Die snoeiharde kritiek staat in een woensdag gepubliceerd rapport van het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) over de voorgenomen herziening van de kinderopvang.
"Op de lange termijn levert het eigenlijk maar weinig op", zegt CPB-onderzoeker en mede-auteur van het onderzoek Egbert Jongen tegen NU.nl. Dan gaat het over de extra toename van mensen met betaald werk (arbeidsparticipatie).
"Daarnaast zijn er op de korte termijn juist risico's", zegt Jongen. Dan doelt hij vooral op de ontwikkeling van kinderen en het verkleinen van de kansenongelijkheid. "We hebben best veel kritiek."
Met deze "fundamentele herziening van de kinderopvang" wilde het kabinet het stelsel voor ouders eenvoudiger en betaalbaarder maken.
Het was ook een investering in het vergroten van de kansengelijkheid. Het uiteindelijke prijskaartje is op termijn bijna 2,5 miljard euro per jaar.
Een grote investering met weinig effect, blijkt nu het idee voor het eerst door beide planbureaus is doorgelicht.
CPB en SCP noemen het daarom "verstandig" de voorgenomen veranderingen "te heroverwegen vanwege de beperkte langetermijneffecten en de aanzienlijke kortetermijnrisico’s."
Het is logischer de aandacht te richten op de ontwikkeling van kinderen in plaats van vooral te kijken naar de arbeidsparticipatie van de ouders.
De planbureaus geven officieel geen advies aan de politiek, maar zeggen wel dat er "aanzienlijke risico's" zijn als het kabinet doorgaat op de ingeslagen weg.
Het kabinet wil tot een bepaalde grens, 96 procent van de maximale uurprijs die de kinderopvang mag vragen, vergoeden. Dat geld wordt dan direct aan de opvangorganisaties overgemaakt.
De kinderopvangtoeslag dan niet meer inkomensafhankelijk, zoals nu het geval is. Het kabinet wil hiermee in de eerste plaats een einde maken aan de terugvorderingen die uitmondde in het toeslagenschandaal.
Alleen is die inkomensafhankelijkheid niet de belangrijkste oorzaak van de financiële problemen die ouders kregen. Dat waren de wijzigingen in de gewerkte uren en de opvanguren.
Het is wel goed dat het risico op onterechte terugvorderingen nu wordt weggenomen, benadrukt Jongen. "Maar deze invulling levert niet zoveel op."
Goede en betaalbare kinderopvang, is in principe een prikkel om meer te gaan werken. Maar die theorie gaat hier nauwelijks op.
Vooral jonge moeders worden gestimuleerd om (meer) te werken, alleen is er al sprake van een sterke groei van deze groep op de arbeidsmarkt. In Nederland werken veel vrouwen vergeleken met het buitenland, alleen is dat ook veel vaker in deeltijd.
Voor deze groep maakt een goedkopere kinderopvang juist weer niet zo gek veel uit om meer uren te gaan werken, omdat het aantal uren dat gewerkt wordt, minder gevoelig is voor financiële prikkels.
Onder aan de streep verwachten de planbureaus dat het plan een schamele 15.000 voltijdsbanen banen oplevert. Een groei van slechts 0,2 procent.
De onderzoekers voorzien wel een flinke stijging van de vraag naar kinderopvang wanneer 96 procent wordt vergoed. Dat brengt flinke problemen met zich mee. Door het tekort aan personeel is het plan al met twee jaar uitgesteld naar 2027.
Zolang dat tekort blijft, kan dat leiden tot hogere prijzen. Er moet immers meer personeel worden aangetrokken en dat gaat meestal gepaard met hogere lonen.
CPB en SCP vrezen ook dat de toename van de vraag en het personeelstekort, uiteindelijk ten koste gaat van de kwaliteit.
Een hogere werkdruk, weinig tijd voor bijscholing, een hoger verloop van personeel. Het draagt allemaal bij dat de opvang slechter wordt.
De nadelige effecten raken juist de mensen die al het meest kwetsbaar zijn. De prijsstijgingen is bijvoorbeeld voor ouders met een laag inkomen moeilijker te betalen. Opvang wordt voor deze ouders duurder en minder toegankelijk.
Opvanglocaties die door de scheve vraag en aanbod meer winst willen maken, kunnen zich bovendien gaan richten op huishoudens met een hoog inkomen. Dat kan bijvoorbeeld via gerichte reclame of door simpelweg de prijzen te verhogen. Ook dit raakt huishoudens met een kleine beurs.
Uit onderzoek blijkt dat kinderen van ouders met een laag inkomen of met ouders die helemaal niet werken, juist het meeste baat hebben bij goede kinderopvang.
Maar juist deze groep zal met de kabinetsplannen op de langere termijn niet profiteren. Als eerste omdat het kabinet ook met de herziening vasthoudt aan de arbeidseis. Als de ouders geen betaald werk hebben, heb je ook geen recht op vergoeding voor kinderopvang.
Daarbij is de kinderopvangtoeslag inkomensafhankelijk. Ouders met een laag inkomen, krijgen al 96 procent vergoed. Dat verandert niet.
Huishoudens met een midden- of hoog inkomen profiteren dan weer wel. Sterker: hoe hoger het inkomen, hoe meer je profiteert. De kans is dus groter dat de vraag naar opvang bij deze gezinnen toeneemt.
Alleen komen deze kinderen al uit een gunstig sociaal-economisch milieu. Het positieve effect op de ontwikkeling is kleiner, omdat bij deze groep de minste 'winst' valt te behalen.
De onderzoekers denken uiteindelijk dat de voorgenomen veranderingen in de opvang op de korte termijn "gemiddeld genomen een negatief effect hebben op de ontwikkeling van kinderen."
Source: Nu.nl algemeen