De beslissing van het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag om Poetin ter verantwoording te roepen voor oorlogsmisdaden is natuurlijk volledig terecht. De deportatie van meer dan zesduizend Oekraïense kinderen naar Rusland tart elke verbeelding. Flats en infrastructuur platgooien is al een misdrijf van de eerste orde, kinderen 'redden' is nog gruwelijker. Sommige Oekraïense kinderen werden ook gedwongen toe te kijken tijdens de verkrachtingen van hun moeders.
Het ICC nam het besluit op 17 maart. Best slim, want dat was op de vooravond van het bezoek van de Chinese leider Xi Jinping aan Poetin. Laatstgenoemde was dus toen een verdachte van oorlogsmisdaden en internationaal gebrandmerkt.
Sommige mensen vinden dat de aanklacht wat symbolisch is, omdat Poetin nooit in Den Haag zal verschijnen. Daar zit een kern van waarheid in, maar dat dachten we ook over Slobodan Milosevic en Radko Mladic. En die zagen Scheveningen uiteindelijk toch.
Hoe dan ook, de dagvaarding bindt andere staatsleiders van wie het land zich wél bij het Strafhof heeft aangesloten. Zij zijn nu verplicht om Poetin te arresteren als hij op bezoek komt. Doen ze dat niet, dan hebben ze een probleem en komen ze niet zomaar weg met "Sorry, nu even niet". (Let goed op, president Ramaphosa van Zuid-Afrika!) In totaal krabben 123 staatshoofden zich nu achter de oren, want zij erkennen het ICC en kunnen Poetin in theorie ooit op de thee krijgen.
De stap van het ICC gaat verder dan een juridische brief uit Den Haag. Het besluit en de timing ervan hebben ook een geopolitiek randje. De VS erkent het Strafhof net zo min als Rusland en is er zelfs op voet van oorlog mee. Stel je voor dat Amerikanen zich ooit moeten verantwoorden voor oorlogsmisdaden, bijvoorbeeld begaan in Afghanistan. Dat nooit, geen Amerikanen in de strafbank!
In 2002 name het Amerikaanse Congres een wet aan die de bijnaam The Hague Invasion Act kreeg. Die werd weliswaar nooit uitgevoerd, maar is nog steeds van kracht. De wet geeft de VS het 'recht' om Amerikanen te bevrijden als het Strafhof hen in hechtenis heeft. Wat een beeld: Amerikaanse militairen, landingsvaartuigen en gevechtshelikopters op het strand van Scheveningen!
De invasiewet blijft vooralsnog hangen in de theorie. Maar de Amerikaanse houding tegenover het ICC maakte het de Russische oud-premier en vicevoorzitter van de veiligheidsraad Dmitry Medvedev wel makkelijker om te dreigen met een raket op Den Haag. Dat deed hij dan ook op 18 maart.
Het Amerikaanse beleid is tweeslachtig - al is halfhartig misschien een beter woord. President Biden juicht het arrestatiebevel tegen Poetin toe. Maar wat schuurt, is dat hij niet bereid is om geheime inlichtingen te delen met het ICC, omdat hij dat niet erkent. Al zijn er ook Amerikaanse senatoren die daartoe oproepen. Via satellieten en afgeluisterde signalen, die het Strafhof zelf niet heeft, valt het nodige bewijs tegen Rusland te verzamelen.
Ook weigerde Biden vorig jaar om Rusland een 'terroristisch land' te noemen, omdat die betiteling tot allerlei maatregelen (zoals sancties) zou verplichten, waar de Amerikaanse president om andere redenen nog geen aanleiding toe zag. Het blijft dus aanmodderen.
Overigens heeft Oekraïne het Verdrag van Rome, dat het ICC vestigde, ook niet ondertekend. Wel heeft het de jurisdictie van het ICC sinds 2013 van toepassing verklaard en werkt het mee met 'Den Haag'.
Een merkwaardige zaak uit 2022 is nog het vermelden waard. De VS tipte Nederland dat een (vermeende) Braziliaan die zich als stagiair bij het ICC in Den Haag had gemeld banden had met de Russische militaire inlichtingendienst. Deze Sergei Cherkasov werd opgepakt en door Nederland uitgewezen naar Brazilië. Daar kreeg hij een celstraf van vijftien jaar opgelegd wegens het gebruik van een vervalst Braziliaans identiteitsdocument. De VS wil hem nu ook berechten als Russische spion.
Als de stage van Cherkasov was doorgegaan, zou hij wellicht voorkennis hebben gehad over het arrestatiebevel tegen Poetin.
De affaire laat zien dat er achter de schermen waarschijnlijk toch een soort samenwerking tussen het ICC en de VS is, al wordt die bedekt met een lastig te controleren spionageverhaal.
Rusland ontkent natuurlijk elke betrokkenheid en wil dat Brazilië de man niet uitlevert aan Washington, maar aan Moskou. Eind vorige maand arresteerde Rusland een Amerikaanse journalist van The Wall Street Journal, Evan Gershkovich, op beschuldiging van spionage. Het zou mij niet verbazen als Gershkovich moet dienen als ruilmiddel voor Cherkasov, mocht laatstgenoemde achter Amerikaanse tralies belanden.
Ook nog het vermelden waard is de recente kritiek van Amnesty International en Human Rights Watch. Zij stellen dat we in het Westen met twee maten meten. We maken ons (terecht) heel boos over de mensenrechtenschendingen door de Russen in Oekraïne, maar kijken weg als het om Afghanistan, Ethiopië, Myanmar of Israël gaat.
Lastig, maar in de geopolitiek zit het principe van 'gelijke monniken, gelijke kappen' nu eenmaal vaak op de tweede rang.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen