Bijna tienduizend stemlokalen zijn woensdag geopend voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Lees hier de belangrijkste informatie over openingstijden, wat je moet meenemen en waarom een afvalbak zijn twintigste verjaardag viert voor zijn functie als stembus.
Door het hele land zijn, op een paar uitzonderingen na, van 7.30 uur tot 21.00 uur 9.961 stembureaus geopend. Hier zie je alle locaties waar je een rood bolletje kan kleuren. In sommige steden zijn bijzondere stemlocaties. Zo kunnen Utrechters direct na hun 'plicht' een plons maken in zwembad De Kwakel.
96,6 procent van de volwassen bevolking, ongeveer 14,2 miljoen mensen, mag stemmen. Ruim de helft van hen is vijftig jaar of ouder. Voor zo'n 820.000 jongeren zijn dit de eerste gemeenteraadsverkiezingen.
Buitenlanders die in Nederland wonen mogen ook stemmen. Als ze van buiten de Europese Unie komen, moeten ze minstens vijf jaar zijn ingeschreven in een gemeente en daar onafgebroken wonen.
Vergeet je stempas en een geldig identiteitsbewijs niet. Dit kan je paspoort, identiteitskaart, rijbewijs of verblijfsvergunning zijn. Je identiteitsbewijs mag maximaal vijf jaar verlopen zijn.
Mocht je om wat voor reden verhinderd zijn, geef dan een stemvolmacht, bijvoorbeeld als je identiteitsbewijs ouder dan vijf jaar is of als je op vakantie bent. Ook gevangenen kunnen beter een stemvolmacht geven, tenzij ze op de dag van de stemming toevallig verlof hebben.
De stembussen worden woensdagavond na sluitingstijd verzegeld. Stembureauleden stellen vast hoeveel kiesgerechtigden hebben gestemd op basis van de geldige stempassen en volmachtsbewijzen.
De gemeente vervoert de stembussen, stempassen en volmachten naar een veilige opslag. De sleutel van elke stembus wordt apart vervoerd en de rest wordt altijd door minimaal twee personen vervoerd. Voor iedereen die geen genoeg kan krijgen van de democratie: het is toegestaan om mee te kijken bij het tellen van de stemmen.
De voorlopige uitslag is meestal dezelfde avond of nacht al bekend. De gemeente bepaalt of de voorlopige uitslag wel of niet wordt gepubliceerd. Volgens de Kieswet publiceren de gemeenten de definitieve uitslag "zo spoedig mogelijk, maar niet eerder dan donderdag 26 maart 2026".
Het is dit jaar precies twintig jaar geleden dat de kliko zijn intrede deed als stembus. Eerder deponeerden Nederlanders hun biljet in oude melkbussen, metalen blikken die ook zonder stembiljetten zwaar waren.
In de jaren negentig stapten veel gemeenten over op de stemcomputer. Die spuwde aan het eind van de dag een bonnetje met de stemmen uit. Maar toen actiegroep Wij vertrouwen stemcomputers niet in 2006 beveiligingsproblemen aantoonde, schoven tientallen gemeenten de digitale telramen aan de kant.
Toen ontstond een nieuw probleem: de gemeenten konden niet meer terugvallen op het oude systeem, want de melkbussen waren al van de hand gedaan. Het was drie weken voor de verkiezingen en 35 gemeenten zaten met de handen in het haar. Daarom werd de kliko geïntroduceerd als tijdelijke oplossing. Niet veel later stapte heel Nederland over.
De bak bleek enorm praktisch. Hij was relatief goedkoop en makkelijk te vervoeren, ook als die tjokvol stemmen zat. Twintig jaar later is het nog steeds de plek waar Nederlanders hun vuilnis en democratische plicht in werpen.
Source: Nu.nl algemeen