De bestorming van een gevangenis afgelopen zaterdagavond, de uitbraak van cholera en keihard bendegeweld: het is dagelijkse kost voor de inwoners van Haïti. Duizenden mensen in de sloppenwijken lijden honger en moorden zijn er aan de orde van de dag. Hoe heeft het zo ver kunnen komen en hoe komt het dat bendegeweld niet wordt ingedamd?
Dit weekend nog was er de ontsnapping van duizenden gedetineerden in de hoofdstad Port-au-Prince, nadat de gevangenis was bestormd door criminelen. De gewelddadige bestorming is er een in een lange reeks van geweld door bendes.
Volgens de recentste cijfers van Unicef leeft zo'n 60 procent van de inwoners in Haïti momenteel onder de armoedegrens. Vooral in de sloppenwijken van de hoofdstad is de toestand kritiek. Tachtig procent van de bendes zijn daar actief. Volgens de Verenigde Naties kwamen er vorig jaar bijna 5000 mensen om door bendegeweld.
Dat geweld kwam op zijn hoogtepunt toen president Jovonel Moïse in 2021 werd vermoord. Volgens de wet zou de voorzitter van het Hooggerechtshof de president moeten vervangen, maar hij stierf aan de gevolgen van een coronabesmetting.
"De huidige premier van Haïti, Ariel Henry ligt al langere tijd onder vuur. Henry werd na de moord op president Jovenel Moïse in 2021 tijdelijk benoemd als vervanger. Hij beloofde toen dat er gauw nieuwe verkiezingen zouden komen. Maar die stelde hij vervolgens steeds uit.
Hij wordt ervan beschuldigd dat hij de macht niet uit handen wil geven, want inmiddels is zijn ambtstermijn al verstreken. Nu Henry niet in het land is en het bendegeweld steeds verder oploopt, zijn veel Haïtianen bang dat de bendes uiteindelijk de volledige macht naar zich toe trekken."
Sinds de moord op de president heeft het land geen functionerend bestuur meer en zijn het de bendes die steeds meer macht hebben gegrepen. Volgens Robert Fatton, Haïti-deskundige aan de universiteit in het Amerikaanse Virginia, is de maatschappelijke orde zoek. "Er zijn zo'n 200 bendes in Haïti en die zijn bijzonder gewelddadig, vooral in de hoofdstad", zei hij in december tegen Nieuwsuur.
Die bendes hebben vooral de laatste jaren meer macht gekregen. Wapens worden veelal geïmporteerd vanuit de Verenigde Staten, die eerder sancties hebben opgelegd aan de hoogste bendeleider. Toch gaat het geweld onverminderd door.
Nieuwsuur sprak met de hoogste bendeleider van Haïti:
Volgens de Haïtianen is het hoog tijd om internationale hulp in te schakelen, maar de eerder beloofde VN-missie onder leiding van Kenia is nog niet van start gegaan. Verschillende landen, waaronder het West-Afrikaanse Benin, beloofden militairen te sturen.
Premier Henry van Haïti was voor een veiligheidsovereenkomst in Kenia, maar is sinds de geweldsgolf van vorige week nergens meer te bekennen. De machtigste bendeleider eist dat Henry aftreedt en zei op sociale media het "land te willen bevrijden."
Waarom de buitenlandse interventie nog niet is begonnen, is onduidelijk. Wat wel bekend is, is dat VN-missies in Haïti bij zowel de inwoners als de VN zelf een gevoelig onderwerp zijn. Een eerdere VN-missie die in 2004 van start ging, mondde uit in een cholera-epidemie. Ook moest de VN door het stof, omdat uit rapporten bleek dat VN-militairen op vredesmissie meerdere inwoners seksueel hebben misbruikt. De veiligheidstroepen zijn sinds 2017 niet meer actief.
Ondanks die gevoeligheid kan de hulp, als het aan de bevolking ligt, niet snel genoeg beginnen. Een vrouw die in de hoofdstad Port-au-Prince in een tentje woont, is het daarmee eens. Haar huis werd gekaapt en in brand gestoken door bendes, haar zus en man werden vermoord. "Ik heb sindsdien geen oog meer dichtgedaan", vertelt ze.
Haïti-deskundige Robert Fatton ziet de toekomst somber in. Hij denkt dat er alleen een oplossing komt als de bendes en de regering tot een compromis komen. Maar daar lijkt het voorlopig niet van te komen. De regering in Haïti heeft vanwege de aanvallen op de gevangenis de noodtoestand uitgeroepen.
Sinds het geweld van vorige week ligt het openbare leven in de hoofdstad Port-au-Prince zo goed als stil. Zo'n 15.000 mensen zijn uit hun huizen gevlucht, uit vrees voor de ontsnapte gevangenen. Relschoppers in de hoofdstad raken slaags met de politie, omdat ze eisen dat de premier opstapt. De Verenigde Staten heeft zijn burgers opgeroepen om Haïti zo snel mogelijk te verlaten.
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws