De uiterst eurokritische fracties winnen flink terrein in het Europees Parlement. Onder meer in Frankrijk en Duitsland hebben radicaal-rechtse partijen veel kiezers getrokken. Maar dat is niet genoeg om in het parlement een rechtsere koers te kunnen afdwingen, zegt Theresa Kuhn, hoogleraar Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam.
De middenpartijen in het Europees Parlement hebben nog steeds een meerderheid. De christendemocratische Europese Volkspartij (EVP) vormt opnieuw de grootste fractie, met 184 van de 720 zetels. EVP heeft de rechtse partijen dus niet nodig, zegt Kuhn in het NOS Radio 1 Journaal. "Samen met de sociaaldemocraten en de liberalen kunnen ze nog steeds een ruime meerderheid vormen."
Het verlies van pro-Europese partijen zit bij de liberalen (Renew) en de Groenen. "Dat maakt ze niet meer zo sterk. Daarbij komt ook nog dat een van de bekendste leden van Renew, De Franse president Macron, ook in een zwakke positie staat." Na de grote zege van radicaal-rechts (Marine Le Pen) bij de Europese verkiezingen heeft Macron zijn nationale parlement ontbonden en parlementsverkiezingen uitgeschreven.
Op het eerste gezicht is de verschuiving naar rechts niet goed te zien in de nieuwe samenstelling van het Europees Parlement, maar dat kan veranderen. De komende weken moeten alle nationale partijen opnieuw kiezen bij welke Europese fractie ze willen horen.
Onduidelijk is waar de bijna honderd zetels heen gaan van partijen die op dit moment nergens bij horen, zowel aan de uiterst rechtse als aan de uiterst linkse kant. De rechtse Europarlementariërs zouden zich nog kunnen aansluiten bij I&D (Identiteit en Democratie), de nationaalconservatieven of een eventuele nieuwe rechtse familie.
Onder meer Le Pen lobbyt voor een grote rechtse fractie, die een vuist kan maken in Europa. Zij zou graag samenwerken met de Italiaanse Meloni, maar die kans lijkt klein. "Een groot probleem is dat zij heel verschillende ideeën hebben over hoe om te gaan met Oekraïne en Poetin", zegt Kuhn.
"Van de 720 Europarlementariërs zijn er straks beduidend meer radicaal-rechtse en eurokritsche parlementariërs. Maar het is nog de vraag van welke Europese familie ze lid worden. Om invloed te hebben als Europarlementariër moet je in een stevige fractie zitten. Het hangt er dus heel erg van af of de rechtse partijen kunnen samenwerken.
De AfD heeft in Duitsland een enorme winst behaald, maar is een paar weken geleden uit de radicaal-rechtse familie I&D gegooid, vanwege uitingen van de fractievoorzitter. De eurosceptische partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán moest eerder al uit de christendemocratische fractie."
Ook Kuhn zegt dat de radicaal-rechtse partijen moeten samenwerken om invloed te kunnen uitoefenen. De inval van Rusland in Oekraïne heeft veiligheid bovenaan de agenda gezet, ook in het Europees Parlement. "Er zijn op de rechterflank partijen die pro-Poetin zijn, maar niet genoeg om daar iets mee te kunnen doen."
Op het gebied van migratie verwacht Kuhn op de lange termijn wel een koersverandering. "Ook door nationale verkiezingen, waar mogelijk ook radicaal-rechtse partijen gaan winnen. Het parlement kan dan samen met de Europese Raad (EU-leiders) echt iets veranderen."
Vijf jaar geleden was het klimaat het grote onderwerp van de Europese parlementsverkiezingen. Het resulteerde in de Green Deal: een enorm pakket aan wetten dat ervoor moet zorgen dat lidstaten van de EU in 2050 klimaatneutraal zijn.
"De afgelopen maanden zagen we dat het parlement al steeds kritischer werd over de Green Deal en wetsvoorstellen heeft afgewezen," zegt Kuhn. "Ook door christendemocraten. De kans bestaat dat zij voortaan vaker over rechts zullen gaan om een meerderheid te krijgen."
De middenpartijen hebben duidelijk gemaakt "elkaar vast te zullen houden". EVP-fractieleider Manfred Weber zei dat hij opnieuw met de sociaaldemocraten en liberalen een coalitie wil vormen, "tegen de partijen die Europa kapot willen maken".
Commissievoorzitter en EVP-lijsttrekker Von der Leyen zei: "Samen met andere partijen zullen we een bolwerk tegen de extremen op links en rechts vormen, we zullen ze stoppen."
De gesprekken over wie er met wie in de fractie gaat, beginnen vandaag. In de komende weken kiezen de Europese fracties hun voorzitters.
16 juli is in Straatsburg de eerste officiële plenaire sessie van het nieuwe Europees Parlement.
Politiek
Deel artikel:
Source: NOS nieuws