Joodse Amsterdammers die na de Tweede Wereldoorlog terugkeerden uit de vernietigingskampen, zijn jarenlang gevolgd door de veiligheidsdiensten. De Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD, zag de Joden als extremistisch en potentieel gevaar voor de democratie. Dat blijkt uit onderzoek van Het Parool, dat archieven van de BVD bekeken heeft.
Vele Holocaustoverlevenden werden tot in de jaren tachtig door de dienst bespioneerd. De BVD deed volgens de krant verslag van vele Holocaustherdenkingen. Daarbij werd onder meer genoteerd wie er aanwezig was.
Ook het in 1956 opgerichte Nederlands Auschwitz Comité werd scherp in de gaten gehouden. De belangenorganisatie voor de overlevenden van de vernietigingskampen werd door de BVD als een extremistische organisatie bestempeld.
De veiligheidsdienst bespioneerde bestuursleden en ging het comité overal achterna, onder meer naar herdenkingsreizen naar concentratiekampen. Daarnaast zat er een informant in het comité die alles wat er binnen de organisatie gebeurde rapporteerde aan de veiligheidsdienst.
Uit het onderzoek van Het Parool blijkt ook dat de marechaussee de Holocaustoverlevenden bespioneerde. Zodra de Joden de douane op Schiphol passeerden, gaf de marechaussee reisgegevens door, onder vermelding van 'lijst met personen die hebben deelgenomen aan de herdenking van de bevrijding van het concentratiekamp Auschwitz'. De geheime dienst maakte vervolgens notities voor de individuele dossiers.
Niemand van de generatie van de oprichters van het comité leeft nog. Sommigen van hun kinderen wel. In de krant noemt Jacques Grishaver, huidig voorzitter van het comité, de verslagen schandalig. "Wat is er nou extremistisch aan een stelletje oude Joden die uit het kamp zijn gekomen? Die mensen hebben toen goed werk verricht door aandacht te vragen voor de slachtoffers."
Op vragen van Het Parool waarom de BVD het Nederlands Auschwitz Comité tientallen jaren volgde wil de AIVD niet reageren. Wel wijst de dienst erop dat de BVD tijdens de Koude Oorlog onderzoek deed naar het communisme en dat "mogelijk onderzoek naar personen" van het comité "in dat licht (kan) worden gezien".
In een brief uit 1964, ingezien door de krant, blijkt dat de BVD dacht dat de Communistische Partij van Nederland (CPN) een rol speelde in het Auschwitz Comité. De communistische partij werd zelf ook door de BVD bespioneerd. De veiligheidsdienst zag het Nederlands Auschwitz Comité als een communistische mantelorganisatie.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws