Experts en belangenorganisaties noemen het plan van De Nieuwe Kerk "niet oké" en zelfs "van de zotte".
Er is al jaren discussie over hoe Nederland omgaat met geroofde kunst en andere eigendommen. In januari 2021 beloofde het kabinet geroofde kunst- en studieobjecten uit voormalige koloniale gebieden terug te geven als een land daarom vraagt. Indonesië deed dat vorig jaar al eens.
Maar dat gaat dus over museumstukken. Er zijn nog geen afspraken gemaakt over geroofde objecten in rijksarchieven. Het kabinet vroeg daarom in augustus 2022 om advies aan de Raad voor Cultuur. Dat volgt naar verwachting in oktober van dit jaar.
Uitgerekend in dezelfde maand (op de 21e) gaat De Grote Indonesië Tentoonstelling van start in De Nieuwe Kerk, die met zo'n 250.000 bezoekers per jaar een van de grootste tentoonstellingslocaties van Nederland is.
Het Nationaal Archief in Den Haag leent 38 objecten uit op verzoek van De Nieuwe Kerk. Het gaat om eigendommen uit het NEFIS-archief, het meest omstreden Indonesië-archief in Nederland. Een groot deel daarvan is geroofd tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949).
Veelzeggend is dat de Tweede Kamer eerder deze maand nog een motie aannam om gestolen stukken uit het NEFIS-archief terug te geven aan Indonesië.
Het Nationaal Archief erkent dat het tentoonstellen van de geroofde objecten "pijnlijk kan zijn" voor de betrokkenen en nabestaanden. Dat heeft de rijksdienst ook aan De Nieuwe Kerk laten weten, zegt archiefdirecteur Afelonne Doek.
Maar het Nationaal Archief legt de verantwoordelijkheid voor het tonen van de geroofde eigendommen en de uitleg daarbij volledig bij de partij die de objecten leent.
Wel is afgesproken dat het uitlenen van de archiefstukken per direct kan worden stopgezet, als het advies straks luidt dat er meer onderzoek moet worden gedaan naar de herkomst van de eigendommen van de Indonesiërs. Dat bevestigt De Nieuwe Kerk. "We kijken uit naar het rapport", zegt een woordvoerder namens de tentoonstellingslocatie.
De Nieuwe Kerk belooft verder vooraf de achtergrond van alle aangevraagde archiefstukken goed te onderzoeken. Het kan zijn dat sommige archiefstukken uiteindelijk zo beladen zijn, dat die toch niet in de tentoonstelling terechtkomen, zegt de woordvoerder.
Maar experts en belangenorganisaties hekelen het feit dat De Nieuwe Kerk überhaupt van plan is om nog publiek te trekken met geroofde eigendommen. "Dit is niet oké", vindt Rochelle van Maanen van het Dekolonisatie Netwerk, een netwerk van mensen met Indonesische wortels. "Er loopt op dit moment nog een discussie: is het in de haak om over de ruggen van rechtmatige eigenaren geroofde bezittingen tentoon te stellen?"
"Dit is van de zotte", zegt Yvette Kopijn zelfs. De onderzoeker postkoloniale geschiedenis heeft Indonesische wortels. "Exposities zouden moeten leren van de eerdere gebeurtenissen rond Revolusi. De Nieuwe Kerk zou zijn verantwoordelijkheid moeten nemen."
Kopijn doelt op de discussie van februari vorig jaar over de tentoonstelling Revolusi! Indonesië onafhankelijk in het Rijksmuseum. Pas na vragen van NU.nl gaf het Rijksmuseum toe dat het in Revolusi 130 geroofde dagboeken, fotoalbums en andere eigendommen tentoonstelde. Tot woede van de Indonesische gemeenschap in Nederland. Ook De Nieuwe Kerk meldde niet uit zichzelf dat de locatie van plan is geroofde objecten tentoon te stellen.
Source: Nu.nl algemeen