Piloten en cabinepersoneel van budgetmaatschappijen in Europa voelen zich vaak gedwongen te vliegen als ze zich eigenlijk te moe of ziek voelen, meldt onderzoeksprogramma Zembla. Dat leidt tot gevaarlijke situaties in de lucht; piloten zouden geregeld in slaapvallen achter de stuurknuppel en aan de bel trekken blijkt moeilijk.
Zembla ondervroeg dertig piloten en cabinepersoneelsleden van prijsvechters. "Ik merkte ineens dat ik mijn ogen dicht had. Toen ik mijn ogen opendeed zag ik dat mijn collega ook zijn ogen dicht had", zegt een van hen.
Het personeel heeft vaak flexibele contracten, wat kan betekenen dat ze alleen betaald krijgen als ze vliegen, of minder goede rechten hebben bij een eventueel ontslag. Ze krijgen waarschuwingen als ze zich ziek of te moe melden en zien zich daarom genoodzaakt toch te vliegen uit angst om hun baan te verliezen.
"Je hoopt vurig dat er niets misgaat, want in deze staat kan je een goede uitkomst niet garanderen", zegt een andere piloot. "Je bent gewoon te moe." Weer een andere piloot vertelt: "We zouden over een paar minuten gaan landen. Het cabinepersoneel kwam de cockpit in om te vragen of we nog iets nodig hadden, toen ze de deur openden werd ik pas wakker."
Personeelsleden zijn bang om klachten in te dienen, of vrijuit te praten, aldus Zembla. De meesten spraken met het programma op basis van anonimiteit.
Persbureau ANP heeft budgetmaatschappijen gevraagd om te reageren op de conclusies van Zembla. Luchtvaartmaatschappijen Transavia en Easyjet zeggen dat ze de signalen niet herkennen, Ryanair en Wizz Air hebben nog niet gereageerd.
Het onderzoeksprogramma haalt ook een nog niet gepubliceerd onderzoek aan van de Zweedse Karolinska Universiteit, waarvoor 10.000 piloten, stewards en stewardessen in Europa zijn ondervraagd. Daaruit zou naar voren komen dat 29 procent van het ondervraagde cabinepersoneel en 36 procent van de piloten vindt dat de veiligheid in de lucht sinds de coronapandemie is verslechterd. Personeelsleden van alle soorten maatschappijen zijn ondervraagd voor het onderzoek.
Daarnaast zou blijken dat 80 procent van het ondervraagde cabinepersoneel en 66 procent van de piloten vinden dat de arbeidsomstandigheden zijn verslechterd. En die verslechterde arbeidsomstandigheden hangen dus samen met de veiligheid in de lucht, zegt onderzoeker Marika Melin van de Zweedse universiteit. "Als je bang bent om je baan te verliezen, om minder geld te verdienen, ben je eerder geneigd om toch te gaan vliegen. Ook al zou je dat eigenlijk niet moeten doen."
Officieel moet het personeel zich 'unfit to fly' melden als ze niet in staat zijn hun werk veilig uit te voeren, maar dat wordt door sommige werkgevers ontmoedigd, zegt Zembla op basis van de ondervraagde personeelsleden. Bij een aantal maatschappijen heerst een angstcultuur, zegt een van de bronnen.
De conclusies van Zembla komen overeen met een onderzoek in opdracht van de European Cockpit Association dat vorige maand verscheen. Die onderzoekers ondervroegen 6900 piloten in Europa; driekwart van hen zegt in de afgelopen vier weken op z'n minst één keer kort in slaap te zijn gevallen tijdens het vliegen. Meer dan 70 procent zegt dat ze onvoldoende tijd hebben om te rusten tussen het vliegen door.
Iedereen weet dat je voor 59 euro eigenlijk niet naar Barcelona kan vliegen, en toch gebeurt het.
Dergelijke misstanden in de luchtvaart zijn vaker gemeld. KRO Reporter bracht in 2012 in beeld hoe Ryanair-piloten onder druk werden gezet om met minder brandstof te vliegen, en soms werden gedwongen om ziek te werken.
"Er is sindsdien weinig verbeterd", zegt Camiel Verhagen van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers in Zembla. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het op sommige aspecten erger is geworden. Het is als een olievlek verspreid naar meerdere luchtvaartmaatschappijen."
De afgelopen jaren kiezen juist steeds meer reizigers voor budgetmaatschappijen, zei luchthavenkoepelorganisatie ACI Europe eerder dit jaar. "Iedereen weet dat je voor 59 euro eigenlijk niet naar Barcelona kan vliegen, en toch gebeurt het", zegt Annette Groeneveld van vakbond European Cabin Crew Association tegen Zembla. "Het vliegtuig, de benzine en de landingsrechten kosten wat het kost. Dan is het enige waar ze nog op kunnen wringen het personeel."
De Europese toezichthouder op de vliegveiligheid EASA neemt meldingen over voorvallen of veiligheidsrisico's bovendien onvoldoende serieus, zeggen Europese vakbonden voor vliegpersoneel. Het toezicht schiet daardoor tekort.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws