Cuba-VS Energietekorten, protesten en dreigementen van de Amerikaanse president, de problemen voor het communistische regime in Cuba stapelen zich op. Het bewind overleefde de afgelopen 67 jaar, nu zou een jonge Castro rechtstreeks onderhandelen met de VS over ‘een deal’.
Een vrouw gebruikt een zaklantaarn op straat in Havana tijdens een black-out.
Na de succesvolle onthoofding van het regime in Venezuela en nog tijdens de escalerende Midden-Oosten-oorlog lijkt Donald Trump al weer toe aan een nieuwe buitenlandse afleiding. Dit keer in Cuba, op slechts negentig zeemijl van zijn eigen thuisstaat Florida.
Geconfronteerd met een onophoudelijk dreigende Amerikaanse president, almaar nijpendere energieschaarste en uitzonderlijke protesten wordt het verkalkte Cubaanse bewind stap voor stap uit zijn bunker getrokken. Het door Fidel Castro gestichte regime regeert sinds 1959; langer dan de ayatollahs in Teheran (1979) of de chavistas in Caracas (1999). In die afgelopen 67 jaar heeft het bewind een verbazingwekkend overlevingsvermogen getoond, maar de druk op de communistische eenpartijstaat loopt de laatste dagen razendsnel op.
Zo moest president Miguel Díaz-Canel vrijdag erkennen dat zijn regering in direct contact staat met de regering-Trump, wat de VS maanden geleden al meldden. Zondag kwam de aankondiging van de vicepremier en minister voor Buitenlandse Handel, op een Amerikaanse nieuwszender, dat er meer ruimte komt voor buitenlandse investeringen, ook van Cubanen in de VS.
De aankondigingen komen na toenemende uitingen van onvrede van de bevolking die de effecten van de door de VS ingestelde olieblokkade voelt. De grootschalige stroomuitval op het eiland die eerder regel dan uitzondering is, zijn de Cubanen zat. Al weken zijn er berichten over Cubanen die op pannen slaan en anti-regeringsleuzen scanderen. In de nacht van vrijdag op zaterdag mondde een protest uit in brandstichting en de bestorming van een kantoor van de regeringspartij in de stad Morón. Uitzonderlijk was dat staatsmedia melding maakten van dit incident.
Maandag zei Trump tegen journalisten over het land: „Of ik het nu bevrijd of inneem. Ik denk dat ik er alles mee kan doen wat ik wil.” Zijn regering zou met Havana hebben besproken dat Díaz-Canel moet vertrekken, lekten functionarissen anoniem aan USA Today en The New York Times.
Teresa Rodriguez (58) maakt zichzelf op terwijl op tv de president van Cuba vertelt dat het regime besprekingen met de VS voert.
Mensen bekijken de zonsondergang tijdens een black-out in Havana.
Als het vertrek van Díaz-Canel inderdaad onderwerp van de gesprekken tussen Havana en Washington is, zou Trump opnieuw kiezen voor ‘bewindsaanpassing’ in plaats van ‘regime change’. Met zo’n ‘regime alteration’ boekt zijn regering in Venezuela sinds begin dit jaar succes. President Nicolás Maduro werd bij een militaire inval ontvoerd en ingeruild voor een meer bereidwillige opvolger.
Deze Delcy Rodríguez werkt sindsdien onder dreigementen samen met Trumps regering. Ze beloofde de Venezolaanse olievelden te openen voor Amerikaanse bedrijven, liet honderden politieke gevangenen vrij en herstelde de diplomatieke betrekkingen met de VS. Amerikaanse bewindspersonen en zakenlieden lopen Caracas plat.
In Iran riep Trump de bevolking direct na de liquidatie van opperste leider Ali Khamenei op de kans op een volledige omwenteling te grijpen. Die bleef echter uit en een Iraanse ‘Delcy’ lijkt niet te vinden. Teheran dreigt zich – onder leiding van de zoon van de gedode opperste leider – in te graven.
Voor Cuba prefereert Trump de Venezolaanse variant. Die zou beter aansluiten bij de koers die het Castro-regime de afgelopen decennia elke keer koos wanneer het economisch tegenzat. Wel beperkte economische hervormingen in de hoop tijd en geld te winnen, geen politieke concessies. In Sovjetjargon: wel perestrojka, geen glasnost.
Het valt dan ook te betwijfelen of „een deal” over een afgedwongen vertrek van Díaz-Canel tot politieke opening zou leiden. Hij zou vervangen kunnen worden door een president die economisch minder ideologisch rigide is. Maar een meerpartijendemocratie of vrije verkiezingen zal de Partido Comunista de Cuba koste wat kost willen voorkomen.
Díaz-Canel is dan wel president (sinds 2019) en secretaris-generaal van de partij (sinds 2021), in de praktijk is zijn macht beperkt. Binnen het partijapparaat heeft Fidels jongere broer Raúl Castro (94) een zwaarwegende stem. De oud-president en -partijleider is een van de laatst levende oorspronkelijke leiders van de revolutie van 1959, wat hem uniek historisch krediet oplevert binnen het bewind. Half januari verscheen de fragiel ogende Raúl nog in het openbaar, toen Cuba de laatste eer betoonde aan tientallen omgekomen Cubaanse lijfwachten van Maduro.
Ook de VS zien in dat ze niet om Castro heen kunnen. De dialoog met Havana zou onder meer direct gevoerd worden met zijn 41-jarige kleinzoon, kolonel Raúl Guillermo Rodríguez Castro. In het verleden dook hij op in het openbaar als het militaire hoofd beveiliging van zijn grootvader. Vorige week zat hij ineens op de eerste rij bij vergaderingen van de belangrijkste partijgremia. Dit werd uitgezonden op de staats-tv, wat de suggestie voedt dat de Cubaanse bevolking wordt voorbereid op een promotie van Raulito (kleine Raúl) of El Cangrejo (de krab), zoals hij in de volksmond heet.
Ex-president Raúl Castro (94) oefent binnen de partij nog grote macht uit.
Kolonel Raúl Guillermo Rodriguez Castro, kleinzoon van oud-president Raúl Castro, eerder dit jaar bij de terugkeer van de lichamen van in Venezuela gesneuvelde militairen.
Naast zijn militaire achtergrond spreekt voor Raúl junior dat zijn vader de favoriete schoonzoon van zijn opa was. Deze in 2022 overleden generaal gaf jarenlang leiding aan het militaire staatsbedrijven-conglomeraat Gaesa, de economische kurk die het regime lang drijvende hield. Hij ligt in ieder geval beter dan zijn bekende neef Sandro, een kleinzoon van Fidel. Die pronkt als influencer op Instagram met een luxueuze levensstijl, waar gewone Cubanen alleen maar van kunnen dromen.
Raúl junior, onthulde onder meer nieuwssite Axios, zou de afgelopen weken buiten de officiële kanalen om hebben gebeld met Trumps minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Rubio is van Cubaans-Amerikaanse komaf en pleit al zijn hele loopbaan voor een einde aan de communistische Castro-dictatuur. Vorige maand toonde Rubio zich ook pragmatisch. „Cuba moet veranderen. Maar het hoeft niet in een klap te veranderen, van de ene op de andere dag”, zei hij. „We zijn allemaal volwassen en realistisch hier.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet