Ardy Stemerding
correspondent Europese Unie
Ardy Stemerding
correspondent Europese Unie
Het Europees Parlement en de 27 EU-lidstaten hebben een akkoord bereikt over de natuurherstelwet van voormalig Eurocommissaris Frans Timmermans. De deal die er nu ligt, is een sterk afgezwakte versie van het oorspronkelijke plan van Timmermans.
Het doel van de wet is om aangetaste natuur in de Europese Unie te herstellen. Ook staan er voorstellen in om de biodiversiteit op landbouwgrond te verbeteren. De wet is hard nodig, stelt de Europese Commissie, die becijferde dat 81 procent van de natuurgebieden in slechte staat is.
De Europese Commissie wil nu dat de lidstaten in 2030 aan de slag zijn met het herstel van 30 procent van de natuur die in slechte staat verkeert. Natura2000-gebieden krijgen hierbij prioriteit. Het percentage gaat daarna stapsgewijs omhoog: in 2050 moeten de landen uiteindelijk met 90 procent van die gebieden bezig zijn.
Aan het akkoord gingen maanden van stevig debat vooraf. Voor de zomer werden de landen het onderling maar moeizaam eens over wat zij acceptabel vinden. Nederland stemde toen niet in met het voorstel. Een meerderheid kon zich er wel achter scharen, maar het plan moest daar behoorlijk voor worden uitgekleed.
De aanloop in het Europees Parlement verliep nog moeizamer. Het wetsvoorstel leek daar zelfs even helemaal te sneuvelen, maar uiteindelijk was er toch een nipte meerderheid voor de wet. Het Europees Parlement trapte wel nog harder op de rem dan de lidstaten. Toen daarna de onderhandelingen tussen de lidstaten en het parlement begonnen was dus al duidelijk dat de wet veel minder ingrijpend zou worden dan Timmermans beoogde.
Zelden riep een EU-wet zoveel weerstand op als de natuurherstelwet van Timmermans. Dat verzet heeft een duidelijke link met de stikstofcrisis in Nederland. Politici vrezen dat met nieuwe natuurregels hun land op slot zou kunnen gaan, net zoals in Nederland gebeurde als gevolg van de stikstofproblemen. Voor Nederland was dat ook de belangrijkste reden om niet in te stemmen met het plan dat er lag.
De monsterzege van BBB bij de provinciale verkiezingen versterkte dat nog eens. Politieke partijen, de Europese christendemocraten voorop, wilden voorkomen dat ze bij verkiezingen in eigen land net zo hard afgestraft zouden worden als het CDA in Nederland. En dus keerden ze zich, samen met het CDA, af van het plan van Timmermans. Daardoor was het zo moeilijk een akkoord te bereiken en bleef er veel minder van het plan over dan in het origineel van Timmermans.
De wet stelt ook doelen voor biodiversiteit in de landbouw, maar hier worden geen harde percentages aan gekoppeld. In het oorspronkelijke plan moest op 10 procent van de landbouwgrond de biodiversiteit worden verbeterd.
Verder staan in de deal ook afspraken over het planten van bomen (drie miljard stuks voor 2030). Verder moeten in 2030 veel door de mens geplaatste obstakels in rivieren zijn weggehaald, zodat in dat jaar minimaal 25.000 kilometer aan rivieren vrij kunnen doorstromen.
Oorspronkelijk schreef de natuurherstelwet ook een zogenaamd verslechteringsverbod voor. Dat hield in dat de kwaliteit van bepaalde natuur niet verder achteruit mocht gaan. In het uiteindelijke compromis is zoals verwacht dat verslechteringsverbod geschrapt. In plaats daarvan is er nu een inspanningsverplichting. Landen moeten dus hun best doen om te voorkomen dat natuurgebieden achteruitgaan.
Overigens was het juist dit element dat zelfs in afgezwakte vorm voor blijvende weerstand zorgde in Nederland. Het kabinet vreesde dat met zo'n inspanningsverplichting via de rechter alsnog beperkende maatregelen opgelegd kunnen worden voor bijvoorbeeld de bouw. Ook al staan in de wet vanaf het begin al dat er uitzonderingen zijn wanneer een bouwproject het openbaar belang dient, bijvoorbeeld bij windmolens bedoeld voor het halen van de klimaatdoelen.
Nu parlement en lidstaten het eens zijn, wacht alleen nog de formele instemming en de Raad van ministers en in het Europees Parlement. Daarna is de wet een feit. Normaal gezien zijn die stemmingen een formaliteit, maar nu is de uitkomst toch nog niet helemaal te voorspellen. Die hangt af van de steun van de Europese christendemocraten in het Europees Parlement. Alleen als van hen genoeg leden voorstemt, haalt de wet de eindstreep.
Binnenland
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws