"What the f*ck ben jij f*cking racistisch! Doe even normaal!" Gravin Eloise van Oranje krijgt op sociale media veel bijval voor haar actie in een sociaal experiment van een nieuw programma van omroep PowNed.
Verschillende keren werd er met een verborgen camera op een terras in Amsterdam een zeer racistisch gesprek opgevoerd door twee programmamakers en actrice Noëlle van Kleef. Op een van die moment zat toevallig, zo stellen de programmamakers, ook de gravin op het terras met haar vrienden mee te luisteren naar het gesprek.
Terwijl Eloise het aanhoort kan de 20-jarige zichzelf niet bedwingen. "Holy shit, ik ga er nú wat van zeggen!", zegt ze terwijl ze opstaat en naar een jongen toeloopt. "Schat, mensen moeten jou even op je plek zetten."
In het nieuwe programma In Your Face onderzoeken YouTubers Jaap Gunnink en Benjamin Beernink waar de morele grens van omstanders ligt. Met acteurs worden racistische, discriminerende gesprekken in scène gezet waarna met een verborgen camera de reacties van omstanders worden gefilmd.
"Het was écht toevallig dat zij daar zat", benadrukken de twee makers van het programma. Naar aanleiding van de aflevering met gravin Eloise van Oranje ontstond er ook enige argwaan over de echtheid. Want hoe toevallig is het dat de gravin op het terras zit waar je net wil gaan draaien.
"We waren nog in de make-up bezig en het script aan het doornemen toen de regisseur binnenkwam vliegen: 'Eloise zit op het terras, we gaan het nu doen!'", zegt Beernink. "Toeval bestaat", vult zijn collega Gunnink aan.
Sociale experimenten zoals in het nieuwe programma In Your Face zijn niet nieuw voor de twee. Eerder hadden Gunnik en Beernink al de serie Bondgenoten waarin ze testten hoe sociaal Nederland is.
Natuurlijk ontkennen de twee ook niet dat ze hun nieuwe serie niet voor niets aftrappen met Eloise. Want je serie op deze manier onder de aandacht brengen, daar droomt iedere maker van. "Je bent blij als maker dat dit gebeurt, daar start je je seizoen dan mee. De rest van de afleveringen komen alle andere leden van het Koninklijk Huis aan bod", grappen de twee makers.
In scène gezet of niet, racisme komt vaak voor in allerlei soorten en maten, zegt Hanneke Felten, Movisie-onderzoeker naar het effectief bestrijden van discriminatie. "Het is cruciaal dat mensen ingrijpen. Als je ziet dat andere mensen ingrijpen, dan doe je dat zelf ook sneller. Mensen zijn toch kuddedieren", stelt Felten. "Uit onderzoek blijkt alleen dat mensen het vaak moeilijk vinden om in te grijpen, uit angst voor de reactie van een ander."
Daar had de gravin minder last van. Gelukkig, zegt de onderzoeker. "Voor twintigers die haar op sociale media volgen is dit een heel belangrijk voorbeeld. Zij stelt daarmee de sociale norm van ingrijpen in dit soort situaties."
Goed voorbeeld, doet dus echt volgen? Felten: "Inderdaad. Als jouw rolmodel, diegene waarnaar jij opkijkt en waarin je jezelf herkent ingrijpt, dan wordt dat de norm."
Bekijk hieronder een fragment uit de aflevering waarin Eloise van Oranje ingrijpt:
Felten ziet dat mensen vaak wel willen ingrijpen, maar niet weten hoe ze dat moeten doen en dus vervolgens maar niks zeggen. "Het zijn een paar dingen die we moeten leren om uiteindelijk wél die stap te durven zetten. Namelijk: leren herkennen, gemotiveerd zijn om in te grijpen én de vaardigheden om het te kunnen."
"Ik hoop dat mensen niet alleen opkomen voor hun eigen problemen, maar ook die van een ander", zegt actrice Van Kleef aan het begin van de aflevering. Daar slaat de actrice de spijker op z'n kop, volgens onderzoeker Felten. "Het is enorm van belang dat de "juiste persoon" ingrijpt."
Felten: "Het is nog effectiever als juist degene die het niet raakt er wat van zegt. Stel dat een groep heteroseksuele jongens staat te schelden over homo's, dan heeft het vaak net minder impact als een jongen die homo is daar iets van zegt. Juist als een heteroseksueel persoon zegt van 'Hé dit is niet oké', heeft het echt een effect op het gedrag van de ander."
Het optreden van de gravin op het terras in Amsterdam is juist daarom zo belangrijk, vindt ze. "Het stelt een nieuwe sociale norm. "Als niemand iets doet, dan lijkt het oké. Ook in kleine situaties is dit belangrijk; als op je werk iemand een racistische opmerking maakt en niemand zegt er wat van dan gaat diegene daarmee door. Ingrijpen heeft echt zin", besluit Felten.
Binnenland
Cultuur & Media
Deel artikel:
Source: NOS nieuws