Of we zaken als gender, huidskleur, etniciteit of geloof melden, verschilt per geval. We maken steeds een nieuwe afweging. Daarbij spelen privacy, leesbaarheid, volledigheid en nieuwswaarde een rol, zegt Daan Smink, chef eindredactie en journalistieke ontwikkeling.
Neem de schietpartij op een school in Nashville vorige week. Schutter Hale stond geregistreerd als vrouw. Dat klinkt nieuwswaardig, want een vrouw die een massaschietpartij pleegt is bijzonder. En als lezer wil je een zo volledig mogelijk beeld van wat er is gebeurd.
Toch twijfelden we over die vermelding en haalden we die uiteindelijk weg. "Er was nog veel onduidelijk in die zaak", zegt Daan. "Op Hales paspoort stond vrouw. Maar op LinkedIn identificeerde Hale zich als man. We hadden de feiten nog niet helder."
Bovendien kan het vermelden van een detail soms stigmatiserend werken. Daarnaast kan het aannames uitlokken die niet per se kloppen. Door het (nu al) te vermelden, kwam het op lezers over alsof Hales trans identiteit met de misdaad te maken had. "Maar dat weten we nog helemaal niet. Daarom haalden we het eruit", legt Daan uit.
Maar waarom staat het gender van de verdachte of dader in misdaadberichten? Daan: "Je wil lezers een zo compleet mogelijk beeld geven. Dat maakt het nieuwswaardiger en je geeft de lezer extra informatie."
Alleen "Hale" of "de schutter" schrijven was geen optie, vindt Daan. Wanneer we over mensen schrijven, is het meestgebruikte synoniem het geslacht. "De hele tijd 'Hale' of 'de schutter' schrijven leest niet lekker. Als je het alleen maar hebt over 'een persoon', dan slaan we een beetje door, denk ik. Het moet wel fatsoenlijk te lezen blijven."
Ook over gevoelige zaken als etniciteit, huidskleur, nationaliteit en geloofsovertuiging twijfelt de redactie weleens. We hebben niet voor elke mogelijke nieuwssituatie beleid klaarliggen.
Daan: "Meestal melden we die details niet. Omdat ze niet relevant zijn maar wel stigmatiserend kunnen werken, of ook weer aannames kunnen uitlokken."
Maar er zijn uitzonderingen: sommige voortvluchtige criminelen bijvoorbeeld. Of als de geloofsovertuiging of nationaliteit belangrijk is voor het motief van de dader. "Dan is het voor de begrijpelijkheid van het nieuws goed dit te vermelden. Stel dat er in Nederland een Rus wordt neergeschoten door een Oekraïner, dan kan dat belangrijk zijn."
Dan is er nog een persoonskenmerk dat onze lezers regelmatig opvalt. We schreven Hales naam voluit, dus zonder haar achternaam te anonimiseren tot alleen de eerste letter.
Bij buitenlands nieuws schrijft NU.nl de namen van verdachten en daders zoals de media in dat land zelf dat meestal doen. "Want als in alle buitenlandse media - zeker in een groot land als de Verenigde Staten - de volledige naam staat, dan is het een beetje gekunsteld als wij wél alleen het initiaal van de achternaam opschrijven", zegt Daan.
Bovendien zal diegene bij onschuld of na het uitzitten van een straf normaal gesproken in dat land weer een leven willen opbouwen. Hoogstwaarschijnlijk dus niet in Nederland. "We schaden diegene er dus niet mee om de volledige naam te noemen."
Bij Nederlandse verdachten en veroordeelden van misdrijven korten we doorgaans wél af. "Iedereen is onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Iemand kan z'n leven lang besmet raken met een slechte naam, terwijl deze persoon misschien niet schuldig is." En in het geval van veroordeelden? "Zij hebben ook nog recht op een leven wanneer ze vrijkomen."
Er zijn uitzonderingen op de regel. "Bij bekende Nederlanders ontkom je er niet aan. Dan gebruik je de volledige naam."
Bij criminelen kan dit ook zo zijn. "Sommige criminelen vinden het prima wanneer hun naam volledig wordt uitgeschreven. Dat vragen we dan na via hun advocaat."
Bij verdachten die nog gezocht worden, schatten we per zaak in wat verstandig is. "Wij willen geen rechterhand van de politie zijn. Wij zijn er juist om de instanties te controleren en het nieuws te brengen. Dat is onze journalistieke taak."
"Maar als wij inschatten dat iemand een direct gevaar vormt voor de samenleving, dan schrijven we wel de volledige namen. Dan gaat het maatschappelijk belang boven de privacy van de verdachte." En dan kan de huidskleur ineens wél belangrijk zijn om te noemen.
Source: Nu.nl algemeen