Een poging van ex-BBB-kopstuk Mona Keijzer om samen op te trekken met Groep Markuszower heeft geresulteerd in nog meer versplintering op rechts. Vooral voor de VVD is dat een probleem.
Even dachten de zeven ex-PVV’ers onder leiding van Gidi Markuszower dat ze de kapitaalkrachtigste afsplitsers uit de Haagse geschiedenis zouden worden. Ze wisten dat er bij de PVV-stichting die de ondersteuning van de fractie regelt, een reserve van 5 miljoen euro was opgebouwd. En in de statuten staat: ‘Bij een splitsing van de fractie wordt de reserve verdeeld naar evenredigheid.’
Omgerekend zou dus ruim 1,3 miljoen euro naar de zeven vertrokken PVV’ers moeten gaan. Genoeg voor Groep Markuszower om een klein legertje aan medewerkers en ondersteuners aan te trekken.
Het is anders gelopen. Het presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer, heeft besloten het vertrek van de zeven PVV’ers als een ‘afscheiding’ te beschouwen en niet als een ‘splitsing’, zoals Markuszower heeft verzocht. Een futiel verschil, maar het resultaat is dat de ex-PVV’ers juridisch gezien geen aanspraak kunnen maken op de reserves van hun oude fractie.
Politiek redacteur Frank Hendrickx bericht wekelijks over de mechanismen achter de politieke gebeurtenissen.
Mogelijk gaat Groep Markuszower nog in beroep, maar een jurist die bij de zaak betrokken was, ziet weinig kansen. Een van de redenen: Wilders zit zelf in het presidium en beslist ook mee, zo bevestigt een woordvoerder van de Kamer.
Het schaduwgevecht om de PVV-bruidsschat illustreert vooral hoe onrustig het nog steeds is op de uiterst rechterflank van de Kamer. Dat heeft ook weer invloed op het functioneren van het minderheidskabinet. De coalitie is er inmiddels van doordrongen dat er ‘een breed akkoord’ met de oppositie moet komen om na de zomer de begrotingen door de Kamers te krijgen, maar er lijkt maar één serieuze kandidaat voor zo’n integrale deal: GroenLinks-PvdA. Alleen die partij kan het kabinet in één klap aan een meerderheid in de Tweede Kamer en een bijna-meerderheid in de senaat helpen. GL-PvdA-leider Jesse Klaver heeft zo een riante onderhandelingspositie.
Toch leek er de afgelopen weken heel even alsnog een route over rechts te ontstaan. Op de dag van de afscheiding van Groep Markuszower, eind januari, zag toen nog beoogd BBB-leider Mona Keijzer meteen het politieke potentieel van die gebeurtenis. De rekensom was snel gemaakt: samen konden BBB en de zeven ex-PVV’ers het minderheidskabinet in de Tweede Kamer aan een meerderheid helpen en in de senaat aan een bijna-meerderheid. Zo zou het kabinet-Jetten verder naar rechts getrokken kunnen worden.
Na een ontmoeting met Markuszower in Volendam bracht Keijzer verslag uit in de BBB-fractievergadering van 27 januari, blijkt uit notulen ingezien door de Volkskrant. Van een fusie tussen BBB en Groep Markuszower kon geen sprake zijn, liet Keijzer weten, maar een reële optie was wel om in de Tweede Kamer ‘woordvoerderschappen’ te delen. BBB en Groep Markuszower zouden in dat geval namens elkaar het woord voeren bij debatten en dus ook één blok vormen bij die thema’s. Keijzer stelde voor om daarover verder te praten.
Zover kwam het niet. BBB besloot in de weken daarna om Keijzer te passeren voor het haar al toegezegde partijleiderschap. Ze zou zonder medeweten van anderen toenadering hebben gezocht tot Groep Markuszower. De notulen laten iets anders zien, maar bij BBB valt te horen dat Keijzer daarnaast nog andere gesprekken voerde.
De plannen voor samenwerking met de ex-PVV’ers verkeerden hoe dan ook nog in een pril stadium, en volgens medestanders van de ex-vicepremier is vooral naar een excuus gezocht om haar op een zijspoor te zetten. De BBB wil zonder Keijzer opnieuw een partij voor boeren en het platteland worden.
De rust is sindsdien niet teruggekeerd. Er wordt rekening gehouden met nieuwe afsplitsingen in de BBB-fractie in de Eerste Kamer – ‘de carrousel staat nog niet stil’ – maar een route over rechts komt daarmee niet meteen dichterbij voor het kabinet-Jetten.
D66 zal er niet rouwig om zijn. Een samenwerking met een gelegenheidsverbond van Keijzer en Markuszower was nauwelijks te verteren geweest voor de grootste regeringspartij, vooral omdat de ex-PVV’er zich nog volop bedient van Wilders-retoriek. Onlangs had Markuszower het in de Kamer over ‘buitenlandse moordenaars en verkrachters’ die in Nederland ‘dood en verderf’ zouden zaaien.
Het deed denken aan zijn uitspraken uit 2022 naar aanleiding van een verkrachtingszaak in Leiden, waarbij de politie beelden had verspreid van de mogelijke dader. Markuszower concludeerde daarop tijdens een asieldebat dat het ging om ‘zo’n Afrikaans beest dat op klaarlichte dag een jonge vrouw verkracht’. Uit het vonnis bleek later dat de minderjarige dader in Leiderdorp was geboren.
De VVD heeft andere zorgen. Bij gebrek aan een alternatief ligt een mogelijke deal met GroenLinks-PvdA over de begrotingen steeds meer voor de hand. Tegelijkertijd wordt dat door de versplintering op rechts ook politiek riskanter voor de liberalen. In het verleden moest de partij vooral rekening houden met kritiek vanuit de PVV, maar inmiddels zijn er wel zes fracties rechts van de VVD. Wilders, Keijzer, Markuszower, Henk Vermeer (BBB), Joost Eerdmans (JA21) en Lidewij de Vos (FvD) zullen klaarstaan om een eventueel pact met Klaver in de hardste bewoordingen te veroordelen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant