In deze fase van het tegenoffensief is het nog moeilijk om een goed beeld van het strijdverloop te krijgen. De Oekraïense regering en strijdkrachten houden hun kaken stijver op elkaar dan tijdens eerdere tegenoffensieven. Ze willen de Russen zo lang mogelijk laten raden naar waar en wanneer de eerste grote aanval komt.
Rusland zal snel beweren dat Oekraïense aanvallen zijn afgeslagen, maar alleen bijzonder goedgelovige mensen varen blind op informatie uit het Kremlin. Oekraïne heeft op dat vlak een betere reputatie, maar ook Kyiv is zich bewust van de waarde van propaganda.
Daar komt bij dat de oorlog chaotisch en onvoorspelbaar is. Tegenoffensief klinkt als een afgebakend begrip, als iets waarvoor je een startschot kunt hebben, maar in werkelijkheid is het vaak meer een proces dan een gebeurtenis. Snippers informatie kunnen achterhaald zijn of een vertekend beeld geven. Denk bijvoorbeeld aan berichten over de verovering van een dorpje of video's van kapotgeschoten pantservoertuigen op sociale media.
Militaire analisten wachten daarom vooral op het moment waarop Oekraïne en Rusland hun reserves inzetten, als pokerspelers die hun fiches naar voren schuiven. Waar zal Oekraïne een grootschalige aanval uitvoeren met westerse tanks, zoals de Leopard 2, om door de Russische linies te breken?
Wanneer dat gebeurt, zal duidelijker worden welke strategische doelen Kyiv wil bereiken met het tegenoffensief. Ook zullen we dan zien hoe de Russen hun verdediging daarop aanpassen.
De kampen proberen elkaar te verleiden tot de inzet van reserves. De Russen willen dat Oekraïne zich stukloopt op hun best voorbereide linies. Kyiv wil dat Moskou met troepen gaat schuiven en zo nieuwe zwakke plekken laat ontstaan.
Nog veel is onduidelijk, maar er zijn toch drie belangrijke assen langs het front aan te wijzen. Dat woord (in het Engels axis, meervoud axes) wordt gebruikt om de richting van een aanval of opmars te beschrijven. Het zijn punten waar nu al zwaar wordt gevochten.
Eerder dit jaar moest Oekraïne na maanden van meedogenloze belegering Bakhmut opgeven. Nu lijken de Oekraïners langzaam maar gestaag op te rukken langs de flanken van de stad. Ze proberen hoger gelegen grond in handen te krijgen - altijd voordelig als je een tegenstander op lagere hoogte wilt beschieten. De Russen in Bakhmut lopen het risico omsingeld te worden.
Veel commentatoren denken dat dit niet het eerste belangrijke front van het offensief zal worden. Oekraïne houdt de Russen bezig om te voorkomen dat ze versterkingen naar het zuiden sturen, luidt een theorie.
Dat neemt natuurlijk niet weg dat Kyiv een doorbraak rond Bakhmut waarschijnlijk graag zou uitbuiten om op te stomen richting de provincie Luhansk.
Langs deze as lijken de Oekraïners momenteel de meeste vooruitgang te hebben geboekt. In de loop van juni zei het Oekraïense ministerie van Defensie dat zijn troepen zo'n 6,5 kilometer waren opgerukt en in totaal ongeveer 90 vierkante kilometer aan grondgebied hadden heroverd. Geen verkeerde prestatie in deze fase van het offensief, zeggen deskundigen.
Sindsdien vorderen de Oekraïners trager. Dat komt mogelijk mede door een korte pauze om hun strategie te heroverwegen, maar de Russische verdediging is ook fel. Oekraïense troepen hebben de voornaamste Russische linies nog niet bereikt.
Zuidelijker ligt de havenstad Mariupol, die in mei vorig jaar door Rusland werd veroverd. Dat is een strategisch belangrijke plek. De Oekraïners zouden vanaf daar de Krim kunnen afsnijden van Rusland en Russische schepen in de Zee van Azov kunnen beschieten.
Deze as lijkt de beste kandidaat om de focus van het Oekraïense tegenoffensief te worden. Analyse van satellietbeelden door onder meer The Economist laat zien dat de artilleriebeschietingen in de regio zijn toegenomen in intensiteit en aantal. Er duiken Leopard-tanks en westerse pantservoertuigen op en het wordt steeds duidelijker dat Oekraïne én Rusland flinke verliezen lijden.
De Oekraïners boekten in de afgelopen weken gestaag terreinwinst, maar ook op deze as moet de echte uitdaging nog komen.
Even naar het zuiden van de huidige gevechten ligt Tokmak, helemaal omringd door Russische verdedigingslinies (zie kaart). De plaats is een spoorwegknooppunt en een belangrijke logistieke basis voor de Russen. De stad ligt aan de gelijknamige rivier Tokmak, die de Oekraïners moeten oversteken als ze willen doorstoten naar Melitopol. Als ze die laatste stad innemen, kunnen ze de Krim ook isoleren.
Matthijs volgt onder meer de oorlog in Oekraïne.
Speculaties over de eerste grote push van de Oekraïners liggen voor het oprapen. Ze zouden voor Tokmak kunnen gaan of die indruk kunnen wekken om Rusland te verrassen in Donetsk. Of zelfs in het noordoosten, waar ze vorige zomer een bliksemsnelle opmars maakten in de provincie Kharkiv. En over het wanneer is net zoveel onduidelijkheid.
Hoe het ook zij, deskundigen verwachten dat Oekraïense troepen eind juni of kort daarna op de lang voorbereide Russische verdedigingslinies in Zaporizhzhia (zuid) en Donetsk (zuidoost) zullen stuiten. Dat zijn netwerken van loopgraven en bunkers, mijnenvelden en andere obstakels. De Russische artillerie is op dit terrein ingesteld en kan worden aangestuurd met drones. In Zaporizhzhia vormen Russische gevechtshelikopters nu al een groot gevaar voor de Oekraïners. Het is voor het eerst sinds het begin van de oorlog dat die effectief lijken te worden ingezet.
Welke plek de Oekraïners ook kiezen voor hun eerste grote push, ze zullen zich door een hel moeten vechten om een doorbraak te forceren. Dat weet ook president Zelensky. "Sommige mensen denken dat dit een Hollywoodfilm is en verwachten onmiddellijke resultaten. Dat is niet zo," zei hij recent tegen de BBC. "Er staan mensenlevens op het spel."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen