In veel regio's hebben de mensen die in de gaten moeten houden of bedrijven illegaal giftige stoffen in het afvalwater lozen, onvoldoende kennis van zaken. Dat blijkt uit onderzoek van de regionale omroepen en de NOS naar het functioneren van omgevingsdiensten.
Die diensten adviseren gemeenten en provincies over het verlenen van milieuvergunningen en moeten optreden als zij milieudelicten constateren. Ze controleren bijvoorbeeld of bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen zich aan de regels houden.
Uit eerder onderzoek van de regionale omroepen en de NOS bleek al dat het de omgevingsdiensten niet lukt om genoeg milieucontroles uit te voeren. Hoofdreden was een tekort aan deskundig personeel.
Uit nieuwe onderzoeken van de diensten blijkt dat er daardoor te weinig zicht is op lozingen in het riool, vergunningverlening en toezicht en handhaving op het gebied van milieuzaken. Bij veel omgevingsdiensten is het kennisniveau hierover onder de maat.
Nederland kent 28 omgevingsdiensten. Die zijn in het leven geroepen na de vuurwerkramp in Enschede (2000) en de cafébrand in Volendam (2001). In de nasleep bleek dat gemeenten en provincies niet goed in staat zijn om vergunningen te verlenen, daar toezicht op te houden en bij overtredingen te handhaven. Omgevingsdiensten voeren die taken nu voor de overheden uit.
De regionale diensten controleren of risicovolle bedrijven, zoals Tata Steel en Chemours, zich aan de milieuregels houden. Ook zien ze toe op lozingen van bijvoorbeeld PFAS, het saneren van asbest en de milieuregels in de bouw en agrarische sector.
Een proef uitgevoerd in Noord-Holland toont aan hoe belangrijk het is dat het toezicht goed op orde is. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, drinkwaterbedrijf PWN en drie omgevingsdiensten onderzochten samen wat bedrijven in die regio aan afvalwater lozen. Ze namen monsters van het afvalwater en analyseerden dat op verschillende giftige stoffen.
Ze keken daarbij naar de zogenaamde "zeer zorgwekkende stoffen". Dat zijn de meest schadelijke stoffen die kunnen voorkomen bij lozing van bedrijfsafvalwater in het riool en die gevaarlijk kunnen zijn voor het oppervlaktewater. Het gaat dan om bijvoorbeeld zware metalen zoals arseen en lood, maar ook om PFAS.
De resultaten waren niet mals. Bij 77 bedrijven zijn monsters genomen van het afvalwater. "Daaruit bleek dat 80 procent van de bedrijven een of meer zorgwekkende stoffen loost", aldus het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.
Het ging om een beperkte steekproef, maar de uitkomst is alarmerend genoeg om het waterschap te doen concluderen dat controles op de lozingen belangrijk zijn.
De betrokken bedrijven loosden lang niet altijd bewust giftige stoffen, bleek ook uit het onderzoek. Daarom is het van belang, aldus het waterschap, dat deze bedrijven adviezen krijgen over wat ze wel of niet kunnen lozen. Ook is gericht toezicht bij bedrijfssoorten die veelvuldig vervuild water lozen noodzakelijk.
Omgevingsdiensten zijn verplicht jaarlijks te rapporteren over hun kwaliteitscriteria. Uit onderzoek van de regionale omroepen en de NOS blijkt dat omgevingsdiensten Veluwe, Brabant Noord en Twente dit de afgelopen jaren niet hebben gedaan.
Omgevingsdienst Veluwe deed dit niet vanwege een fusie, Omgevingsdienst Brabant Noord heeft alleen een 'niet-schriftelijke evaluatie' gedaan. En Omgevingsdienst Twente geeft aan niet aan de kwaliteitscriteria te voldoen, maar heeft geen zicht op welke tekortkomingen er zijn.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws