De schilderkunst van Rembrandt wordt wereldwijd geroemd, met De Nachtwacht als zijn bekendste werk. Maar de kunstenaar beoefende nog een andere tak van sport: de etskunst. "Rembrandt was de grootste etser van de zeventiende eeuw en was door heel Europa bekend om zijn prenten", zegt Jonathan Bikker tegen NU.nl. Hij is conservator zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst bij het Rijksmuseum.
Vanaf 1 juli is de tentoonstelling Rembrandt en de liefde te zien in Museum Rembrandthuis in Amsterdam. De tentoonstelling bevat vijftig etsen waarin de liefde een centrale rol speelt.
De kunstenaar maakte schetsen, waar hij vervolgens met een etsplaat afdrukken van maakte. "Etsen kost niet zoveel tijd en je kunt er een grote oplage van maken. Dat is anders dan een schilderij waar maanden of zelfs jaren aan werk in ging", legt Bikker uit. Zo werkte Rembrandt naar alle waarschijnlijkheid 2,5 jaar lang aan De Nachtwacht.
Om zich een leven van luxe en dure hobby's te kunnen veroorloven, koos Rembrandt de etskunst. Het was een relatief makkelijke manier om inkomsten te genereren. Ook kon hij er een andere doelgroep mee aanspreken. Bovendien maakte Rembrandt veel schilderijen, met name portretten, in opdracht. "Door etsen te maken, kon de kunstenaar werk maken dat hij zelf juist mooi vond", zegt Epco Runia, hoofd collectie en educatie van Museum Rembrandthuis.
De etsen laten zien waar Rembrandt van hield. Zo ging hij graag wandelen in Amsterdam en maakte hij af en toe een tussenstop voor een schets. Op die schetsen waren veel honden te zien, want ook daar was de kunstenaar dol op. "Die honden vallen niet echt op - ze zitten of lopen in de buurt van personen - maar zorgen vaak voor dynamiek en beweging in een kunstwerk", zegt Runia. Dat kun je bijvoorbeeld ook zien op De Nachtwacht. Rechts onderin is een blaffende hond te zien.
Zijn allergrootste liefde was Saskia. Ze trouwden in 1634 en waren tot haar overlijden in 1642 samen. Vanzelfsprekend is zij onderdeel van een tentoonstelling die over Rembrandt en de liefde gaat. Saskia is te zien op verschillende etsen, onder meer op een zelfportret met haar echtgenoot.
Rembrandt maakte in zijn carrière veel zelfportretten. Dankzij die portretten weten we goed hoe hij vanaf zijn achttiende tot zijn overlijden eruitzag. "De zelfportretten zouden een uiting van zelfliefde kunnen zijn. Maar we denken dat het vooral marketing was", zegt Runia. "Rembrandt vond zichzelf een groot kunstenaar en deed er alles aan om zijn bekendheid te vergroten. Je zou het kunnen vergelijken met deze tijd: als Rembrandt nu geleefd zou hebben, zou hij zeker sociale media als podium gebruiken."
De kunstenaar leefde in een tijd waarin het voor rijke mensen gebruikelijk was om zeldzame objecten te verzamelen. Zo ook Rembrandt. In het Rembrandthuis, waar de kunstenaar van 1639 tot 1658 woonde, stond de kunstcaemer vol met ruim honderd rariteiten. "Rembrandt verzamelde van alles: opgezette paradijsvogels, bijzondere schelpen uit de Stille Oceaan, verentooien uit Zuid-Amerika, bronzen beeldjes uit Italië, een Japanse helm en marmeren bustes van Romeinse keizers en Griekse filosofen", vertelt Runia.
Die bijzondere objecten staan nu niet meer in het museum. De kunstenaar heeft zijn verzameling, waarschijnlijk met pijn in het hart, moeten verkopen vanwege schulden. Maar dankzij een oude inboedellijst heeft het museum een reconstructie van de verzameling kunnen maken.
"Rembrandt was op een moment zeer succesvol en verdiende goed geld met zijn werk. Maar door het overlijden van Saskia belandde hij in een artistieke crisis", zegt Runia. Bovendien was de kunstenaar volgens Bikker rond die tijd een beetje klaar met in opdracht kunstwerken maken.
"Rembrandt leed aan verzamelwoede en was koopverslaafd", weet Runia. Dat begon hem parten te spelen, waardoor hij uiteindelijk zelfs zijn geliefde woning aan de Amsterdamse Jodenbreestraat moest verkopen. Zijn liefde voor zeldzame objecten was de voornaamste oorzaak van zijn uiteindelijke faillissement.
Rembrandt en de liefde is van 1 juli tot en met 15 oktober te zien in Museum Rembrandthuis.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen