Ministeries doen steeds langer over de behandeling van een Woo-verzoek. De Wet open overheid schrijft voor dat iemand die een informatieverzoek doet, binnen 42 dagen een besluit moet ontvangen. Het afgelopen jaar duurde het gemiddeld 172 dagen voor er een besluit was genomen, waar dat in 2022 nog 167 dagen was.
Slechts in 17 procent van de gevallen wordt een besluit tijdig genomen, blijkt uit nieuw onderzoek van Open State Foundation, Instituut Maatschappelijk Innovatie en de Universiteit van Amsterdam.
Het ministerie van Financiën doet er met gemiddeld 239 dagen het langst over. Het ministerie van Onderwijs is weliswaar het snelst, maar overschrijdt met 91 dagen toch ook fors de wettelijke termijn van 42 dagen (28 met eventueel verlenging met 14 dagen extra).
Het aantal Woo-besluiten van ministeries is wel fors toegenomen van 1.125 in 2022 naar 1.762 vorig jaar jaar.
Op grond van de Wet open overheid (Woo) heeft iedereen het recht om informatie op te vragen bij alle Nederlandse overheden. Dat noemen we een Woo-verzoek.
Journalisten gebruiken de Woo als ze met gewone vragen geen bevredigend antwoord krijgen van de overheid. Met een Woo-verzoek vragen ze naar documenten die mogelijk inzicht geven in de manier waarop beleid tot stand komt en wordt uitgevoerd. De Woo geldt voor iedereen: ook wetenschappers, niet-gouvermentele organsisaties en gewone burgers kunnen een Woo-verzoek indienen.
De wet regelt dat zoveel mogelijk informatie over bestuurlijke aangelegenheden openbaar wordt gemaakt, tenzij er gronden zijn om documenten geheim te houden. Denk aan privacygegevens of informatie die de veiligheid van ons land in gevaar kan brengen.
Directeur Serv Wiemers van Open State Foundation vindt dat de overheid zich zorgen moet maken over deze ontwikkeling: "Een open overheid wint vertrouwen van de burger. Met deze cijfers wordt het wel heel moeilijk het vertrouwen terug te winnen. De politiek zou dit als prioriteit moeten oppakken."
Mede-onderzoeker Guido van Enthoven van het Instituut Maatschappelijke Innovatie zegt daarover: "Om de problemen aan te pakken is leiderschap nodig van ministers en bestuursraden. Daarbij hoort het sturen op snelle gesprekken met verzoekers, op doorlooptijden, op het inkorten van parafenlijnen en op meer actieve openbaarmaking van thema's die maatschappelijk in de belangstelling staan."
Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit kreeg veruit de meeste verzoeken (424), het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de minste (52). Gemiddeld werden per Woo-beantwoording vorig jaar 180 bladzijden vrijgegeven. Alle ministeries bij elkaar maakten vorig jaar ongeveer 316.000 pagina's openbaar, fors meer dan de 236.000 pagina's een jaar eerder.
De onderzoekers merken op dat Nederland de aansluiting verliest met een internationale ontwikkeling op dit gebied. Ze zien dat het recht op overheidsinformatie de afgelopen jaren internationaal is uitgegroeid tot een fundamenteel recht, dat integraal onderdeel is van een democratische rechtsstaat.
"Die ontwikkeling lijkt soms wel aan Nederland voorbij te zijn gegaan", schrijven ze. Zo bepaalde de Raad van Europa al in 2018 dat het recht op toegang tot overheidsinformatie valt onder artikel 10 van de Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten noemde het in 2022 een fundamenteel mensenrecht, dat valt onder de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten.
Het onderzoek heeft als titel Blaadjes op het spoor en is een vervolg op Matglas (over 2022) en Ondraaglijk Traag (over 2021) van Instituut Maatschappelijke Innovatie en Open State Foundation; dit jaar ook samen met de Universiteit van Amsterdam. De onderzoekers doelen met 'blaadjes op het spoor' op vertraging waarvan je weet dat hij gaat gebeuren. "Iedere herfst weer, en toch gebeurt het", schrijven ze in een toelichting.
Dit onderzoek heeft alleen betrekking op de departementen. De prestaties van gemeenten, provincies, waterschappen en andere bestuursorganen zijn niet onderzocht.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws