Mattijs van de Wiel
verslaggever
Mattijs van de Wiel
verslaggever
Langs de hele Nederlandse kust komt PFAS voor in zeeschuim op het strand. Het RIVM heeft dat vastgesteld bij onderzoek, nadat de Vlaamse overheid eerder dit jaar een waarschuwing hiervoor had uitgebracht. Het Vlaamse onderzoeksinstituut VITO had zeeschuim in twee badplaatsen onderzocht, en daarin wisselende maar ook heel hoge concentraties PFAS aangetroffen.
Het RIVM onderzocht monsters van zeeschuim van tien stranden in Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Holland. Uit de metingen kwam naar voren dat de concentraties PFAS in Nederland minstens even hoog of zelfs hoger waren dan in de meeste Belgische monsters.
PFAS is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Er zijn ongeveer 5000 verschillende soorten. Ze worden gebruikt bij het maken van bijvoorbeeld waterafstotende kleding en koekenpannen, maar zijn slecht voor het milieu, nauwelijks afbreekbaar en tasten het immuunsysteem aan. Een aantal types is bij langdurige blootstelling kankerverwekkend.
In zeeschuim zitten concentraties PFAS die soms duizenden keer hoger zijn dan in het zeewater. Zeeschuim kan bestaan uit afgestorven algenresten, maar ook uit vervuiling. Het ontstaat door wind en golfslag. Als het waait, worden stoffen als PFAS uit het zeewater geblazen. Ze hopen zich daarbij op in de schuimbelletjes.
In Vlaanderen kregen badgasten het advies om zich na een dagje strand af te spoelen en handen te wassen. Ouders werden opgeroepen om hun kinderen niet met zeeschuim te laten spelen. Het RIVM brengt nog geen advies uit, omdat het nog onduidelijk is hoeveel PFAS strandgangers binnenkrijgen, en bij welke activiteit. Ook zijn de gezondheidsgevolgen van blootstelling aan PFAS in zeeschuim nog niet bekend.
"Je kunt gewoon nog blijven zwemmen in de zee", zegt onderzoeker Joke Hermans van het RIVM. Het zeeschuim zal volgens haar niet het verschil maken, maar voorkomen is altijd goed. "We krijgen in Nederland nu al meer PFAS binnen dan goed voor ons is, dus hoe minder je aan zeeschuim wordt blootgesteld, hoe minder je aan PFAS wordt blootgesteld."
Milieuchemicus Chiel Jonker van de Universiteit Utrecht vindt dat een waarschuwing wél op zijn plek zou zijn. "Niemand gaat met zijn gezicht in het zeeschuim liggen, maar je kunt mensen wel informeren. Laat kinderen voor de zekerheid niet in of met het zeeschuim spelen. Bijna niemand weet hiervan, en bewustwording is belangrijk." In de Amerikaanse staat Michigan worden zwemmers zelfs met borden gewaarschuwd. Jonker vermoedt dat hier de belangen van toeristische sector een rol spelen. "Die belangen zijn gigantisch, er wordt geprobeerd paniek te voorkomen, wat op zich begrijpelijk is."
Maar zijn collega-wetenschapper Jacob de Boer, emeritus hoogleraar milieuchemie en toxicologie, vindt het te vroeg voor een advies. Er moet volgens hem eerst meer onderzoek worden gedaan. "De waarschuwing in België kwam wel erg snel. Mensen worden er ook chagrijnig van, als er wéér iets giftig blijkt te zijn. Je hebt tegenwoordig zelfs PFAS-ontkenners. Het bewijs moet daarom keihard zijn. Er zijn nu nog te veel vragen."
NOS op 3 maakte eerder deze video over PFAS:
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws