Etnisch profileren. De marechaussee mag het niet meer, maar wat is het eigenlijk?
"Als een wetshandhaver - dus een politieagent, boa of iemand van de Koninklijke Marechaussee - iemands vermeende afkomst laat meespelen bij de beslissing om diegene te controleren, dan spreken we van etnisch profileren."
"Onder druk van een gebrek aan menskracht, tijd en middelen voelen wetshandhavers zich gedwongen om iedere dag opnieuw selectiebeslissingen te maken: wie wordt er vandaag vandaag nagetrokken, aangesproken, staande gehouden of aangehouden? En wat is er logischer dan de aandacht richten op de groepen die vaker voorkomen in de criminaliteitsstatistieken?"
Waarom mag de marechaussee dan niet meer controleren op basis van uiterlijke kenmerken?
"Etnisch profileren is een vorm van statistisch discrimineren. Wetshandhavers hebben extra aandacht voor burgers vanwege hun ras - dus hun huidskleur, afkomst of etniciteit. Dit is ten eerste in strijd met het officiële beleid van bijvoorbeeld de politie. Het is bovendien in strijd met de mensenrechten die gelijkheid en vrijheid voorop stellen."
Wat doet het met iemand wanneer zij etnisch geprofileerd worden? Zoals Mpanzu Bamenga, de mensenrechtenjurist die in april 2018 op het vliegveld van Eindhoven staande werd gehouden door de marechaussee.
"Hij werd gecontroleerd omdat hij snel liep, goed gekleed was en een 'niet-Nederlands' uiterlijk heeft, aldus de marechaussee. Mpanzu is op jonge leeftijd vanuit Congo naar Nederland gekomen en ging hier de politiek in. Hij kwam die dag uit Rome, waar hij een toespraak had gegeven over vrijheid ter herdenking van de Tweede Wereldoorlog."
"Ik ken Mpanzu al heel lang en hij heeft alleen maar nette kleding in zijn kast hangen. Hij kan wel tegen een stootje, maar het deed veel met hem toen juist hij werd gecontroleerd. Etnisch profileren is vernederend. Iedereen stapt probleemloos uit dat vliegtuig, maar alleen jij wordt uit de rij gepikt, terwijl iedereen toekijkt. Dat is pijnlijk."
"Problematisch is ook dat de andere mensen in de rij een vooroordeel bevestigd zagen. 'Die zal vast iets verkeerds gedaan hebben.'"
Etnisch profileren wordt ook wel een selffulfilling prophecy genoemd, een aanname die zichzelf in stand houdt. Hoe werkt dat?
"Een politieagent zei eens tegen mij: 'Jij zegt wel dat ik niet mag etnisch profileren, maar als ik nu naar het cellenblok loop en kijk wie er in de cel zitten, dan zie ik toch de mensen die ik op straat moet controleren?' De uitgangsgedachte is dat het effectief politiewerk zou zijn om mensen te controleren van wie je weet dat ze tot een groep behoren die oververtegenwoordigd is in de misdaadstatistieken. Maar uit onderzoek blijkt dat mensen met en zonder migratieachtergrond even vaak strafbare feiten plegen."
"Daar komt bij dat in Nederland meer politie wordt ingezet in wijken waar veel mensen met een migratieachtergrond wonen. Nog voordat het etnisch profileren kan plaatsvinden, wordt er dus al meer personeel gestuurd naar gebieden met veel mensen van kleur. Waardoor zij relatief meer risico lopen om gecontroleerd, aangehouden of gearresteerd te worden."
"Binnen die groep zullen vervolgens simpelweg vaker criminelen gevonden worden. Niet omdat leden van die groep vaker misdaden plegen, maar omdat ze strakker in de gaten worden gehouden. Dat vertaalt zich dan weer naar de mensen die in het cellenblok zitten. Het effect bevestigt en versterkt zichzelf dus."
Is het dan zo dat we nooit meer iemand mogen zoeken op basis van hun huidskleur?
"Jawel, bij signalementen van een verdachte mag het wel, omdat dan gezocht wordt naar één specifieke persoon. Het gaat dan om een individuele verdenking, niet om een hele groep."
"Maar bij de zogenaamde proactieve controles, waarbij er geen verdachte is, wordt er op basis van groepskenmerken gecontroleerd. Je zou moeten selecteren op basis van gedrag en niet op etniciteit, zegt Controle Alt Delete. Wij vinden namelijk dat je niet verantwoordelijk bent voor het gedrag van anderen die er net zo uitzien als jij. Witte mannen hoeven bijvoorbeeld ook niet vaker door de politie gecontroleerd te worden omdat pedofielen vaak witte mannen zijn."
"Nog een voorbeeld: stel dat de politie alcoholcontroles wil uitvoeren om de veiligheid in het verkeer te bevorderen. Dan kan de politie controles opzetten na sportwedstrijden, na de vrijdagmiddagborrel, na bridgetoernooien of na uitgaansavonden. De politie kan zich op deze situaties richten zonder etnisch profileren. Op die manier zorg je ervoor dat mensen van kleur, zoals Mpanzu, niet steeds onterecht gecontroleerd worden."
Source: Nu.nl algemeen