Is er, nu de wet is afgezwakt, nog wel genoeg stok achter de deur voor landen om zich aan de afspraken te houden?
"Dat valt eigenlijk pas goed te beoordelen als de definitieve wet er is. We weten nu dat het Europees Parlement een natuurherstelwet wil, en ook dat het parlement bepaalde elementen uit het voorstel niet wil."
"Maar de Europese Raad heeft hier ook iets over te zeggen. Daarin zijn de regeringsleiders van alle landen vertegenwoordigd. Het kan zijn dat de Europese Raad op sommige punten een wat steviger wet wil dan het parlement. Ze gaan daarover onderhandelen. Het resultaat wordt in oktober verwacht."
"Wat het huidige voorstel vaag maakt, is dat er geen zogeheten resultaatverplichting meer in zit, maar alleen een inspanningsverplichting. Dat betekent dat landen niet verplicht zijn de doelen daadwerkelijk te realiseren, maar alleen om 'hun best te doen'. Er zal nog goed gekeken moeten worden wat dan eigenlijk die minimale inspanning is."
Rolf Schuttenhelm volgt als klimaatverslaggevers voor NU.nl het nieuws rondom alles wat met ons klimaat te maken heeft.
Wat moet Nederland extra gaan doen onder deze wet?
"Voorlopig niet heel veel. Alle EU-lidstaten moeten wachten tot de definitieve wet, die naar verwachting in oktober komt. Voor natuurgebieden verandert er weinig. Daar bestaat al een verslechteringsverbod via de zogeheten 'habitatrichtlijn'. Om aan die oude afspraken te voldoen, moeten natuurgebieden in een betere staat komen. Daar is onder andere een sterke verlaging van de stikstofuitstoot voor nodig. De nieuwe wet maakt die uitdaging eigenlijk niet groter dan die al was. Wel wordt van Nederland, en alle andere lidstaten, verwacht om een eigen natuurherstelplan te maken. Lidstaten krijgen daarmee de ruimte om elk op hun eigen manier aan de gezamenlijke doelen te werken."
Zijn er nog maatregelen voor specifieke soorten? De zomertortel is bijvoorbeeld de afgelopen decennia schrikbarend in aantallen gedaald.
"Door heel Europa nemen allerlei soorten in hoog tempo af. Bij vogels gaat het niet alleen om zeldzame soorten, zoals de zomertortel, maar ook om soorten die heel algemeen zijn, maar waar er toch steeds minder van voorkomen. De achteruitgang van bijen, vlinders en andere vliegende insecten gaat ondertussen nog harder."
"De biodiversiteit bestaat uit heel veel verschillende soorten: planten, zoogdieren, vissen en amfibieën. Daarom is de natuurherstelwet niet gericht op het beschermen van individuele (iconische) soorten, maar juist op het herstel van leefgebieden in het algemeen. Als een bos, een moeras of een heideveld 'gezond' is, kan het een thuis zijn voor vele duizenden soorten. De gedachte is dus: herstel de leefgebieden, dan stopt hopelijk ook de achteruitgang van de soortenrijkdom."
Hoe zullen steden omgaan met vergroening? Tot nu toe zijn binnensteden nog veel beton en asfalt.
"De Europese natuurherstelwet is ook bedoeld om de eerder tot stand gekomen Europese klimaatwet te ondersteunen. Vergroening van steden is ook de bedoeling. Eigenlijk vindt iedereen dit inmiddels wel belangrijk, maar er is nog een lange weg te gaan. Om te voorkomen dat het straks alleen over groene daken op bushokjes gaat, zijn iets grotere doelen afgesproken. In 2040 moeten steden voor tenminste 3 procent groen zijn, en in 2050 op 10 procent van het oppervlak bomen hebben staan."
"Dit is ook voor de biodiversiteit belangrijk. Uit onderzoek blijkt dat op sommige plekken de biodiversiteit hoger is in de bebouwde kom dan in landbouwgebieden. Dat zegt iets over de waarde van tuinen en gemeentelijk groen, maar vooral iets over de zeer slechte staat van de natuur in die landbouwgebieden."
Waar binnen deze wetgeving is er 'water bij de wijn' gedaan?
"De belangrijkste afzwakking vond al plaats in de eerdere onderhandelingen. In het oorspronkelijke wetsvoorstel was sprake van die resultaatverplichting - dat wil zeggen dat de doelen ook écht gehaald moeten worden. Dat is afgezwakt naar een inspanningsverplichting: landen moeten hun best doen. Dat betekent ook dat deze wet te zwak is om rechtszaken op te baseren."
"In de latere onderhandelingen zijn nog allerlei andere punten afgezwakt. Dat gaat met name over natuurherstel in landbouwgebieden. Maar bijvoorbeeld ook over het laten liggen van dood hout in bossen of een zwakkere ambitie voor herstel van natuurlijke rivierlopen."
Gaat de natuurherstelwet volgens ecologen de schade echt een halt toeroepen? Zijn het de juiste, en voldoende, maatregelen?
"Nee, de natuurherstelwet is onvoldoende om biodiversiteitsverlies te stoppen. Terwijl dat wel de onderliggende motivatie is. De wet is te zwak geformuleerd. Bovendien is het tijdpad heel ruim. Zo zou in 2050 herstel mogelijk moeten zijn in 90 procent van de Europese natuur. Dat is ten eerste geen 100 procent, en het is een doel dat pas over 27 jaar realiteit zou moeten zijn."
"Omdat er ondertussen nog andere bedreigingen spelen van biodiversiteit, zoals klimaatverandering, zijn eigenlijk veel grotere marges nodig om ook die klappen op te vangen. Bijvoorbeeld veel grotere oppervlakten beschermde natuur."
Nieuw in het voorstel is dat er speciale aandacht is voor terugkeer van biodiversiteit in het boerenland. Hoe wordt dat geregeld?
"Die speciale aandacht zat vooral in het oorspronkelijke wetsvoorstel van de Europese Commissie. Het concreetste idee om de natuur weer te laten terugkeren in het boerenland was via 'groene dooradering'. Dat zijn bijvoorbeeld heggen om akkers en weilanden, die vaak hoge natuurwaarde hebben - net als bijvoorbeeld bosstroken, houtwallen en ook natuurlijke oevers."
"Het oorspronkelijke voorstel van de Europese Unie bevatte een concrete doelstelling: de groene dooradering zou weer moeten toenemen, tot 10 procent van het landschap. EU-gemiddeld is het nu minder dan 5 procent en in Nederland nog minder."
"Dit belangrijke element van de wet is al twee weken geleden geschrapt, tijdens stemming van de milieucommissie van het Europees Parlement. Het Europees Parlement heeft afgelopen woensdag vervolgens ook nog een doelstelling over het herstel van 'landbouwecosystemen' weggestemd. Van de ambitie voor natuurherstel in boerenland is voorlopig dus weinig over. Mogelijk wil de Europese Raad hier toch nog iets van terugzien in de definitieve wet."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen