Hoe nu verder? "Het enige dat je oploopt, is vertraging", concludeerde Hank Bartelink van LandschappenNL vorige week al somber, toen de onderhandelingen net waren stukgelopen.
In het landbouwdossier is alles met elkaar verweven. Boeren die zich vrijwillig willen laten uitkopen, moeten weten wat het alternatief is. Boeren die willen blijven, moeten weten hoe zij kunnen verduurzamen en hoe hun verdienmodel eruitziet. Doelen op het gebied van klimaat, water, stikstof, bodem en natuur moeten worden gehaald.
Politiek is het belangrijk om te weten wat de plannen van het CDA zijn. De coalitiepartij heeft aangekondigd dat ze op termijn opnieuw wil onderhandelen over het stikstofbeleid in het coalitieakkoord.
In al deze vraagstukken speelt het landbouwakkoord een centrale rol. Of beter gezegd: het had een belangrijke rol moeten spelen. Het werd ooit bedacht door stikstofbemiddelaar Johan Remkes om boeren en politici weer samen om tafel te krijgen.
Een gezamenlijk gesprek op nationaal niveau tussen de politiek en de agrarische sector was op zich al een kleine overwinning nadat het vertrouwen vorig jaar zomer een dieptepunt had bereikt.
Een akkoord was een klein jaar na de boerenrellen de ultieme overwinning geweest voor de polder. De druiven waren daarom extra zuur voor landbouwminister Piet Adema toen Sjaak van der Tak, de voorzitter van boerenorganisatie LTO, na zeven maanden toch de stekker eruit trok. Het akkoord was toen op een haar na rond.
Toch had LTO nog grote bezwaren. Normen over hoeveel koeien er maximaal op een hectare grond gehouden mogen worden, onduidelijkheid over het stikstofdoel, geen harde toezeggingen over een toekomstig verdienmodel - allemaal redenen voor Van der Tak om uiteindelijk niet te tekenen voor het landbouwakkoord, schrijft hij in een woensdag gepubliceerd opiniestuk in NRC.
"Het feit dat wij een akkoord hebben laten passeren waar een budget van bijna 13 miljard euro aan hing, zou het besef moeten versterken hoe groot onze inhoudelijke bezwaren tegen dit akkoord zijn", zegt de LTO-voorman.
Waar moet de Kamer het vandaag dan over hebben? Remkes schreef in zijn laatste stikstofadvies al dat het kabinet het voortouw moet nemen, mocht een akkoord er niet van komen. Adema komt in september met een 'landbouwbrief' als afgeslankt alternatief voor het akkoord, zei hij voor het weekend.
Als 'bouwstenen' gebruikt hij het rapport van Remkes, de coalitieafspraken en het conceptlandbouwakkoord. Daarbij is niet gezegd dat alle gemaakte afspraken, toezeggingen en concessies een-op-een worden overgenomen.
Het heeft dus weinig zin om selectief te shoppen uit het conceptakkoord. Dat gebeurde dinsdag wel, toen bekend werd dat het kabinet nadacht over een extra belasting op vlees, zuivel of kunstmest om de verduurzaming van boeren deels mee te financieren.
Die gedachte staat in het conceptakkoord in een voetnoot. "Dit wordt nader onderzocht en uitgewerkt", staat erbij.
Extra belastingen op voedsel ligt politiek gevoelig. Helemaal wanneer de prijzen al maanden de pan uitrijzen. "Nu begin ik te begrijpen waarom ik de inzet van het kabinet voor het landbouwakkoord nooit gezien heb in de Tweede Kamer", twitterde eenpitter Pieter Omtzigt. "Donderdag debat hierover", deelde hij zijn volgers mee.
VVD-Kamerlid Thom van Campen hoopt dat er in het Kamerdebat juist verder wordt gekeken dan alleen een mogelijke extra belasting, zoals geopperd in de voetnoot. "Benieuwd of alle andere voorstellen in 106 pagina's op dezelfde aandacht kunnen rekenen", reageerde hij op Omtzigt.
Valt er dan iets te zeggen over de haalbaarheid van de plannen? De doorrekeningen zijn niet volledig. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schrijft dat de economische en sociale doelen uit het conceptakkoord niet concreet genoeg zijn voor een goede toets.
Ook Wageningen University en het Louis Bolk Instituut, die ook werden gevraagd de voorstellen tegen het licht te houden, waren kritisch op de haalbaarheid. Maar of dat ook voer voor het politieke debat is, valt te bezien.
De doorrekeningen zijn gebaseerd op afspraken tot 18 mei. Daarna is het akkoord nog aangepast, mede op basis van die reacties, schrijft Adema.
Waar moet de Kamer het donderdag dan over hebben? De politiek had juist gekozen voor een breed gedragen landbouwakkoord, om zoveel mogelijk draagvlak onder boeren te creëren.
Roy Meijer, de voorman van boerenjongerenclub NAJK, noemde de gesprekken over het landbouwakkoord vorige week "een grote therapiesessie om samen te leren nadenken over de toekomst". Misschien is dat ook voor de Kamer het hoogst haalbare.
Source: Nu.nl algemeen