De Tweede Kamer kiest vanaf 10.15 uur zijn nieuwe voorzitter en daar wordt uitgebreid de tijd voor genomen. Want de voorzitter, de opvolger van Vera Bergkamp (D66), is het boegbeeld van het parlement.
Dit Kamerlid moet niet alleen de soms hoogoplopende debatten in de plenaire zaal in goede banen leiden. De voorzitter van de Tweede Kamer is ook het gezicht naar buiten toe, met ontvangsten van hoogwaardigheidsbekleders uit binnen- en buitenland. En verder moet hij of zij ook aanwezig zijn bij belangrijke bijeenkomsten, zoals de kranslegging op de Dam tijdens de nationale dodenherdenking op 4 mei.
Voor deze prestigieuze baan hebben zich twee Kamerleden gemeld. De eerste was vorige week Tom van der Lee.
De in Amsterdam wonende Tom van der Lee (59) loopt al zo'n 33 jaar rond in Den Haag. Na zijn studie politicologie werd hij onder meer adviseur, persvoorlichter en campagneleider bij GroenLinks in de Tweede Kamer. In 2017 besloot hij meer op de voorgrond te treden.
Hij werd Kamerlid na een uitstapje buiten de politiek als mededirecteur van Oxfam Novib. Daar kreeg hij te maken met een seksschandaal van medewerkers van de Britse afdeling. Het schandaal uit 2011 kwam pas in 2018 naar buiten, toen Van der Lee al Kamerlid was. Hij erkende dat hij "in algemene zin" op de hoogte was gesteld en zei het te betreuren dat hij niet had doorgevraagd.
In de Tweede Kamer is Van der Lee onder meer woordvoerder klimaat. Hij zit ook in het dagelijks bestuur en leidde als inval-voorzitter vele debatten. Op zijn persoonlijke website zegt hij ooggetuige te zijn geweest van "extreme ongelijkheid, gedwongen migratie en klimaatverandering", en dat hij daar iets aan wil doen.
Grotere bekendheid kreeg hij als voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie naar de gaswinning in Groningen. Zijn rapport werd goed ontvangen, de Groningers voelden zich gezien en zijn adviezen worden overgenomen. Onder meer vanwege dit wapenfeit hoopt Van der Lee tot Kamervoorzitter te worden gekozen.
Bij de verkiezing mogen eerst alle vijftien partijen vragen stellen over hun verwachtingen van een nieuwe Kamervoorzitter. Daarna geven Van der Lee en Bosma antwoord en proberen ze de toehoorders te overtuigen van hun kundigheid en toekomstplannen.
De tweede kandidaat, PVV'er Martin Bosma, heeft ervaring met deze procedure: in 2016 en 2021 wilde hij ook al voorzitter worden. Hij wil het opnieuw proberen, maakte hij dit weekend bekend.
De uit de Zaanstreek afkomstige Martin Bosma (59) behoort tot de groep die binnen de PVV "de oude negen" wordt genoemd: de eerste Kamerleden die in 2006 werden gekozen. Hij is woordvoerder cultuur en media en secretaris van de fractie. Velen zien hem als de 'ideoloog' van de partij.
Voor zijn politieke carrière studeerde hij politicologie en sociologie en werkte in de journalistiek bij verschillende publieke en commerciële omroepen. Ook was hij directeur van de multiculturele radiozender Colorful Radio.
Bij zijn eerdere pogingen om voorzitter te worden lieten sommige Kamerleden weten dat hij in hun ogen niet het boegbeeld van het parlement kon worden vanwege de anti-islam-standpunten van zijn partij.
Bosma waarschuwde bijvoorbeeld in debatten en op X met enige regelmaat voor 'omvolking', waarmee bedoeld wordt dat de Europese bevolking via migratie wordt vervangen door mensen met een niet-westerse achtergrond. Het irriteert hem dat er wordt gesproken over een 'omvolkingstheorie'. "Het is geen theorie, het is gewoon wat een blind paard kan zien."
Verder probeerde Bosma wettelijk vast te leggen hoe Zwarte Piet eruit moet zien: egaal zwart of met een donkerbruin gezicht, roodgeverfde lippen, zwart krulhaar en goudkleurige oorbellen. Maar het voorstel werd door een ruime Kamermeerderheid verworpen.
Bosma is al lange tijd ondervoorzitter en in die rol wordt hij door velen gezien als een kundig leider van het debat.
Aan het eind van het debat, mogelijk pas eind van de middag, volgt de stemming. Alle aanwezige Kamerleden (minimaal 76) schrijven hun voorkeur op een briefje en dat is geheim. Er mag ook op niet-kandidaten gestemd worden. Na het tellen wordt de uitslag voorgelezen.
Als een van de kandidaten een meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen heeft, is die de nieuwe voorzitter.
De uitkomst is lastig te voorspellen. De kansen van Bosma zijn groot, want de PVV is met 37 zetels de grootste partij en er is een rechtse meerderheid in de Tweede Kamer. Het is dus ook de vraag of deze partijen, zoals de VVD, NSC, BBB, een linkse kandidaat zoals Van der Lee aan deze functie willen helpen.
Maar Bosma is vanwege zijn uitspraken niet onomstreden. Het is niet goed te peilen hoe zwaar zijn eerdere uitspraken over bijvoorbeeld 'omvolking' liggen bij nieuwe Kamerleden van bijvoorbeeld NSC. De keuze is bij de partij van Omtzigt 'vrij', dat wil zeggen dat individuele fractieleden het voor zichzelf mogen bepalen. Nu hullen veel Kamerleden zich nog in stilzwijgen.
Wel lijkt zeker dat het geruime tijd zal duren: de verkiezing in 2021 nam zo'n acht uur in beslag.
Politiek
Deel artikel:
Source: NOS nieuws