is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Webshops voor designerdrugs onttrokken zich tot nu toe te vaak aan wettelijke controle. Daaraan moet zo snel mogelijk een einde worden gemaakt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Dat webwinkels voor designerdrugs zo lang konden doorgaan terwijl er al veel langer vermoedens waren dat ze dodelijke slachtoffers maakten, hoort bij de grote raadselen van deze tijd. Waarom hebben toezichthouders en justitie deze ontsporing niet veel eerder aangepakt?
Een van de webshops, Funcaps, heeft waarschijnlijk 58 doden op zijn geweten, veelal jonge mensen in de kracht van hun leven. De eigenaren moeten zich nu voor de rechter verantwoorden, maar het ware beter geweest als dit slagveld was voorkomen.
Dat Funcaps middelen verkocht die hoogst schadelijk en zelfs dodelijk kunnen zijn, was duidelijk voor iedereen die de website bezocht. De designerdrugs waren vrijwel letterlijke kopieën van zware geneesmiddelen. Hun geneeskrachtige, veelal kalmerende of pijnstillende, werking werd in de begeleidende tekst uitgebreid bezongen.
Doordat minuscule veranderingen waren aangebracht in de chemische structuur vielen ze niet onder de Opium- en de geneesmiddelenwet, maar zelfs een leek kon zien dat ze wel dezelfde werking hadden.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kreeg in 2020 ook al de eerste zorgwekkende meldingen binnen. De Inspectie kwam niet in actie, naar eigen zeggen omdat de wet te weinig aanknopingspunten bood.
Inmiddels is hard gewerkt aan nieuwe wet- en regelgeving om nieuwe rampen te voorkomen. Sinds 1 juli vorig jaar is het verbod op designerdrugs uitgebreid tot middelen die ongeveer dezelfde samenstelling hebben.
Maar de vraag is of dit genoeg is om de dynamiek van de onlinewereld bij te benen. Onlinewinkels zijn veel ongrijpbaarder dan fysieke winkels. Het is heel eenvoudig om een nieuwe winkel te openen als de oude moet worden gesloten. En als producten worden verboden, is het heel makkelijk om nieuwe vergelijkbare producten op de markt te brengen: per jaar verschijnen in Europa vijftig nieuwe designerdrugs op de markt.
De grote krachten van de onlinewereld vergen een andere mentaliteit bij de wetgever en de toezichthoudende instanties. Het is in het algemeen een zegen dat regels precies zijn en de overheid zich aan de regels houdt, maar in een snel veranderende wereld lijkt meer vrijheid noodzakelijk.
Andere Europese landen hebben de mogelijkheid om nieuwe drugs veel sneller te verbieden, op basis van het voorzorgsbeginsel bijvoorbeeld. Ze hebben ook veel eerder een generiek verbod ingevoerd, wat het mogelijk maakt om niet alleen specifieke drugs te verbieden, maar ook alle drugs die daarop lijken. Ook Europa werkt aan maatregelen om veel sneller te kunnen ingrijpen als het vermoeden bestaat dat een nieuw middel grote schade aanricht.
Nederland is altijd wat terughoudender geweest, met typisch Nederlandse argumenten: als je middelen te snel verbiedt, zoeken veel consumenten hun toevlucht tot andere, zwaardere middelen. En: daarnaast krijgen de illegaliteit en criminele netwerken meer ruimte.
Dat moge zo zijn, maar ook in deze heeft de onlinewereld een eigen logica. Het verschil tussen bonafide en malafide ondernemers is veel moeilijker te bepalen. Ook wie legaal lijkt te werken, kan crimineel gedrag vertonen, zoals de Funcaps-affaire laat zien.
Daarom is het wellicht een idee om ook hier het voorzorgsbeginsel te hanteren: bij twijfel verbieden, totdat is bewezen dat middelen niet schadelijk zijn. Toezichthouders moeten meer macht en mensen krijgen. Rampen als bij Funcaps dienen tegen elke prijs te worden voorkomen.
Source: Volkskrant