Noor de Kort
redacteur Online
Noor de Kort
redacteur Online
Op meerdere plekken in Nederland worden vandaag de slachtoffers herdacht van de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië. Japan maakte de capitulatie bekend op 15 augustus 1945, waarmee de oorlog in alle werelddelen voorbij was.
Bij het Indisch Monument in Den Haag is vanavond zoals gebruikelijk de Nationale Herdenking. Maar door het hele land zijn er steeds meer lokale herdenkingen. "Ieder jaar komen er wel één of twee bij, en we zitten nu boven de vijftig in totaal", zegt John Sijmonsbergen, vicevoorzitter van de Nationale Herdenking 15 augustus 1945.
Dat heeft er volgens Sijmonsbergen mee te maken dat de tweede generatie veel initiatief neemt op het gebied van herdenken. "Zij zijn ook al aardig op leeftijd, gaan met pensioen en hebben veel tijd."
Maar ook de derde generatie en zelfs vierde generatie zit steeds vaker in comités die herdenkingen organiseren, zoals in Nijmegen, Dordrecht en Rotterdam. "Een van de doelen is de verschillende generaties met elkaar in contact brengen", zegt Oscar Ekkelboom (30), die in het Nijmeegse comité zit. "Verhalen met elkaar delen, om zo de geschiedenis levend te houden."
Het Nijmeegse comité is dit jaar volledig vernieuwd. Behalve Ekkelboom zijn er nog drie bestuursleden van de derde generatie, allemaal in de dertig.
De overgrootvader van Ekkelboom kwam in de oorlog om in een interneringskamp in Japan. "Daardoor ben ik mij er altijd bewust van geweest dat de Tweede Wereldoorlog een grote rol heeft gespeeld in Azië", zegt Ekkelboom. "En dat er niet alleen oorlog in Nederlands-Indië was, maar breder: in heel Azië."
Het herdenken zelf verloopt in Nijmegen ongeveer hetzelfde als eerdere jaren. Maar het voorprogramma is vernieuwd. Daarin is aandacht voor de geschiedenis, maar ook voor het "vieren van de vrijheid", zegt Ekkelboom.
Er is muziek, en een Nijmeegse Indische familie van meerdere generaties legt samen een krans. Deze familie wordt ook geportretteerd door een Indische fotograaf. "Ze zijn een soort posterfamilie voor de herdenking dit jaar", zegt Ekkelboom.
Komende vijf jaar is er iedere keer een andere Nijmeegse Indische familie aan de beurt. "Uiteindelijk hopen we een mooie tentoonstelling te maken over die vijf families."
Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.
Rotterdam heeft sinds een paar jaar een nieuw comité. Voorzitter Tenny Tenzer (42) is zoon van een Indonesische moeder en een Indische vader, die nog werd geboren in de voormalige kolonie.
Toen zijn vader zo'n tien jaar geleden overleed, ging Tenzer zich meer verdiepen in de familiegeschiedenis. "Ik wist bijna niets, want hij had daar nooit over gesproken."
Tenzer, van beroep journalist, maakte onder andere een documentaire over zijn verleden: I.N.D.O.: in Nederland door omstandigheden. Dat hij nu meer weet, geeft Tenzer rust. "Ik kan nu aan mijn zoon vertellen waar mijn vader vandaan kwam."
Tenzer vindt het belangrijk dat dit soort verhalen wordt doorgegeven. Maar om jongeren aan te spreken, is volgens Tenzer vernieuwing nodig. Bij de traditionele herdenking is er "een speech van de burgemeester, het Wilhelmus en een verhaal van iemand die de oorlog heeft meegemaakt: vaak heel zware verhalen".
"Bij het doorvertellen van de geschiedenis moet je niet alleen traumatische verhalen vertellen", zegt Tenzer. Daarom is er in Rotterdam, behalve een herdenking, een festival met onder andere Molukse eettentjes en muziek. "Dat is het 5-mei-element: ook de vrijheid vieren."
In 1942 wordt Nederlands-Indië bezet door Japan, bondgenoot van nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Japan wil een groot Aziatisch rijk verwezenlijken.
De Nederlanders en andere Europeanen worden onder erbarmelijke omstandigheden opgesloten in kampen. Krijgsgevangenen moeten zware dwangarbeid verrichten. De meeste Indische Nederlanders mogen buiten de kampen blijven, maar daar is het leven soms nog slechter. Ook de oorspronkelijke bevolking wordt ingezet voor dwangarbeid. Vele duizenden Indonesiërs komen daarbij om.
In augustus 1945 dwingt de VS Japan met twee atoombommen op Hiroshima en Nagasaki tot overgave. Indonesië verklaart zich kort daarna onafhankelijk, maar Nederland wil de kolonie niet opgeven. Na jaren van bloedige strijd en oorlog erkent Nederland onder internationale druk in 1949 de Indonesische onafhankelijkheid.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws