Mede door ziekte deed de 57-jarige Lolita al een aantal maanden geen shows meer. Dat betekent ook dat de bijna 6 meter lange orka nu in een tank van slechts 24 meter lang en 11 meter breed verblijft. Daar komt binnen twee jaar een einde aan, zeggen betrokkenen bij het het vrijlatingsproject.
Met haar vrijlating moet Lolita de nieuwe Free Willy worden. In 1998 werd Keiko, het dier uit de film Free Willy, de eerste orka die met succes vanuit gevangenschap terugkeerde naar zee.
Allereerst: hoe verhuis je een orka? Lolita zal - als het eenmaal zover is - met het vliegtuig van Miami naar de andere kant van de Verenigde Staten worden gevlogen. Dat wordt een heel lastige operatie, zegt walvis- en dolfijnendeskundige Annemarie van den Berg, die directeur is van de stichting SOS Dolfijn.
Van den Berg verwacht dat het team Lolita in een transportkist per vrachtvliegtuig zal vervoeren. Daar zitten speciale hangmatten voor het dier in. Met doeken moet de orka dan natgehouden worden. Ook een milde verdoving is niet uitgesloten, want het vervoer vraagt veel van een dier. "Wij zijn nu een kleine bruinvis aan het trainen in een kist voor vervoer. Dat is al heel moeilijk. Kun je nagaan hoe dat is voor een ruim 5 meter lange orka van 2,5 ton is."
Volgens Van den Berg is het belangrijk dat het vrachtvliegtuig niet te snel opstijgt. "Zo'n dier is in het water niet gewend aan zwaartekracht. Dus zo'n vliegreis doet wat met het lichaam."
Eenmaal op de locatie bij de grens met Canada begint het echte werk. Daar wordt Lolita in een baai 'vrijgelaten'. De baai zal afgezet zijn met netten, omdat de orka eerst moet wennen aan de zee. Ook moet ze leren om zelf te jagen en vis te vangen. Lolita krijgt daarbij hulp van trainers en dierenartsen. Tenslotte moet het dier spiermassa opbouwen na al die jaren in een klein bassin.
De plek aan de westkust van de Verenigde Staten waar Lolita wordt vrijgelaten, wordt zo gekozen dat ze misschien kan aansluiten groepen orka's die in het gebied zwemmen. Zo'n groep wordt een troep genoemd. De troep waar de dik negentig jaar oude moeder van Lolita misschien nog onderdeel van is, keert nog altijd regelmatig terug naar het gebied.
Daarmee is nog niet gezegd dat er gelijk een familiereünie komt. "Orka's zijn zeer intelligente dieren die tientallen jaren in groepen samen blijven. Jonge orka's krijgen dan ook een lange opvoeding", zegt Van den Berg. "Het is afwachten wat Lolita nog begrijpt van de lokale troepen. Elke troep heeft zo zijn eigen dialect."
Tot slot is ruim vijftig jaar wel een heel lange periode om gevangen te zitten, legt Van den Berg uit. "Wij proberen dieren als dolfijnachtigen en bruinvissen zo kort mogelijk bij ons te houden. Een herstelperiode duurt vaak drie tot zes maanden. Hoe korter die periode is, hoe meer overlevingskansen ze op zee hebben."
Het komt ook voor dat dieren langer de tijd nodig hebben. Maar dan kom je met bijvoorbeeld heel jonge bruinvissen in een situatie waarin de dieren langer onder de mensen hebben geleefd dan in het wild. Dan neemt volgens Van den Berg de kans toe dat ze niet langer uitzetbaar zijn.
"Dolfijnen kunnen hun vijandgevoel kwijtraken. Zodra ze dan weer terug in het wild zijn, zijn ze niet meer bang zijn voor mensen en dus boten. Daardoor kunnen dodelijke botsingen ontstaan. Dat kan bij Lolita dadelijk ook het geval zijn."
Eenmaal uit de beschermde omgeving van een tank in een waterpark kan de orka terug in zee ook vatbaarder zijn voor ziektes. Daarnaast is het volgens Van den Berg de vraag of Lolita het ook mentaal aankan om in een nieuwe omgeving te leven. "Orka's zijn groepsdieren, terwijl Lolita tientallen jaren alleen maar met mensen heeft geleefd. Het zijn heel intelligente en complexe dieren. Dus het is de vraag wat gevangenschap mentaal met haar gedaan heeft."
De orka Hugo, die een aantal jaar met Lolita in een tank leefde, overleed in 1980 aan een herseninfarct. Hij zou steeds zijn kop tegen het glas hebben geslagen tot hij stierf. Hoe Lolita haar gevangenschap vond, zullen we nooit echt weten. Wat het met haar gedaan heeft, zal pas blijken als ze volgend jaar of het jaar daarop eenmaal echt de zee in gaat.
Source: Nu.nl algemeen