Nieuwsuur baseert zich daarbij op zowel vertrouwelijke als openbare documenten en achtergrondgesprekken.
De verkenners zouden al kort na hun aanstelling een vertrouwelijk gesprek hebben gehad met toenmalig Kamervoorzitter Khadija Arib. Ze vroegen op 19 maart om "meer tijd" omdat ze wilden zien of Omtzigt, nu zelfstandig Kamerlid, meer stemmen zou halen dan CDA-leider Wopke Hoekstra. De Kiesraad maakte dat op 26 maart bekend. Omtzigt haalde opmerkelijk veel stemmen, maar Hoekstra iets meer.
Het CDA zat intern in zijn maag met de bij kiezers populaire Omtzigt, die zelf ziek thuiszat na de intensieve verkiezingsstrijd waarin hij zich zonder succes had opgeworpen als lijsttrekker. Binnen het CDA waren de ambities van Omtzigt omstreden en Hoekstra was door het bestuur aangewezen als nieuwe leider.
In een latere evaluatie van de verkenning was het gesprek met Arib al gemeld, maar uit aantekeningen van een ambtenaar blijkt nu dat Jorritsma in dat gesprek heeft gezegd dat Omtzigt een probleem vormde en onhoudbaar was. In die fase is het niet gebruikelijk om over Kamerleden of mogelijke coalities te praten. Arib weigerde het verzoek van de verkenners. Het is hun taak om naar fractievoorzitters te luisteren om te zien of er samenwerkingen mogelijk zijn of juist niet.
Vlak nadat Ollongren op 25 maart gefotografeerd was met aantekeningen waarop "positie Omtzigt, functie elders" stond, gaven de verkenners hun taak terug. Daarna ontstond grote politieke ophef die een week later bijna de kop kostte van premier Rutte. Hij was degene die tijdens de eerste verkenning had gesproken over Omtzigt, maar had dat aanvankelijk ontkend. Het leidde tot een vertrouwensbreuk met de oppositie en het was ook slecht voor het vertrouwen in de politiek.
Omtzigt stelt in een reactie dat het "overduidelijk was" dat er na de val van het kabinet veel over hem was gesproken. "De verkenners hebben dat altijd ontkend, ook tegenover mij, maar dat was altijd al zeer ongeloofwaardig", liet hij weten.
Hij zegt ook dat het de kern van de Nederlandse politiek raakt: "het gaat over machtsspelletjes en niet over het oplossen van de grote en lastige vraagstukken." Hierbij verwijst Omtzigt naar onder meer de toeslagenaffaire, waarin hij zich samen met de SP en DENK sterk had gemaakt om de door de overheid gemaakte fouten en gevolgen voor de gedupeerde ouders boven tafel te krijgen.
De oppositie in de Tweede Kamer wil naar aanleiding van de reconstructie van Nieuwsuur een debat over de acties van Jorritsma en Ollongren. De verkenners hadden daarover geen melding gemaakt in hun verslag. Ook zeidens ze niets tijdens het beladen debat op 1 april 2021 waarin Rutte door het stof ging.
PVV-leider Geert Wilders wil een debat met Rutte. "Leugens, bedrog, manipulatie en politieke corruptie. Jorritsma en Ollongren noemden Omtzigt in geheim gesprek "niet te handhaven" en verzwegen dat voor de Kamer. Debat met Rutte aangevraagd. Wist hij ervan? Ollongren moet onmiddellijk aftreden als minister", zo schrijft hij in een tweet.
Ook de SP vindt dat de betrokkenen nu echt alles moeten opbiechten. Kamerlid Renske Leijten: "daar is de onvermijdelijke reconstructie van waarom "functie elders" er stond. Het is niet fraai hoe de macht opereert: Lastige Kamerleden wegwerken, informatie achterhouden, liegen en zwijgen. Ook blijven "oude" hoofdrolspeelsters het maar hebben over het ‘redelijke midden’ of ‘verantwoordelijkheid nemen’. Er is niets redelijks aan deze machtsbeluste spelletjes en allesbehalve verantwoordelijk, want dit ondermijnt het vertrouwen in de politiek tot op het bot. Jorritsma, Ollongren en Rutte, het is tijd alles op te biechten."
BBB-leider Caroline van der Plas: "Omtzigt is nog dieper beschadigd dan we dachten, de Kamer is voorgelogen. Schandalig!" De verkenners traden volgens BBB "op als formateur en hebben geen onafhankelijke verkenning uitgevoerd. De kamer is hierover niet geïnformeerd op 1 april 2021 en tot op de dag van vandaag." De partij heeft een spoeddebat aangevraagd.
Source: Nu.nl algemeen