Gemeenteraadsverkiezingen In Groningen opende dit jaar voor het eerst, net als in vier andere gemeenten, een stembureau tussen twaalf tot twee uur ’s nachts de deuren. Met deze nachtelijke stemlocatie op de Grote Markt probeerde de gemeente jongeren en avondwerkers te bereiken. De opkomst was bescheiden: in totaal stemden 46 inwoners.
In het stadhuis in Groningen werd vannacht tussen twaalf en twee 's nachts gestemd voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Stipt voor opening staan Yvar Croezen (30) en Puck Sengers (26) al voor het stadhuis. Stembiljetten in de hand. Ze komen net uit hun avonddienst, ze werken in de zorg. „We konden zo door uit werk”, zegt Sengers. „In de nacht stemmen is eigenlijk perfect voor ons.”
Om twaalf uur loopt het stel als eerste naar binnen. In de trouwzaal, waar het stembureau staat, is het nog stil. De stemhokjes staan in een keurige rij opgesteld, nog ongebruikt. Vier stembureaumedewerkers zitten achter een lange tafel over hun koffie gebogen.
Croezen trapt de verkiezingsdag af. Hij pakt het stembiljet aan van de medewerkers en loopt een hokje in. Even later stapt hij weer naar buitenen duwt het gevouwen papier in de grijze bus. „De allereerste stem van Groningen, kijk eens”, glimlacht hij.
In Groningen begon de verkiezingsdag ruim zeven uur eerder dan in de rest van het land: in het stadhuis konden kiezers vannacht tussen middernacht en twee uur ’s nachts terecht in een speciaal nachtstembureau. Ook in Den Haag, Arnhem, Castricum en Maassluis gebeurde dat.
Yvar Croezen en Puck Sengers brengen als eersten hun stem uit in de gemeente Groningen.
Met het nachtelijke stembureau hoopt Groningen de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen te verhogen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 bracht slechts 54 procent van de kiesgerechtigden een stem uit.
Meerdere fracties namen daarom het initiatief om ook ’s nachts stemmen mogelijk te maken. „We hopen zo meer jongeren en avondwerkers te trekken”, zegt Janette Bosma, lijsttrekker van de Partij voor de Dieren en een van de initiatiefnemers. De stad experimenteerde al eerder met nachtstembureaus: in 2010 en 2018 kwamen daar honderden kiezers op af.
Die aantallen blijven deze verkiezingen buiten zicht. Dinsdag is voor veel studentenverenigingen een vaste uitgaansdag, maar even voor middernacht zijn studenten nog niet massaal met hun stempas onder de arm naar het stadhuis getrokken.
Klokslag twaalf uur staan er vooral journalisten en opvallend veel stemmers die zelf op een kieslijst staan. Met het CDA als bijzonder middelpunt. Op de Grote Markt loopt een campagnemedewerker rond in een pak dat doet lijken op partijleider Henri Bontenbal. Naar binnen mag hij niet: campagne voeren is verboden bij een stembureau. Lijsttrekker Jalt de Haan (35) vindt het wel geestig. Hij staat zelf voor de deur te trappelen om als een van de eersten zijn stem uit te brengen.
Iets na half één schuifelt een groepje jongens naar binnen. Om hen heen hangt een lichte alcoholwalm. Voor het stemmen is dat geen probleem, zegt Janco (29), die niet met zijn achternaam in de krant wil omdat hij „een paar borrels” op heeft. „Je moet het wel heel bont maken als je niet meer weet waarop je stemt. Dan ben je echt goed zat.” Zo ver is het bij hem zeker niet, verzekert hij. Hij stemt op Volt: een van zijn huisgenoten is daar lijsttrekker.
Zijn twee vrienden zijn vooral mee voor de gezelligheid. Ze hebben hun stempas niet bij zich en vinden het naar eigen zeggen ook beter om niet te stemmen. „Mijn judgement is wel een beetje weg”, zegt een van hen lachend. „Ik heb een stuk of, ja hoeveel ook alweer, één of drie biertjes gehad.” Ook hij wil daarom niet met naam in de krant.
Het stembureau doet niet aan alcoholcontrole. „Dat is de verantwoordelijkheid van de mensen zelf”, legt voorzitter Peter Kommerij (58) uit. Wel is er extra beveiliging ingeschakeld, „voor als het eventueel uit de hand loopt”.
Daar lijkt vooralsnog geen sprake van. De beveiligers staan uit verveling vooral te ouwehoeren. „Het is gelukkig ook geen rijden onder invloed”, zegt beveiliger George Goguadze (32). „Maar het kan natuurlijk wel zijn dat ze te veel bolletjes inkleuren”, voegt hij lachend toe.
Het groepje jongens vindt het nachtelijke stembureau al met al geslaagd. „Het past wel echt bij de nachtcultuur van de stad”, zegt Janco.
Om twee uur sluit het stembureau de deuren. Voorzitter Kommerij telt de stembiljetten: 46. Op een stad van ruim 244.000 inwoners is dat een bescheiden opbrengst.
Maar voor de gemeente zit de waarde niet alleen in de aantallen. „Een nachtstembureau maakt stemmen ook toegankelijker én geeft verkiezingen meer aandacht”, zegt lijsttrekker Bosma van de PvdD. „En je bereikt mensen die anders misschien niet waren gegaan.”
Dan komt Menno Schreuder (53) het stembureau binnen. De ICT- en onderwijsondersteuner bij onderwijsinstelling het Noorderpoort is midden in de nacht vanuit de noordelijke wijk Paddepoel naar de binnenstad gefietst om te gaan stemmen, het wordt de Partij voor de Dieren. „’s Nachts is het rustiger, wat kalmer”, zegt hij. „Overdag heb ik een open dag op school, dat is vaak hectisch. Dan heb ik waarschijnlijk geen tijd om te stemmen.”
De volledige namen van de stemmers zijn bij de redactie bekend.