Meike Wijers
correspondent Australië
Meike Wijers
correspondent Australië
Terwijl het openbare leven in het Verenigd Koninkrijk stilligt vanwege de kroning van koning Charles, is het een gewone zaterdagavond in Australië en Nieuw-Zeeland. Liefhebbers kunnen de ceremonie volgen op radio en televisie. Een aantal belangrijke overheidsgebouwen, zoals het parlement in Canberra, is verlicht in koninklijk paars. Er worden saluutschoten afgevuurd ter ere van de koning, maar een groot feest blijft uit.
Veel Australiërs en Kiwi's laten het historische evenement aan zich voorbijgaan, op een paar koninklijke lunches na. In tegenstelling tot de onderdanen in het Verenigd Koninkrijk heeft men hier geen nationale vrije dag op maandag.
Charles is niet alleen gekroond als koning van het Verenigd Koninkrijk, maar ook van veertien andere landen. Dit is een groep binnen het grotere Gemenebest, dat 56 landen telt. Deze voormalige koloniën, de zogeheten 'realms', zijn onafhankelijke landen als Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en een aantal eilandstaten in het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, zoals Jamaica en de Bahama's.
Toch werden de veertien andere landen waar hij de koning is niet bij naam genoemd tijdens de ceremonie. Dat is in Australië niet in goede aarde gevallen. "Dit is ook de dag dat Charles officieel gekroond wordt als koning van Australië, maar ons land wordt niet eens genoemd. Dat is wel teleurstellend", zei koningshuiskenner Juliet Rieden in de live-uitzending van de Australische publieke omroep ABC.
"Er is weliswaar een feestelijke viering in Ottawa, om de band tussen de Canadezen en de nieuwe koning in het zonnetje te zetten, maar die werd pas laat aangekondigd. Verder is er een nieuwe postzegel gelanceerd.
Twee op de drie Canadezen willen van het Britse koninklijk huis af, blijkt uit een peiling in aanloop naar de kroning. En degenen die wel nog een hoge pet op hadden van het Britse koningshuis, hadden dat vooral vanwege hun respect voor koningin Elizabeth.
Ter ere van het platina jubileum van Elizabeth brachten Charles en Camilla vorig jaar een bezoek aan Canada. Het werd een bliksembezoek van 72 uur, wat ze niet in dank werd afgenomen. Maar voor een definitieve scheiding van het Britse koningshuis is een grondwetswijziging nodig en volgens premier Trudeau zitten de Canadezen daar nu niet op te wachten."
Op politiek niveau is in zowel Australië als Nieuw-Zeeland steun voor de republikeinse beweging. Vooral in Australië leeft dat sentiment al jaren. In 1999 stemde een kleine meerderheid van 55 procent van de Australiërs nog tegen een republiek bij een referendum. Dat had vooral te maken met de populariteit van koningin Elizabeth.
Maar dat is inmiddels lang geleden. Peilingen wijzen erop dat een referendum voor een republiek nu wél zou slagen. Premier Albenese heeft vorig jaar een 'staatssecretaris voor de republiek' aangesteld, en hij heeft een nieuw referendum over de monarchie beloofd.
Ook in Nieuw-Zeeland staat de monarchie ter discussie. De nieuwe premier Hipkins zegt dat hij voorstander is van een republiek, al is een referendum voorlopig "geen prioriteit".
"Queen Elizabeth was echt een instituut en kon ook rekenen op steun op de Caribische eilanden, maar Charles zal voor veel van die landen waarschijnlijk de laatste koning zijn. Op veel eilanden is de strijd om te overleven belangrijker dan de aandacht voor het koningshuis.
Op Jamaica was het kantelpunt de prenatale discussie over de huidskleur van Archie, de zoon van prins Harry en Meghan. Jamaica beweegt nu richting een referendum en daarna richting een republiek.
En als je verder kijkt in de regio dan zie je Barbados, dat al afscheid nam in 2021. De Bahama's gaan ook die kant op: de premier, Philip Davis, is vandaag weliswaar in Londen maar na de dood van Elizabeth kondigde hij al een referendum aan."
De beperkte interesse in de kroning van Charles is ook terug te zien in de media-aandacht. Terwijl voor de begrafenis van koningin Elizabeth zo'n dertig journalisten van de Australische publieke omroep naar het Verenigd Koninkrijk vlogen, is nu alleen de correspondent voor het Verenigd Koninkrijk aanwezig.
Tijdens de live-uitzending schoven vooral republikeinen aan om commentaar te leveren, tegenover één monarchist. Er is veel ruimte voor kritiek op het koningshuis. Het koloniale verleden, dat gepaard ging met slavernij en onderdrukking, roept vragen op over de blijvende band met de vorst.
Eerder deze week stuurden inheemse leiders, waaronder Aboriginal en Maori vertegenwoordigers, een brief naar Charles waarin ze hem vroegen het slavernijverleden van het koningshuis te erkennen, herstelbetalingen te doen en geroofde kunstschatten terug te geven. Zij zijn niet de enigen die erop aandringen dat Charles deze zwarte geschiedenis onder ogen komt, dit sentiment leeft ook in de bredere samenleving.
"De kroning leeft niet echt in India. De actieve deelname van mensen van Indiase origine, zoals premier Sunak en meerdere Lords uit het Hogerhuis, verandert hier weinig aan. In een aantal Engelstalige zaterdagkranten is zelfs geen enkele vermelding te vinden.
En de Times of India schrijft over de negatieve effecten van imperialisme, zoals op de klimaatcrisis. Charles vertegenwoordigt als koning "een koninklijke orde die het Britse imperialisme wereldwijd belichaamde en uitbreidde", aldus de krant.
Vanuit het perspectief van India is het goed dat de Koh-i-Noor-diamant vandaag niet te zien was. Het is een van de landen die de diamant tot op de dag van vandaag terug eisen. De dood van koningin Elizabeth was al aanleiding om deze discussie online opnieuw aan te wakkeren. Meteen na haar dood was #kohinoor trending. Van rouw was in India geen sprake."
De beperkte aandacht voor de kroning in deze delen van het koninkrijk is tekenend voor de afnemende invloed van het Britse rijk. Dat werd al een stukje kleiner in 2021, toen Barbados een republiek werd. De verwachting is dat deze afscheiding van het koningshuis een domino-effect teweegbrengt, en het ooit zeer machtige Britse rijk in de komende jaren wellicht ook Australië en Nieuw-Zeeland gaat verliezen.
Collectie
Kroning Charles
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws