"Je weet het nooit zeker. Maar ik denk dat we eruit kunnen komen", zei premier Mark Rutte vorige week over de voortgang van de voorjaarsnota. Weinig zekerheid dus. Dat is ook niet zo gek in een onzeker jaar voor de overheidsfinanciën. "Garantie tot de voordeur", voegde Rutte er daarom aan toe.
In de voorjaarsnota waar minister Sigrid Kaag (Financiën) de afgelopen maanden aan heeft gewerkt, staan de aanpassingen van de lopende begroting. Ook is er alvast een doorkijkje naar volgend jaar.
Meestal wordt er geschoven met enkele honderden miljoenen euro's. Geen noemenswaardige veranderingen op de totale rijksbegroting waarin het kabinet dit jaar verwacht een kleine 400 miljard euro uit te geven.
De laatste jaren is dat anders. Steeds vaker moet de begroting behoorlijk worden aangepast vanwege grote, onverwachte uitgaven. Tijdens de coronajaren was dat nog uit te leggen. Maar die trend heeft zich voortgezet. Dat komt mede door de oorlog in Oekraïne en de noodpakketten die daarop volgden voor de hoge energieprijzen.
Ook dit jaar zijn er tal van financiële tegenvallers waar het kabinet en coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie een antwoord op moeten vinden.
Allereerst is daar de stijgende rente. De verwachting is dat de overheid hierdoor dit jaar ruim 1 miljard euro meer kwijt is. Tot voor kort kon het kabinet voor niets geld lenen en kreeg het in sommige gevallen zelfs geld toe dankzij de negatieve rente.
Woensdag komt het kabinet ook met een reactie op het vernietigende rapport van de enquêtecommissie over de gaswinning in Groningen. De belangen van de Groningers zijn structureel genegeerd. Nederland heeft daarom een "ereschuld" aan de inwoners, oordeelde de onderzoekscommissie twee maanden geleden.
Boter bij de vis, vindt het lokale bestuur. Daarom eist de provincie voor de komende decennia 30 miljard euro. Er is immers zestig jaar lang flink verdiend aan het gas. Slechts 1 procent kwam in Groningen terecht.
Het wordt 22 miljard voor de komende dertig jaar, maakte het kabinet dinsdag bekend. Het geld voor het versterken en herstellen van beschadigde huizen komt daar nog bij.
Dan de asielopvang. Dat die kosten hoger uitvallen dan begroot, is bijna een jaarlijkse traditie. In 21 van de afgelopen 23 jaren was dat namelijk het geval, concludeerde de Algemene Rekenkamer na onderzoek.
Ook dit jaar zal er meer geld naar de (nood)opvang moeten. Er komen dit jaar namelijk een stuk meer asielzoekers naar Nederland dan waar het kabinet rekening mee hield, meldde de NOS onlangs. Juist die crisisopvang is duurder dan de reguliere opvang.
Rutte erkende dat het probleem rond het aantal asielzoekers dit jaar groter is. Hij kan ook niet garanderen dat iedereen een opvangplek heeft in de asielzoekerscentra. De garantie dat mensen niet buiten moeten slapen - zoals afgelopen zomer gebeurde - kon de premier niet geven. "Het is zelfs mogelijk dat het weer gaat gebeuren", zei Rutte daar twee weken geleden over tijdens zijn wekelijkse persconferentie.
Woensdag worden ook de klimaatplannen van het kabinet verwacht. Het klimaatdoel om in 2030 minstens 55 procent minder broeikasgassen ten opzichte van 1990 uit te stoten, wordt met de huidige maatregelen niet gehaald, berekende het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).
Minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) komt daarom met een extra pakket aan maatregelen. Veel van die maatregelen zullen komen uit het 'keuzemenu' dat onlangs werd gepresenteerd door een ambtelijke werkgroep op verzoek van Jetten.
Daar staan vooral instrumenten in die burgers en bedrijven financieel pijn doen vanwege hogere belastingen. Daar wil de VVD niet aan. De partij had het al over "burgertje pesten" en vreesde dat bedrijven door extra belastingen "over de grens" worden gejaagd.
De stikstofcrisis legde al eerder bloot dat de samenwerking tussen de coalitiepartners moeizaam verloopt. Er ligt een kabinetscrisis op de loer.
De extra kosten en maatregelen voor klimaat en asiel zetten de verhoudingen alleen maar nog verder op scherp.
De VVD wil bijvoorbeeld geen extra belastingen voor het bedrijfsleven en is ook huiverig vermogens meer te belasten. De partij sorteert al maanden voor op bezuinigingen.
"Als je meer geld wil uitgeven, moet je ook elders kijken waar het minder kan", zei financieel woordvoerder van de VVD Eelco Heinen vorige maand. Bij D66 en ChristenUnie vinden ze het geen probleem om meer geld op te halen bij vermogens.
Tot slot wordt ook over asiel verschillend gedacht. VVD en CDA willen een strenger beleid, terwijl D66 en ChristenUnie weer aandacht vragen voor een menselijker beleid.
De financiële oplossing wordt dan misschien morgen gepresenteerd, over de politieke oplossing moet nog stevig worden gedebatteerd.
Source: Nu.nl algemeen