Dat de slavernijperiode lang geleden is, maakt excuses niet minder belangrijk, legde Kathleen Ferrier uit rond de nationale herdenking van het Nederlandse slavernijverleden in juli 2021. Ze is voorzitter van de Nederlandse UNESCO-commissie voor onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie.
De regering heeft altijd de verantwoordelijkheid voor het rechtzetten van fouten door politieke voorgangers, zei ze. Door excuses te maken, belooft Nederland voortaan anders om te gaan met het verleden.
Het slavernijverleden is bovendien tot nu toe vooral verteld vanuit het perspectief van de witte koloniale overheerser, zei Ferrier. De ervaringen van personen die zich juist verbonden voelen met mensen die tot slaaf waren gemaakt, komen veel minder aan bod.
Door excuses te aan te bieden, erkent Nederland dat ook hun kant van het verhaal ertoe doet, viel Wouter Veraart Ferrier bij. Hij is hoogleraar rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Met excuses laat de Nederlandse staat zien dat die (nazaten van) tot slaaf gemaakten serieus neemt.
De kans dat je voor een rechter succesvol schade kunt claimen op basis van door de Staat gemaakte excuses is volgens Veraart "bijna nul". Voor een rechter moet je concreet kunnen aantonen dat je schade hebt geleden door de slavernij, zo legde hij uit. De schade moet bovendien aantoonbaar het directe gevolg zijn van een concrete gebeurtenis uit het verleden.
Bovendien heeft Nederland nog steeds inwoners die de gevolgen van de slavernijperiode ervaren, zeiden andere experts eind juni van dit jaar. Denk bijvoorbeeld aan etnisch profileren door de politie. Een ander voorbeeld is het discrimineren door de Belastingdienst in het toeslagenschandaal.
De praktijken van dit zogenoemd institutioneel racisme zijn het gevolg van eeuwenlang de foute aanname promoten dat niet-witte mensen minderwaardig zijn. Dat foute verhaal gebruikten Nederlandse machthebbers honderden jaren om slavernij goed te praten in wetgeving en beleid.
Het Nederlandse kabinet erkent sinds 2020 het bestaan van institutioneel racisme. Omdat het uitbannen van deze ingebakken werkwijzen lastig blijkt, heeft de regering een jaar later een Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) aangesteld.
Premier Mark Rutte bood in december namens de Staat excuses aan voor het Nederlandse slavernijverleden. Koning Willem-Alexander deed zaterdag hetzelfde tijdens de Nationale herdenking slavernijverleden. De premier en de koning erkenden allebei de slavernij als misdaden tegen de menselijkheid.
Rutte bood excuses aan namens de Nederlandse regering voor het handelen van de Staat in het verleden. "Iemand die nu leeft, heeft geen schuld aan slavernij. Maar de Nederlandse Staat draagt verantwoordelijkheid voor het leed", zei de premier.
Het was lange tijd niet vanzelfsprekend dat er excuses zouden komen. Twee jaar geleden was Rutte nog bang dat excuses voor het slavernijverleden zouden leiden tot een tweedeling in de Nederlandse samenleving. Hij was daarom toen geen voorstander van het aanbieden van excuses namens de Staat. Een jaar later zei de premier dat hij worstelde met de kwestie.
"Lange tijd dacht ik dat het niet goed mogelijk is op een betekenisvolle manier verantwoordelijkheid te nemen voor iets dat zo lang geleden is, en waar niemand van ons zelf bij is geweest", zei Rutte maandag in zijn toespraak. "Maar ik had het mis."
De premier stond stil bij het feit dat eeuwen van onderdrukking en uitbuiting doorwerken in het hier en nu. "In racistische stereotypen, in discriminerende patronen van uitsluiting en in sociale ongelijkheid."
Source: Nu.nl algemeen