De acteursstaking in Hollywood kwam er niet zomaar: vakbond SAG-AFTRA heeft vier weken lang onderhandeld met de grote film- en televisiestudio's en streamingdiensten. (Stem)acteurs zijn ontevreden over hun inkomsten en bang overbodig te worden door het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI).
De Amerikaanse acteurs krijgen veel bijval, ook van personen die niet in de filmindustrie werkzaam zijn. Maar de staking levert ook gefronste wenkbrauwen op. Want acteurs, en zeker die in Hollywood, verdienen toch miljoenen? "Dat is een grote misvatting", zegt actrice Thirsa van Til tegen NU.nl. Zij verdeelt haar tijd tussen Amsterdam en Los Angeles.
"Slechts een paar procent van alle acteurs kan leven van acteren. Het is, zowel in Amerika als in Nederland, iets wat de meeste mensen parttime doen. Velen doen verschillende dingen naast het acteren om de rekeningen te kunnen betalen."
Hoe kan het dat acteurs nauwelijks rondkomen? "Op dit moment ontvangen acteurs in elk geval next to nothing van de streamingdiensten", zegt Joey Cramer. Hij vertegenwoordigt NORMA, de organisatie die ervoor zorgt dat onder meer (stem)acteurs een vergoeding ontvangen wanneer hun serie of film op televisie wordt vertoond. Sinds 2015 bestaat een wettelijke regeling die bepaalt dat alle acteurs een vergoeding ontvangen voor televisie-uitzendingen. Maar voor streamingdiensten bestaat die regeling nog niet.
"Voor streamingdiensten zoals Netflix, Disney+ en Videoland bestaat momenteel geen wettelijke verplichting om acteurs een vergoeding te betalen", zegt Cramer. Dat betekent dat een tegemoetkoming geheel op vrijwillige basis is. En dat is een regeling waar de commerciële streamingdiensten maar beperkt bij zijn aangesloten. Ondertussen zijn acteurs steeds meer afhankelijk van de diensten, vanwege de toenemende populariteit.
Van Til noemt dat oneerlijk, zeker als je kijkt naar de winst die de streamingdiensten maken. "Acteurs zijn het gezicht van de producties. En schrijvers, die in de VS al ongeveer tien weken staken, vormen het brein achter de producties", zegt de actrice. "Wij zijn onderdeel van het succes: wij zouden moeten profiteren van de winst die bedrijven zoals Netflix maken."
"(Stem)acteurs ontvangen een dag- of uurtarief voor het werk dat zij verrichten, maar dat is geen vetpot", zegt Maxime Vandommele, bestuurslid bij de belangenvereniging voor acteurs ACT. "Wij adviseren over tarieven die zij kunnen vragen, maar we zien dat acteurs vaak akkoord gaan met een lager bedrag. Ze ervaren weinig onderhandelruimte. Er heerst een take it or leave it-mentaliteit bij producenten, omdat er genoeg acteurs rondlopen."
Die tarieven gelden alleen voor opnamedagen. "Acteurs worden door streamingdiensten gevraagd exclusief beschikbaar te zijn in een bepaalde periode. In die periode kunnen acteurs dus geen ander werk aannemen", legt Van Til uit. "Maar je krijgt alleen betaald voor de dagen dat je daadwerkelijk op de set staat en er gefilmd wordt. Dat is bizar."
Voor sommige acteurs is het een reden om voor een ander beroep te kiezen. Toch is het niet voor iedereen een optie om te stoppen met acteren. "Veel acteurs hebben een grote passie voor het vak", zegt Vandommele. "Zij hebben geld, tijd en energie gestoken in hun acteercarrière. Dat geven ze niet zomaar op."
Om de positie van acteurs te verbeteren, onderhandelen onder meer ACT en NORMA momenteel met de streamingdiensten. Die onderhandelingen zijn dit jaar gestart, onder druk van de politiek. "We willen dat streamingdiensten een eerlijk deel van hun opbrengsten delen met de personen die onderdeel zijn van een film of serie", zegt Cramer.
In tegenstelling tot de Verenigde Staten gaan de onderhandelingen in Nederland niet over de mogelijke gevaren van kunstmatige intelligentie (AI). Dat staat in Nederland nog in de kinderschoenen en wordt nauwelijks gebruikt. "In de toekomst zou dat natuurlijk anders kunnen zijn, maar voor nu is het doel van de onderhandelingen een redelijke vergoeding voor Nederlandse (stem)acteurs en ander filmmakers", zegt Cramer.
In Hollywood hebben de onderhandelingen nog niet tot een deal geleid. Met de staking hopen de acteurs de streamingdiensten en filmstudio's onder druk te zetten. Ook Van Til heeft haar werk neergelegd. "De serie waar ik aan zou werken is stilgelegd en ik doe geen audities meer. Dat betekent dat wij als acteurs ook geen inkomen meer hebben, maar dat hebben we ervoor over."
Het is nog niet te zeggen of het in Nederland ook tot een staking komt. Zowel ACT als NORMA is positief over het verloop van de onderhandelingen. Beide partijen hebben dan ook het vertrouwen dat er voor het einde van het jaar een akkoord komt. En acteurs een eerlijke vergoeding krijgen.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen