El Niño is terug in de Grote Oceaan. Deze grote bel met extra warm tropisch oceaanwater zal de komende maanden van grote invloed zijn op het weer in Amerika, Australië en grote delen van Azië.
Ondertussen zijn de watertemperaturen dichter bij huis nog veel opvallender: nooit eerder was het water in de Noord-Atlantische Oceaan zo warm als nu.
Oude records zijn zelfs verpulverd, zegt oceanograaf Sybren Drijfhout van het KNMI en de Universiteit Utrecht tegen NU.nl. "Normaal worden records met hooguit een tiende graad gebroken. Maar de volledige Noord-Atlantische Oceaan is nu gemiddeld een halve graad warmer dan het voorheen warmste jaar."
Er zijn wel lokale verschillen in de temperatuurafwijking. Vooral het zuidelijke en centrale deel van de Noord-Atlantische Oceaan zijn momenteel opvallend warm. Dat heeft twee verschillende oorzaken.
Het zuidelijke deel warmt vaak op met El Niño, zegt oceanograaf Anna von der Heydt van het Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek (IMAU) van de Universiteit Utrecht. Als El Niño sterk doorzet, kan de versterkte opwarming hier nog maanden doorgaan.
De hoge watertemperaturen ten westen van Europa zijn volgens de oceanografen weer een ander verhaal. Die ontstonden in zeer korte tijd, zegt Drijfhout. Dat valt samen met een krachtig hogedrukgebied dat al sinds begin mei het weer bepaalt in Nederland.
"Het wateroppervlak is snel opgewarmd doordat de zon ononderbroken heeft geschenen. Bovendien is de luchtstroming boven Zuid-Europa oostwaarts, waardoor warme lucht van het continent de oceaan op stroomt en rond het hogedrukgebied naar het noorden afbuigt."
Drijfhout maakt zich zorgen dat dit patroon in de toekomst vaker gaat voorkomen, door het mogelijk afzwakken van westenwinden op grote hoogte in de zomermaanden. Daardoor kan zich vaker een groot hogedrukgebied vormen rond de Britse eilanden - met droogte bij ons, en extra hitte in de oceaan.
Het water langs de oostkust van de Verenigde Staten en Canada is juist kouder dan normaal. "Dat relatief koude water wordt ook wel de 'cold blob' genoemd", zegt Von der Heydt.
Die bel met koud oceaanwater bevond zich de afgelopen jaren ten zuiden van Groenland, en wordt veroorzaakt door afzwakking van de Golfstroom, onder invloed van klimaatverandering. De oceaanstroming kan ook sterk variëren van jaar tot jaar.
Het koude water onder Groenland lijkt plotsklaps compleet verdwenen, zegt Drijfhout. "Maar wat er onder het oppervlak gebeurt, weten we nog niet. Dat kunnen we pas over een paar maanden zeggen als we de metingen van speciale temperatuurboeien kunnen analyseren."
Er kan nog een reden zijn voor de hoge oceaantemperaturen: door internationale afspraken zit er sinds een paar jaar veel minder zwavel in scheepsbrandstof.
Dat is goed voor de volksgezondheid in drukke havensteden, maar het heeft ook een klimaateffect. Zwevende zwaveldeeltjes weerkaatsen zonlicht. Deze vorm van luchtvervuiling werkt dus koelend op de klimaat. Of beter gezegd: het maskeerde een deel van de opwarming. Nu dat koelende filter wegvalt, kan de temperatuur verder omhoogschieten.
Het is nog onduidelijk hoe groot die opvering zal zijn, zegt hoofdklimatoloog Gavin Schmidt van NASA tegen NU.nl. "Eerdere modelberekeningen laten zien dat het voor de aarde als geheel rond de 0,05 graden moet liggen." Rond drukke scheepvaartroutes is wel een sterkere temperatuurstijging te verwachten. Maar Von der Heydt en Drijfhout zeggen dat momenteel niet terug te zien in de Atlantische Oceaan.
We moeten ons ook niet te veel blindstaren op temperatuurafwijkingen op korte tijdschalen, vindt Von der Heydt. Het onderliggende verhaal is dat het oppervlaktewater in de Atlantische Oceaan al tientallen jaren steeds warmer wordt. De oorzaak daarvan is de oplopende concentratie broeikasgassen.
Source: Nu.nl algemeen