Als benzine duur is, is het transport van onze producten dat ook. En als olie duur is, kost het maken van blik, glas en plastic verpakkingen ook meer. Maar in de supermarkt worden we voorlopig helemaal niet geconfronteerd met een 'Irantoeslag' op onze etenswaren.
De geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten hebben zich op een cruciale plek geconcentreerd: de Straat van Hormuz, waar meer dan 20 procent van de wereldwijde oliehandel doorheen gaat.
Wat betekent dit voor jou als consument met een winkelmandje dat je graag wil vullen met voedsel? Rabobank-analist Sebastiaan Schreijen legt uit dat de impact vooralsnog beperkt is.
"Voorlopig merk je dit niet of nauwelijks, doordat er enorme vertraging tussen die energiemarkt en de supermarktprijzen zit. Er zitten zoveel stappen tussen. Als, maar dan ook echt áls die zeestraat dicht blijft, of kritische infrastructuur wordt geraakt in Koeweit of Qatar en de olie- en gasprijzen hoog blijven, dan zou je aan het einde van het jaar impact kúnnen merken."
Hoewel deze oorlog om veel redenen tot paniek kan leiden, is een hogere prijs voor je blauwe bessen of koffiecupje er zeker niet een van.
Supermarktprijzen reageren vaak niet meteen op stijgende olie- of gasprijzen. Producenten kopen hun energie, verpakkingen en grondstoffen al ruim van tevoren in via contracten. En de prijsonderhandelingen met supermarkten zijn meestal aan het einde van het jaar, legt Schreijen uit.
Wat dat betreft is de timing van deze oorlog gunstig. Pas als deze contracten aflopen, kunnen hogere kosten worden doorberekend. Ook hebben producenten voorraad en marges waarmee ze tijdelijke prijsstijgingen kunnen opvangen.
Daarnaast bestaat de prijs van een product uit meerdere onderdelen: grondstoffen, transport, verpakking en arbeidskosten. Een stijging in één component leidt niet meteen tot een hogere winkelprijs.
Schreijen vergelijkt de situatie met de inval van Rusland in Oekraïne vijf jaar geleden. "We zijn sindsdien echt minder afhankelijk geworden van andere landen. Er is meer inzet op hernieuwbare energiebronnen, waardoor we iets beter beschermd zijn tegen prijsschokken. De transportkosten stijgen wél, dat kun je terugzien in supermarkten, maar dat is op het totaal niet zo'n grote kostenpost."
Het conflict heeft nu al invloed op de kosten van brandstof, kunstmest en verpakkingsmaterialen, en dat zijn drie grondstoffen die op de achtergrond bepalen wat consumenten uiteindelijk betalen.
Landen in het Midden-Oosten, zoals Qatar en Saoedi-Arabië, leveren een groot deel van de kunstmest. Als die leveringen verstoord worden, stijgen de kosten voor boeren, want kunstmest staat aan het begin van de voedselketen. Als daar iets langdurig misgaat, werkt dat bijna onvermijdelijk door tot in de supermarkt.
Laurens Sloot, bijzonder hoogleraar Ondernemerschap in de detailhandel, legt uit: "Er blijkt een sterke relatie te zijn tussen energieprijzen en de prijs van veel voedselgrondstoffen, en het directst is de relatie tussen de prijs van kunstmest en de energieprijzen. Als kunstmest duurder wordt, nemen de kosten voor boeren toe."
"Voedsel wordt dan vanzelf wat duurder, doordat het aanbod afneemt. Als dit conflict nog een paar maanden voortduurt, verwacht ik dat veel levensmiddelen toch weer wat in prijs gaan stijgen. En dat is jammer, want de inflatie kwam eindelijk weer een beetje onder controle."
In het scenario dat dit conflict inderdaad nog maanden duurt, is de verwachting dat de voedingsproducten in glas, blik en plastic als eerste in prijs zullen stijgen, zegt Rabo-analist Schreijen.
Ook producten die veel transport en koeling nodig hebben zijn gevoelig voor hogere energieprijzen, zoals fruit, groenten, vlees, koffie en zuivel. Schreijen: "Het lijstje van wat we allemaal uit Azië en Oost-Afrika halen valt redelijk mee. Het zijn producten die vrij makkelijk in te wisselen zijn. Dat zagen we ook gebeuren toen de import uit de VS werd stilgelegd. Dan eten we even geen amandelen, maar een cashewnoot."
Schreijen: "Onzekerheid is over het algemeen niet goed voor de economie. Mensen willen minder uitgeven, en dat zie je direct terug in sectoren die veel energie gebruiken. Inkopers bij supermarkten letten daarom scherp op prijsontwikkelingen. Ze zullen hun inkoop spreiden over verschillende gebieden om risico's te beperken, en dat is duurder. Zij lezen hetzelfde nieuws als wij en weten dus ook niet wat er gaat gebeuren."
Voorlopig hoeft de Nederlandse consument dus niet bang te zijn voor 'Irantoeslagen' in de supermarkt. Schreijen: "Het echte effect op de prijzen komt pas na maanden, áls dat al komt."
Source: Nu.nl economisch