De regering-Trump lijkt slecht voorbereid op de blokkade van de Straat van Hormuz. Toch stond deze Iraanse strategie steevast in de scenario’s van het Pentagon. Hoe kan Trump dan toch verrast zijn?
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Het antwoord lijkt te bestaan uit een mengelmoes van trumpiaans optimisme, waar niemand in zijn omgeving tegen in durfde te gaan, en een besluitvormingsproces dat sinds Trumps terugkeer naar het Witte Huis vorig jaar is vernauwd. De president heeft slechts een klein groepje adviseurs, dat wars is van expertise die de eigen plannen doorkruist.
Trump ging de oorlog in met ‘een diep geloof in het vermogen van de Amerikaanse strijdkrachten om een snelle, beslissende overwinning te boeken’, schrijft The Wall Street Journal, op grond van bronnen rond het Witte Huis. Dat geloof was nog versterkt door de korte Iran-oorlog vorig jaar en de recente operatie in Venezuela waarbij Amerikaanse elitetroepen president Nicolás Maduro ontvoerden.
Trumps hoogste militaire adviseur, generaal Dan Caine, waarschuwde voor het risico dat Iran de Straat van Hormuz zou afsluiten, maar, zo schrijft de Britse veiligheidsexpert Lawrence Freedman, ‘ze dachten dat het er niet toe deed omdat de vijand het niet lang zou volhouden’.
De Amerikaanse president opereerde onder de ‘hoogmoedige aanname dat als de vijand maar hard genoeg geraakt zou worden, hij zou instorten of zich overgeven.’ Freedman noemt dit de ‘korte oorlog-misvatting’, een klassieke vergissing die ‘vaak de inleiding is tot langere en meer gecompliceerde oorlogen’.
In een vertrouwelijke briefing aan Congresleden zou de regering-Trump hebben toegegeven er geen plannen waren gemaakt voor als de Straat van Hormuz zou worden afgesloten, meldde CNN op basis van drie bronnen. Een harde ontkenning van oorlogsminister Pete Hegseth volgde, met daarbij de opmerking dat het maar goed is dat CNN snel in andere handen komt. Toch zei ook de Democratische senator Chris Murphy achteraf over de briefing: ‘Ik mag natuurlijk geen geheime informatie delen, maar u verdient te weten hoe incoherent en onvolledig deze oorlogsplannen zijn.’
Trump was tevoren wél gewaarschuwd door generaal Caine, schreven andere media hierna. Maar de president geloofde dat de oorlog voorbij zou zijn voordat dit een probleem kon worden, en dat anders de Amerikaanse strijdkrachten het konden oplossen. Dit past in een rijtje met andere genegeerde adviezen, zoals over de onwaarschijnlijkheid dat regimeverandering ‘vanuit de lucht’ mogelijk is en over de gevolgen van de oorlog voor cruciale munitievoorraden.
Dit lijken geen uitzonderingen: het systeem rond Trump is bewust in die richting hervormd. De president had in zijn eerste termijn slechte ervaringen met de professionele adviseurs uit de Nationale Veiligheidsraad en zelfs met de door hem geselecteerde Republikeinse adviseurs - omdat beide categorieën adviseurs hem geregeld tegenspraken.
Dat zou hem geen tweede keer overkomen. Nu is Trump omringd door adviseurs die voortdurend onderstrepen hoe geweldig hij is. De professionele staf is deels wegbezuinigd, deels gemarginaliseerd. Invloedrijk zijn nu amateurs in de wereld van diplomatie en oorlogvoering, zoals schoonzoon Jared Kushner, bouwondernemer Steve Witkoff en tv-presentator Pete Hegseth.
Toen Marco Rubio vorige lente behalve buitenlandminister óók nationaal veiligheidsadviseur werd, wat hoogst ongebruikelijk is, kondigde hij direct aan dat hij ‘zijn’ Nationale Veiligheidsraad vergaand zou kortwieken. Aldus geschiedde: van 400 tot circa 150 functies.
Ook op de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie werd de besluitvorming drastisch omgegooid. Het sleutelwoord van het nieuwe besluitvormingsproces is top-down, zegt Trumps woordvoerder Karoline Leavitt. ‘Misschien wilden vorige regeringen iedereen alles laten vertellen zodat ze zich goed zouden voelen, maar ons kan het niet schelen als je gevoelens gekwetst worden.’
David Rothkopf, die boeken schreef over de Nationale Veiligheidsraad, concludeerde vorig jaar al dat ‘in veel opzichten het nationale veiligheidsproces niet meer bestaat’. Deze regering ‘heeft niet het bottom-up-besluitvormingsproces waar we aan gewend zijn’, aldus Condoleezza Rice, nationaal veiligheidsadviseur onder president George W. Bush.
Trump zegt geregeld op zijn eigen onfeilbare instinct te koersen. Informatieve bijeenkomsten met adviseurs vindt hij ‘boring as hell’. Hij heeft geen internationaal recht nodig, zei hij tegen The New York Times, want hij opereert binnen de grenzen van zijn eigen moraliteit. Ook om die reden heeft hij wellicht geen adviseurs nodig die hem tegenspreken. Zoals hij zei tegen een journalist die hem vroeg naar de hoge olieprijzen: ‘Ik heb een plan voor alles, oké?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant