Het was maandag en ik was onderweg naar een museum, of iets wat ervoor door moest gaan. Op de site van de Amsterdamse stadszender AT5 had ik gelezen dat nieuwe musea ‘steeds vaker experiences’ zijn, zoals Nxt Museum, WONDR Experience, Highlights of Holland en Barbie: The Dream Experience.
De vraag was of je dit soort plekken überhaupt musea kan noemen. De Museumkaart vindt vooralsnog van niet.
Dystopisch is het in elk geval, mensen die ergens naartoe gaan om een ervaring te ervaren. Alleen toeristen, psychopaten en columnisten – die drie liggen dicht bij elkaar – bedenken zoiets.
Ik koos voor het afgelopen zomer geopende Museum van Illusies omdat de ‘manager’ in het interview met AT5 had gezegd dat zijn museum „unieke stukken” bevat, zoals een „vortex-tunnel”. Daarom, vond hij, is zijn museum een echt museum. En daarom kost een kaartje twintig euro.
Bij binnenkomst klonk het hol. De voormalige kerk was gestript en voorzien van grijs tapijt en grijze wanden. Ik zag geen andere bezoekers, op een jong stel na dat stond te fluisteren voor een Escher-achtige prent.
Het meisje achter de receptie deed haar best op haar Nederlands en adviseerde me te beginnen bij een paar optische illusies aan zo’n grijze wand, om erin te komen.
Duizelingwekkender dan de afbeeldingen waren de ongetwijfeld door AI opgestelde informatiebordjes ernaast.
„Deze klassieke geometrische illusie, genoemd naar psycholoog Joseph Jastrow, bestaat uit twee identieke bogen die, op een rij geplaatst, verschillende lengtes lijken te hebben.”
„Hoewel de lijnen even lang zijn, zie je ze als verschillend vanwege de context die wordt gevormd door de convergerende zwarte lijnen.”
Het volgende bord droeg me op in een soort wasbak naar een plastic roos te grijpen. Ik zou dan zien dat het niet lukte en de roos een illusie was.
Ik stak mijn hand in de bak en had de roos direct beet.
Een mannelijke medewerker met blauw keycord om kwam aangesneld om me uit te leggen dat ik op de verkeerde positie stond en liet me zien waar ik wel moest gaan staan.
Nu kon ik de roos inderdaad niet meer vastpakken. Het had iets met spiegels te maken.
Hij stond erop met mijn telefoon een foto van me te maken in een oranje installatie waar ook weer spiegels mee gemoeid waren. Ik volgde de instructies braaf op: armen in de lucht, handen opzij. Toen ik eruit mocht liet hij mij het caleidoscopische effect van de foto zien. Ik dacht diep na over iets om te zeggen maar kwam niet verder dan „thank you”.
„You’re welcome”, zei hij. Hij bleek er negen te hebben gemaakt.
De vortex-tunnel was een paarsverlichte buis die je het gevoel gaf over de kop te gaan. Was dit een uniek stuk? Op de kermis in Zaandam hadden we er vroeger ook zo een, mooier nog, en zonder informatieve tekst ernaast.
Hoewel je volgens de site minimaal een uur moest uittrekken voor een bezoek hield ik het na twintig minuten voor gezien. Ik had van tevoren geen verwachtingen en voelde me toch gedesillusioneerd. Een experience kon je dat zeker noemen.
Het meisje van de receptie vertrouwde het niet en vroeg of ik echt alles had gezien.
„Ja”, zei ik. „Nu ben ik duizelig.” Dat viel mee, ik zei het vooral in de hoop dat ze me liet gaan.
Ze knikte, die feedback kregen ze vaker. „Vorige week was het hier een mess.”
Wat dan?
Ze maakte een roterende beweging met haar handen naast haar gezicht om kotsen uit te beelden. Meerdere bezoekers, bezwoer ze me.
We namen afscheid en ik verliet het Museum van Illusies via de museumshop, want die hadden ze ook. Wat dat betreft was het een echt museum.