19 juni, oftewel Juneteenth, is sinds 2021 een officiële feestdag in de Verenigde Staten. De Amerikaanse president Joe Biden ondertekende drie jaar geleden een wetsvoorstel waarmee dat geregeld werd. Waar staat deze dag voor?
Met Juneteenth wordt de afschaffing van de slavernij in de VS gevierd. De term is een samentrekking van June (juni) en nineteenth (negentiende), oftewel 19 juni. De Amerikaanse president Abraham Lincoln maakte in 1862 met de Emancipation Proclamation formeel een einde aan slavernij in de VS. Maar de zuidelijke staten, verenigd in de Confederacy, verzetten zich daartegen. Daardoor werd slavernij daar nog een tijd voortgezet.
Het duurde tot het eind van de Amerikaanse Burgeroorlog totdat slavernij ook in de praktijk overal in het land ten einde kwam. Dat gebeurde in 1865, met het aannemen van het dertiende amendement op de Amerikaanse Grondwet. Op 19 juni van dat jaar werden in de Texaanse stad Galveston de laatste tot slaaf gemaakte personen bevrijd.
Sindsdien vieren voormalige slaafgemaakten en hun nakomelingen op 19 juni de afschaffing van de slavernij. Deze dag werd aanvankelijk Jubilee Day (Jubileumdag) genoemd. Het begon klein en lokaal, voornamelijk in plaatselijke kerkgemeenschappen. Langzaam breidde de feestdag zich uit tot grote vieringen, waar duizenden mensen op afkwamen. Tegen het eind van de negentiende eeuw was de term Juneteenth ingeburgerd.
Maar in de decennia daarna nam het aantal vieringen en de omvang ervan af. Door racistische wetgeving, zoals de zogenoemde Jim Crow-wetten, werden zwarte Amerikanen geweerd uit publieke en politieke functies. Het ging daarbij ook om de organisaties die de viering van feestdagen als Juneteenth op zich hadden genomen. Daardoor nam niet alleen hun politieke invloed, maar ook de sociale motivatie af. Voor witte Amerikanen was Juneteenth geen prioriteit en veel zwarte Amerikanen vonden dat ze weer terug bij af waren.
Het duurde tot de jaren zeventig - na grootschalige demonstraties van de burgerrechtenbeweging en afschaffing van de Jim Crow-wetten in de jaren zestig - tot de suggestie om van Juneteenth een nationale feestdag te maken een breder draagvlak begon te krijgen.
In 1980 was uitgerekend Texas, waar 115 jaar eerder de laatste slaafgemaakten waren bevrijd, de eerste staat die Juneteenth als feestdag erkende. In de jaren daarna volgden bijna alle andere Amerikaanse staten. In 2020 werd er alleen in Hawaï, North Dakota en South Dakota geen viering georganiseerd vanuit de staat.
Na de dood van de zwarte Amerikaan George Floyd, die in mei 2020 door geweld van een witte agent was overleden, groeide de steun voor Juneteenth als nationale feestdag in bijna alle lagen van de Amerikaanse bevolking.
De Black Lives Matter-demonstraties die op de dood van Floyd volgden, waren met name op politiegeweld tegen zwarte Amerikanen gericht. Maar de diepere gedachte was dat veel witte Amerikanen zich nog altijd niet voldoende bewust waren van het Amerikaanse slavernijverleden.
Juneteenth als nationale feestdag erkennen was een stap richting erkenning van het leed dat slaafgemaakten was aangedaan en de wettelijke, economische en sociologische discriminatie waar hun nakomelingen mee te maken kregen.
De Amerikaanse politiek gaf gehoor aan de maatschappelijke oproep, die voor een zeldzame eensgezindheid in het Congres zorgde. De Senaat schaarde zich in 2021 unaniem achter het wetsvoorstel, terwijl in het Huis van Afgevaardigden een overgrote meerderheid (415 van de 435 leden) voorstemde.
"De wet zal een lang genegeerde kloof in onze geschiedenis bespreekbaar maken, de gemaakte fouten en de pijn en het leed van generaties van slaafgemaakten en hun nabestaanden erkennen en uiteindelijk hun vrijheid vieren", stelde senator van Massachusetts Ed Markey, een van de initiatiefnemers van het voorstel.
Doordat Juneteenth sinds 2021 een officiële feestdag is, hebben Amerikanen op 19 juni vrij en wordt van alle staten verwacht dat ze activiteiten organiseren. Daarbij moeten reflectie en herinnering centraal staan, maar is er ook ruimte voor feestelijkheden.
In Nederland wordt de afschaffing van de slavernij jaarlijks op 1 juli gevierd. Maar Ketikoti is geen nationale feestdag. De naam Ketikoti betekent 'Ketenen Gebroken' in de Surinaamse taal Sranantongo.
Nederland schafte op 1 juli 1863 de slavernij af in de toenmalige koloniën Suriname en de Nederlandse Antillen. In Suriname is 1 juli wel een nationale feestdag. Officieel heet het feest daar de Dag der Vrijheden.
Ketikoti wordt sinds 2002 in verschillende grote Nederlandse steden gevierd met bijeenkomsten, lezingen en feesten. De nationale herdenking vindt vanaf 13.00 uur plaats in het Oosterpark in Amsterdam. Daar staat sinds 2002 ook het Nationaal monument slavernijverleden.
De laatste jaren wordt de roep om van Ketikoti een nationale feestdag te maken steeds luider. Maar het kabinet en de Tweede Kamer hebben er tot nu toe niet mee ingestemd.
Source: Nu.nl algemeen