Brussel maakt zich op voor de apotheose van de Europese verkiezingen. Die begonnen donderdag in Nederland en eindigen vanavond laat in Italië; daar gaan om 23.00 uur als laatste de stembureaus dicht. Meteen daarna kunnen landen hun uitslagen bekend gaan maken.
Vandaag wordt in 21 van de 27 EU-landen gestemd, waaronder in de grote landen Duitsland, Frankrijk en Italië. Alleen in Nederland, Ierland, Letland, Slowakije, Tsjechië en Malta zitten de verkiezingen er al op.
Uitslagen komen dus pas na 23.00 uur, maar uit de verschillende lidstaten komen na het sluiten van de stembureaus al wel exitpolls. Zo ontstaat in de loop van de avond al een beeld van de nieuwe samenstelling van het Europees Parlement. Naar verwachting wordt het parlement rechtser dan nu.
"Al maanden gaat het in Brussel over de vraag hoe groot de conservatieve en radicaal-rechtse blokken gaan worden na de verkiezingen. De fracties staan nu samen op iets minder dan 20 procent, volgens peilingen kan dat 25 procent of iets meer kunnen worden.
Dat zou betekenen dat de middenpartijen, de christendemocraten, sociaaldemocraten en de liberalen, meer rekening zouden moeten gaan houden met een veel rechtser Europees Parlement. Vooral de Europese Groenen en de Europese Liberalen gaan volgens peilingen juist veel stemmen verliezen.
De hardste klap voor de pro-Europese partijen zal uit Frankrijk komen, weten ze in Brussel. Naar die exitpoll, rond 20.00 uur, kijkt iedereen dan ook met de meeste spanning uit.
Tussen 20.15 en 20.45 uur komt er een eerste indicatie van hoe het nieuwe Europees Parlement eruit komt te zien, tussen 23.15 en 23.30 uur een tweede. Om 01.00 uur komt er een laatste overzicht van de nieuwe samenstelling van het Europees Parlement."
Het is dus vooral Frankrijk waar in Brussel naar wordt uitgekeken. Het land drukt een grote stempel op het nieuwe Europees Parlement, met 81 van de 720 zetels. Om 20.00 uur komt daar een eerste indicatie van hoe er is gestemd.
"De vraag in Frankrijk is niet meer óf de radicaal-rechtse partij van Marine Le Pen de verkiezingen wint, maar hoe groot die overwinning wordt. In de peilingen staat het Rassemblement National al maanden met grote voorsprong op de eerste plaats. Lijsttrekker Jordan Bardella zou meer dan 30 procent van de stemmen krijgen.
De centrumpartij van president Macron staat met grote achterstand op de tweede plaats. Zijn kandidaat, Valérie Hayer, zou volgens de peilingen slechts zo'n 15 à 16 procent van de stemmen krijgen, op de voet gevolgd door de Franse Socialistische Partij.
Als de peilingen blijken te kloppen, kan dat de politieke verhoudingen in Frankrijk op scherp zetten. Macron is impopulair, heeft sinds 2022 al geen absolute meerderheid meer in het parlement en zou nu opnieuw electoraal worden afgestraft. Dat is een nieuwe kras op zijn imago.
Bovendien heeft hij als president grote ambities voor de EU, terwijl de partij van Le Pen juist uitermate kritisch is over de EU. Dat kan hem door tegenstanders voor de voeten worden geworpen: híj heeft misschien wel vergaande ambities, maar de Franse kiezer blijkbaar niet."
Twee uur eerder komt Duitsland al met een exitpoll. Dat is het eerste grote EU-land waar de stembureaus sluiten, om 18.00 uur. Duitsland heeft met 96 van de 720 zetels de grootste afvaardiging in het nieuwe Europese Parlement.
"Waren bij vorige verkiezingen nog het klimaat en sociale zekerheid de belangrijkste thema's, nu draait het vooral om migratie en de opkomst van de Alternative für Deutschland (AfD). Veel Duitsers zien de partij als gevaar voor de democratie. En dus zijn veel verkiezingsposters van andere partijen tegen extreemrechts gericht.
Met al die aandacht voor de AfD lijkt het misschien verrassend dat de christendemocraten in de peilingen veruit aan kop gaan. Daarbij zal meespelen dat de AfD een zeer EU-kritische partij is en aanhangers minder op hebben met Europa. Ook kunnen de christendemocraten profiteren van de grote impopulariteit van de Duitse regering.
Het is dus vooral de strijd om de tweede plek die spannend is. Die gaat tussen de AfD, de pro-Europese regeringspartijen de Groenen en de sociaaldemocratische SPD van bondskanselier Scholz."
Alle EU-landen moeten wachten op Italië voordat ze zelf uitslagen mogen publiceren. Italië heeft straks 76 Europarlementariërs. En hoewel ze niet verkiesbaar is, wordt met spanning gekeken naar wat premier Meloni na vanavond doet.
"Echt spannend kun je de Europese verkiezingen in Italië niet noemen: de partij van premier Meloni, Fratelli d'Italia, ging met 27 procent comfortabel voorop in de laatste peilingen. De linkse PD volgt op zo'n 21 procent. Andere partijen, zoals de Vijfsterrenbeweging of de Lega van Matteo Salvini, verwachten flink lagere percentages.
Op de exitpolls is het lang wachten: die komen pas om 23.00 uur, als de stembureaus sluiten. Italië is het enige EU-land waar mensen tot zo laat kunnen stemmen.
Wél spannend wordt de toespraak die premier Meloni na het uitkomen van de polls zal geven. Zowel christendemocraat Ursula von der Leyen, de huidige voorzitter van de Europese Commissie, als de radicaal-rechtse Marine Le Pen uit Frankrijk hopen na de verkiezingen op een samenwerking met de Italiaanse premier. Zelf heeft zij haar kaarten daarover de afgelopen tijd dicht tegen de borst gehouden."
De NOS doet live verslag van de uitkomst van de Europese verkiezingen. Online is er een liveblog en kun je alle exitpolls en uitslagen zien op een speciale uitslagenpagina.
Op NPO 2 kun je vanaf 21.30 uur kijken naar NOS Europa Kiest: de uitslagen, met schakelingen naar correspondenten in de hele EU. Op NPO Radio 1 praten we je vanaf 20.30 uur bij over de gebeurtenissen in Brussel en de Europese hoofdsteden.
Collectie
Europa kiest
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws