Dieren als honden en katten worden soms gefokt om hun uiterlijk te veranderen. Sommige mensen vinden het namelijk leuk om bijvoorbeeld een hond te hebben met een korte snuit, een heel kleine hond, of een kat met gevouwen oren. Maar dieren die gefokt zijn voor hun uiterlijk, krijgen vaak te maken met gezondheidsproblemen.
Zo kunnen honden met een korte snuit last hebben van ademhalingsproblemen. Katten met gevouwen oren hebben te maken met een aangeboren groeistoornis. Bij honden die worden doorgefokt om steeds kleiner te worden, kunnen er hartproblemen ontstaan.
Op uiterlijk fokken heeft geen enkel voordeel voor de dieren zelf. "Het doorfokken van honden om ze steeds kleiner te maken, heeft maar één doel: ze moeten er leuk uitzien", zegt Paul Mandigers, dierenarts en onderzoeker aan het Expertisecentrum Genetica Diergeneeskunde aan de Universiteit van Utrecht.
"Dit staat haaks op de Wet Dieren. Daarin staat dat honden vooral gezond en sociaal moeten zijn. Als fokkers daar niet aan voldoen, dan overtreden ze de wet."
Mandigers houdt zich onder andere bezig met rasgebonden aandoeningen die voorkomen bij zogeheten 'toy-breeds'. Dat zijn hondenrassen als chihuahua's, dwergkezen en shih tzu's. "Om een hond steeds kleiner te maken, moet je zijn DNA veranderen. Fokkers kiezen dan de kleinste honden uit om hun nakomelingen nog kleiner te kunnen maken", legt hij uit.
Volgens de onderzoeker leiden deze DNA-mutaties tot ernstige gezondheidsproblemen. Hoe kleiner een hond is, hoe groter de kans dat die op jonge leeftijd last krijgt van een hernia. Zijn rugwervels zijn dan niet goed aangesloten. Het dier kan ook te maken krijgen met hoofdpijn, omdat zijn schedel zo klein is dat zijn hersenen er niet in passen.
"Als 's werelds kleinste hond ziek wordt, dan kun je die niet fatsoenlijk onderzoeken", zegt Mandigers. "Zijn pootjes zijn veel te dun, waardoor ze snel breken als je onderzoek wilt doen. En hoeveel bloed kun je afnemen?"
In Nederland is het sinds 2014 verboden om dieren te fokken die lijden aan hun uiterlijk. Sinds 2019 is het ook verboden om honden te fokken met een te korte snuit. Maar mede door personeelstekort wordt dit niet voldoende gehandhaafd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), stelt Mandigers.
Daarnaast hebben dieren die aan hun uiterlijk lijden vaak wel een stamboom. Die laten zien wie de ouders en voorouders zijn van het dier. Hiermee kunnen fokkers bevestigen dat het dier raszuiver is. Aan een rashond of -kat met een stamboom valt veel geld te verdienen.
"Natuurlijk zijn er fokkers die zich netjes aan de regels houden en hoge eisen stellen aan de dieren waarmee ze fokken, maar misstanden zijn er nog steeds", zegt Mandigers.
Om het doorfokken van ongezonde dieren beter te kunnen voorkomen en handhaven, is een aanpassing nodig in de wet, denkt de dierenarts. "Maak het verplicht voor beroeps- en particuliere fokkers om dieren eerst klinisch te laten onderzoeken voordat ermee wordt gefokt. Dat onderzoek kan alleen worden gedaan door een dierenarts. Die bepaalt dan of een rasdier geschikt is om nakomelingen te krijgen", zegt hij.
Nu kunnen professionele fokkers, maar ook mensen die een nestje honden of katten willen, hun gang gaan zonder rekening te houden met de gevolgen voor het dier. "In de Wet Dieren staat wel dat een hond gezond en sociaal moet zijn, maar hoe fokkers dat het beste bereiken, is niet vastgelegd", zegt Mandigers. Dierenartsen willen de wet praktischer maken en werken daar hard aan. "Maar net zoals bij veel aanpassingen in de wet, kost dit veel tijd. En zijn er mensen en partijen die je tegenwerken."
Er zijn meer mogelijkheden om te voorkomen dat een hond die aan zijn uiterlijk lijdt wordt doorgefokt. "Naast klinisch onderzoek bij een dierenarts, kunnen hondeneigenaren of mensen die een rashond willen ook een check laten uitvoeren via het softwareprogramma Fit2Breed", zegt Carel Canta van KNK Cynophillia, een stichting die de belangen van rashondensport vertegenwoordigt.
Met het Fit2Breed-programma worden genetische data van verschillende honden met elkaar vergeleken. Daarmee kan het systeem de meest gezonde fokcombinaties vinden, en op basis daarvan advies geven.
"Met dit softwareprogramma kunnen mensen erfelijke afwijkingen in hondenrassen vermijden, en uiteindelijk ook uit een hondenpopulatie fokken. Fit2Breed krijgt veel steun van verschillende dierenorganisaties."
Ook op de website Fairdog is deskundige informatie te vinden over de kwaliteitscriteria voor het fokken van gezonde rashonden. "Geen enkel dier mag lijden onder zijn uiterlijk", zegt Canta. "Helaas is dat nog wel het geval. Met behulp van dit soort initiatieven en de medische wetenschap kunnen we dat beter tegengaan."
Source: Nu.nl algemeen