Premier Mark Rutte is zondag samen met voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en de Italiaanse premier Giorgia Meloni naar het Noord-Afrikaanse land gevlogen om de laatste obstakels voor de deal uit de weg te ruimen. Vooraf was er al optimisme dat er een akkoord zou komen.
"Een ware mijlpaal", noemt Rutte de deal op Twitter. De afspraken over migratie zijn volgens hem essentieel om "meer grip te krijgen op de strijd tegen irreguliere migratie". Deze kunnen het businessmodel van smokkelaars en mensenhandelaren doorbreken, het grensbeheer versterken en de registratie en terugkeer van migranten verbeteren.
Rutte, Von der Leyen en Meloni waren ruim een maand geleden ook al in Tunesië. Toen lukte het hen niet om tot een akkoord te komen over migratie met de Tunesische president Kais Saied.
Tunesië werd toen wel al 900 miljoen euro financiële hulp beloofd als er een deal zou komen. Daarnaast zou er snel 100 miljoen euro beschikbaar komen voor grensbewaking en het terugsturen van migranten. Het land kreeg al direct 150 miljoen euro om economische hervormingen door te voeren.
Volgens ingewijden was een van de problemen dat een groot deel van het EU-geld uit leningen bestaat die gekoppeld zijn aan een hervormingsprogramma van 1,9 miljard dollar van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Die hervormingen zag Tunesië niet zitten. Ook over de besteding van de 100 miljoen euro voor grensbewaking werd nog onderhandeld.
De Tunesië-deal wordt nu aan de EU-landen voorgelegd. Brussel hoopt met meer landen tot vergelijkbare migratie-akkoorden te komen. In 2016 sloot de EU al een migratiedeal met Turkije.
Niet iedereen is blij met de deal. Zo is er kritiek op de autocratische president Saied, die de oppositie in het land onderdrukt.
Ook worden vluchtelingen in Tunesië slecht behandeld. Zo werden eerder deze maand honderden migranten naar de woestijn aan de Libische grens gestuurd na ongeregeldheden in de Tunesische stad Sfax.
Tunesië is een belangrijk doorreisland voor migranten. Zij vertrekken vaak vanaf daar met bootjes naar Europa, voornamelijk richting Italië.
Die overtocht is niet zonder gevaar. Dit jaar zijn volgens de Internationale Organisatie voor Migratie al bijna tweeduizend mensen overleden of vermist geraakt bij de oversteek van Noord-Afrika naar Europa.