Het Eise Eisinga Planetarium in Franeker is door Unesco uitgeroepen tot werelderfgoed. Het eeuwenoude planetarium is de oudst werkende ter wereld en een populaire trekpleister.
De Friese wolfabrikant en zakenman Eise Eisinga bouwde het planetarium zelfstandig in zijn eigen woning in Franeker. Daardoor werd hij vooral bekend als wis- en sterrenkundige. De bouw in het centrum van het Friese stadje duurde van 1774 tot 1781.
In de woonkamer is een astronomisch uurwerk gebouwd, aangedreven door een slingeruurwerk. De constructie geeft een actueel beeld van de posities van de zon, de maan, de aarde en de vijf andere planeten die destijds bekend waren.
Het huis in Franeker werd in 1967 een rijksmonument. Eisinga zelf is opgenomen in de Canon van Nederland en die van Fryslân.
Sinds 2011 stond het planetarium op de voorlopige lijst van toekomstige aanvragen voor de Werelderfgoedlijst.
In 2021 droeg Nederland het planetarium voor bij VN-organisatie Unesco voor een plek op de werelderfgoedlijst. Een jaar geleden bezocht een commissie van Unesco het huis in Franeker.
De organisatie van de VN kwam dit jaar bij elkaar in de Saudische hoofdstad Riyad voor de jaarlijkse conventie. Onder meer het Tunesische eiland Djerba en het historische centrum van de Oekraïense stad Lviv werden dit jaar als werelderfgoed bestempeld.
Nederland staat nu met dertien plekken op de lijst. Zo werden de Waddenzee, de molens van Kinderdijk-Elshout, de Van Nellefabriek in Rotterdam en het Rietveld Schröderhuis in Utrecht eerder uitgeroepen tot werelderfgoed.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws