorbeeld een fietsboete, of als ze zelf aangifte deden. Maar na deelname aan demonstraties schoten de aanvragen omhoog. Zo werden de gegevens van de prominente coronademonstrant Michel Reijinga in twee jaar tijd ruim 1400 keer bekeken.
Volgens experts is door de 'datahonger' van de politie het recht op betoging in het geding. "Als je de hele tijd in de gaten wordt gehouden, kun je niet meer vrij demonstreren", zegt Bart Schermer, hoogleraar Privacy en Cybercrime aan de Universiteit van Leiden in Trouw.
Marc Schuilenburg, hoogleraar digital surveillance aan de Erasmus Universiteit, wijst erop dat het om een grondrecht gaat. "Daarom moet de politie daarbij terughoudend zijn."
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws