De cijfers liegen er niet om: het geweld tussen Israël en de Palestijnen neemt de laatste maanden flink toe. Van eind februari 2022 tot eind februari 2023 vielen er zeker 244 Palestijnse doden en 34 Israëlische doden. In diezelfde periode raakten 10.714 Palestijnen en 271 Israëliërs gewond. Dat blijkt uit cijfers van het Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden van de VN en de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'Tselem.
Zo overleed de Palestijnse politieke gevangene Khader Adnan dinsdag in een Israëlische gevangenis na een hongerstaking van 87 dagen, waarna Israël en Hamas op de Gazastrook raketten op elkaar afvuurden. Twee dagen later deden Israëlische troepen een grote inval in Nablus op de Westelijke Jordaanoever, waarbij drie Palestijnen om het leven kwamen.
Internationale media zagen in dit geweld al snel een derde intifada, een Palestijnse opstand. De eerste intifada begon eind 1987 en eindigde met de Oslo-akkoorden in 1993. De tweede intifada vond plaats tussen 2000 en 2005. Bij deze opstanden vielen duizenden doden, vooral aan Palestijnse zijde.
"Er vindt meer militaire confrontatie plaats tussen Palestijnse jongeren en Israëlische soldaten en kolonisten", zegt politiek commentator Samir Barghouti in zijn kantoor in Ramallah. Het afgelopen jaar zijn ook nieuwe gewapende groepen opgekomen op de Westelijke Jordaanoever.
Dat gebeurde in de context van operatie 'Breakwater'. Die werd in maart 2022 gelanceerd door Israël na een golf van Palestijnse aanvallen. De operatie had als doel om militanten van Hamas, de Islamitische Jihad en de Al Aqsa Martelarenbrigade op te sporen. 'Breakwater' was vooral gericht op Nablus en Jenin in het noorden van de Westelijke Jordaanoever.
Maar de gewelddadige operatie lokte ook de opkomst van nieuwe groepen uit. De 'Lion's Den' (Hol van de Leeuw) uit de oude stad van Nablus is daar een voorbeeld van.
Vooral onder Palestijnse jongeren worden groepen als de 'Lion's Den' steeds populairder. "Jongeren zijn gefrustreerd vanwege de uitzichtloze situatie", zegt Barghouti. Het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen ligt lam en de twee-staten-oplossing is geworden als een fata morgana: een luchtspiegeling, een onrealistisch verschijnsel.
Ondertussen hebben Palestijnen dagelijks te maken met structureel geweld. "Ik heb vrienden voor mijn ogen vermoord zien worden. Ik heb ouderen en kinderen zien sterven bij Israëlische checkpoints omdat de grenspolitie moeilijk doet over hun vergunning. Honderdduizenden van mijn generatie hebben geen werk en kunnen niet reizen", zegt Issam Adwan, een onderzoeker en journalist uit de Gazastrook.
Ook op de Westelijke Jordaanoever, waar 2,7 miljoen Palestijnen en zeker 600.000 Joodse kolonisten wonen, is de bewegingsvrijheid van de Palestijnen zeer beperkt. Dit is vanwege de muur die het gebied scheidt van Israël, de vele militaire checkpoints en illegale Joodse nederzettingen.
"Jongeren geloven niet meer in vreedzame protesten, want dat heeft tot nu toe niks opgeleverd", laat Barghouti weten.
De opkomst van gewapende groepen zoals de 'Lion's Den' is een "natuurlijke reactie op de bezetting", zegt Basel Alsourani van het Palestijnse Centrum voor Mensenrechten (PCHR).
Toch is er geen sprake van een derde intifada, zeggen meerdere Palestijnse experts. Een volksopstand zoals een intifada heeft sterk leiderschap en grote steun onder de bevolking nodig, en daar ontbreekt het op dit moment aan.
Het vertrouwen in de Palestijnse Autoriteit (PA), onder leiding van president Mahmoud Abbas, is erg laag. Dit komt door een gebrek aan democratische vertegenwoordiging en politieke vooruitgang. Daarnaast ziet de PA een nieuwe opstand niet zitten, zegt Barghouti. En ook Hamas, dat het voor het zeggen heeft op de Gazastrook, kan geen opstand leiden, omdat dat gebied en de Westelijke Jordaanoever van elkaar afgesloten zijn.
Gewapende groepen zoals de 'Lion's Den' zijn populair, maar hebben een beperkt aantal daadwerkelijke leden. "Een gewapende opstand is niet hetzelfde als een vreedzame demonstratie, waar iedereen, jong en oud, aan mee kan doen", zegt Barghouti. Ook hebben zij geen overkoepelende leiding. "Wij zijn een groep, geen organisatie", zei een van de leden van de 'Lion's Den' daarover tegen nieuwszender Al Jazeera.
De verwachting is dat Israël zijn aanpak nog meer zal verharden, zoals het de afgelopen maanden heeft gedaan. Dat komt onder meer doordat eind vorig jaar de meest rechtse Israëlische regering ooit aantrad. Ministers zoals Bezalel Smotrich (Financiën) en Itamar Ben Gvir (Nationale Veiligheid) hebben de afgelopen maanden duidelijk gemaakt een escalatie van het geweld niet te schuwen.
Na de aanval op het dorp Huwara op de Westelijke Jordaanoever, waarbij Joodse kolonisten auto's en huizen in brand staken uit wraak voor de moord op twee kolonisten door een Palestijn, zei Smotrich dat het dorp "weggevaagd" moest worden.
Als voorwaarde voor het uitstellen van de juridische hervormingen in Israël heeft veiligheidsminister Ben Gvir geregeld dat er een Nationale Garde komt. Zijn politieke tegenstanders vrezen dat Ben Gvir daarmee een persoonlijke militie krijgt, die alleen maar olie op het vuur zal gooien.
Source: Nu.nl algemeen