Te veel kinderen zitten zonder bril in de klas, terwijl zij er wel een nodig hebben. Daarom bezoekt de Brillenbus sinds twee jaar basisscholen om oogtests uit te voeren en brillen uit te delen. ‘Ze had nog maar 30 tot 40 procent zicht.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant
‘Gaat het pijn doen?’, vraagt de 7-jarige Ibrahim in een tot oogpraktijk omgebouwd klaslokaal van basisschool De Vaart in Heerhugowaard. Voor hem zit orthoptist Asal Alsaffar (23). Ze buigt zich teder over het hoofd van de jongen uit groep 4 om zijn ogen te druppelen voor zijn oogonderzoek. ‘Het voelt een beetje hetzelfde als wanneer je water in je ogen krijgt tijdens het zwemmen.’
Het stemt Ibrahim toch niet helemaal gerust. Voor de zekerheid vraagt hij naar de ervaring van zijn klasgenootje Jasmin, die eerder al aan de beurt was. ‘Ging Jasmin huilen en kreeg zij ook druppels? En wat zei ze toen?’
Ook daarna weten de bemoedigende antwoorden van Alsaffar hem niet te overtuigen. Dan maar de hand van vader Nedim (46) vasthouden. Die nuanceert de boel nog wat: ‘Je hebt twee weken geleden vier prikjes gehad. Dit is niks.’
Ibrahim is een van de geselecteerde kinderen die op deze donderdagochtend een uitgebreid oogonderzoek krijgen om te ontdekken of zij een bril nodig hebben. De dag ervoor had het team van de Brillenbus een vooronderzoek gedaan bij de hele klas om de slechtziende kinderen eruit te pikken. Ze kregen onder meer de vraag of ze het schoolbord goed konden zien en of ze tijdens het lezen hun boek dichtbij of juist verder weg moeten houden.
Het Amsterdam UMC publiceerde in januari cijfers over ‘kinderbrilarmoede’. Het onderzoek toont dat ruim zeshonderdduizend Nederlandse kinderen een bril nodig hebben. Hoeveel van hen er geen dragen, is niet duidelijk. De onderzoekers constateren wel dat 64 duizend van deze kinderen onder of net boven de armoedegrens leven.
De kosten van een bril zijn voor de ouders van deze groep kinderen ‘moeilijk betaalbaar’, aldus de onderzoekers. Als gevolg daarvan stellen de ouders de aanschaf van een bril ‘langer uit dan gewenst’. In sommige gevallen schaffen zij helemaal geen bril aan voor hun kind. De Brillenbus verschijnt daarom op basisscholen in wijken waar relatief veel gezinnen wonen met een sociaal-economische achterstand.
Khaled Tamimy (29) en Erik van Halewijn (28) zijn de oprichters van de organisatie. Van Halewijn kreeg het idee voor de Brillenbus in 2022, toen hij zelf nog voor de klas stond. ‘Ik had een meisje in de klas dat al een tijdje niet goed kon meedoen met de les. We kwamen erachter dat zij een bril nodig had, maar dat haar ouders niet genoeg geld hadden om die te kopen. Uiteindelijk bleek dat ze aan beide ogen nog maar 30 tot 40 procent zicht had.’
Halewijn legde de casus voor aan zijn studievriend Tamimy. De twee vroegen zich af of meer kinderen in Nederland in een soortgelijke situatie zitten. In 2024 begonnen zij daarom een pilot; ze gingen langs bij een aantal klassen om oogmetingen uit te voeren. Het project sloeg aan en inmiddels krijgen ze veel meer aanvragen dan ze aankunnen.
De Vaart in Heerhugowaard was een van de pilotscholen. Op de gang, naast een groepje kinderen dat buiten de klas aan het werk is ten behoeve van de concentratie, vertelt de 38-jarige basisschooldirecteur Kevin Kooij dat hij geschrokken was van de resultaten. Van de bijna dertig kinderen hadden er zes een bril nodig.
‘Wij wisten dat niet, maar vroegen ons wel af: waarom komt een kind niet tot lezen en schrijven?’ De directeur zegt dat hij en zijn leerkrachten symptomen als hoofdpijn of een slechtere concentratie nu sneller koppelen aan de mogelijkheid dat een kind slecht ziet.
Anna Louise Custers, armoede-onderzoeker aan de Hogeschool van Amsterdam, is in haar eigen onderzoek naar armoede soortgelijke casussen tegengekomen. Custers merkt daarbij een verschil op met de mondzorg, die voor kinderen wel gedekt is vanuit de basisverzekering. ‘Vaak zijn oogmetingen nog wel gedekt, maar de aanschaf van een bril niet. Een deel van het probleem ligt ook bij de vraag: weten ouders wel dat hun kind een bril nodig heeft? Daarna moet duidelijk worden of ouders wel genoeg geld hebben.’
In het klaslokaal van De Vaart is Ibrahim inmiddels bijna klaar met zijn onderzoek. Conclusie van orthoptist Alsaffar: ‘Met zijn rechteroog ziet hij iets minder goed. We kunnen een bril proberen, dat kan zijn ogen rust geven. Het is dan wel belangrijk dat hij de bril de hele dag draagt.’
Daarvoor staat opticien Lindsay Brode (34) Ibrahim buiten de klas al op te wachten. Ze heeft een ruime keus aan monturen in de aanbieding. Haar werkgever werkt al langer samen met de Brillenbus. ‘Het is belangrijk dat hij de bril mooi vindt, anders wordt de drempel om de bril te dragen heel hoog.’
Ibrahim wikt en weegt, pakt alle brillen op, maar komt er maar niet uit. De blauwe, de bruine of toch die met goud aan de zijkanten? Vader Nedim verliest zijn geduld: ‘Kom, papa moet gaan en jij moet naar de klas.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant